0
0
Nửa đầu năm 2024, thị trường vàng trong nước đầy xáo trộn. Trước thực trạng đó Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ đã có nhiều nỗ lực để bình ổn thị trường, bước đầu đã có những hiệu quả nhất định.
Cơn sốt thị trường từ cuối năm 2023
Những tháng cuối năm 2023 và đầu năm 2024, thị trường vàng trong nước đã và đang ghi nhận những động thái đột phá. Có thời điểm vàng tăng mạnh 2 triệu, rồi lại giảm sốc 3 triệu/lượng chỉ trong một ngày; Chênh lệch so với giá thế giới có thời điểm lên đến hơn 20 triệu đồng/lượng.
Trước năm 2019, giá vàng thế giới tăng, nhưng giá trong nước gần như đi ngang, chênh lệch giá vàng trong nước và giá thế giới hầu như không có. Năm 2019 và năm 2020 được cho là đợt thử thách sóng vàng thế giới lần một, theo đó, giá vàng thế giới tăng mạnh 55% và giá vàng trong nước tăng theo tương ứng, chênh lệch giá vàng vẫn không đáng kể.
Từ năm 2022, thị trường vàng trong nước bắt đầu bộc lộ những hạn chế, đặc biệt là sự chênh lệch giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng quốc tế thường xuyên ở mức cao. Sự chênh lệch này càng trở nên rõ rệt từ tháng 8/2023 khi giá vàng thế giới liên tục tăng mạnh, đạt đỉnh 2.000 USD/ounce vào cuối năm. Bước sang năm 2024, giá vàng thế giới tiếp tục lập đỉnh mới, đạt mức kỷ lục 2.413,8 USD/ounce vào ngày 19/4/2024.
Nhiều yếu tố đã góp phần vào sự biến động của thị trường vàng thế giới bao gồm kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), căng thẳng địa chính trị, kết quả bầu cử tại Mỹ, suy giảm kinh tế Trung Quốc và việc các ngân hàng trung ương trên thế giới tích trữ vàng. Kéo theo đó giá vàng SJC trong nước cũng ghi nhận các biến động đột phá, đạt đỉnh lịch sử vào ngày 10/5/2024 ở mức 92.400.000 VNĐ.
Kể từ khi thực hiện Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, các doanh nghiệp không được nhập khẩu vàng nguyên liệu mà chỉ được thu mua trên thị trường là nguồn nguyên liệu duy nhất cho sản xuất trang sức mỹ nghệ. Hạn chế nguồn cung vàng hàng hóa là nguyên nhân chính dẫn đến thao túng giá vàng không thể kiểm soát.
Khi nguồn cung thắt chặt, được tiếp sức bởi xu hướng giá vàng thế giới tăng, sẽ tạo tâm lý đầu cơ, thao túng giá vàng. Ngoài ra, tình trạng nhập khẩu vàng lậu sẽ nảy sinh, khó có thể kiểm soát.
“Sư chênh lệch và cơn sốt săn vàng SJC khiến người tiêu dùng bị thiệt thòi do phải mua vàng với giá đắt và nhiều người dân tất toán tiền tiết kiệm, chuyển sang nắm giữ vàng. Đồng thời, dòng tiền trong nền kinh tế bị vướng vào vòng luẩn quẩn:
Nhà đầu tư chuyển vốn vào vàng, khiến nền kinh tế khan hiếm tiền vào đầu tư, sản xuất; khiến chính sách phục hồi kinh tế trở nên khó khăn hơn, khiến xã hội phục hồi xu hướng vàng hoá và tiền tệ hoá vàng SJC.” PGS. TS. Võ Thị Vân Khánh, Khoa Quản trị Kinh doanh – Học viện Tài chính chia sẻ tại Hội thảo Khoa học “Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam 6 tháng đầu năm và dự báo cả năm 2024”.
9 phiên đấu thầu, chuỗi ngày bán vàng bình ổn
Trước những biến động khó lường của thị trường vàng trong nước và thế giới, Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ đã ban hành các Nghị quyết, Công điện, Chỉ thị và các văn bản có liên quan về các giải pháp bình ổn, quản lý thị trường vàng.
Từ tháng 02/2024 đến nay, Chính phủ liên tiếp đưa ra thông báo yêu cầu xử lý ngay chênh lệch giá vàng miếng, với trọng tâm là việc thực hiện các giải pháp trong Nghị định số 24/2012/NĐ-CP phù hợp với bối cảnh hiện tại.
Ngân hàng Nhà nước đã khởi động lại việc đấu thầu vàng miếng từ ngày 19/4/2024 nhằm tăng nguồn cung vàng ra thị trường. Đến ngày 27/5/2024, Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức 9 phiên đấu thầu, cung ứng ra thị trường 48.500 lượng vàng SJC, tương đương hơn 1,8 tấn vàng.
Tuy nhiên, chênh lệch giữa giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng thế giới vẫn ở mức cao, khoảng 20%. Mục tiêu của đấu thầu không đạt. Do đó, từ ngày 03/6/2024 Ngân hàng Nhà nước thay đổi phương thức bình ổn định thị trường vàng bằng cách bán vàng miếng SJC trực tiếp tới người dân thông qua 4 ngân hàng thương mại nhà nước và công ty SJC bán ra thị trường theo giá Ngân hàng Nhà nước quy định, các ngân hàng không kiếm lời trong nghiệp vụ ủy thác này.
Việc Ngân hàng Nhà nước bán vàng bình ổn ra thị trường thông qua Công ty SJC và 04 ngân hàng quốc doanh từ ngày 03/06/2024 đến nay đã kéo chênh lệch giữa vàng miếng SJC và thế giới xuống khoảng còn 4 -5 triệu đồng/lượng, từ mức gần 20 triệu đồng/lượng thời gian trước.
Dự báo thị trường vàng những tháng cuối năm 2024
Diễn biến giá vàng trong quý I/2024 đã khiến nhiều tổ chức phải điều chỉnh dự báo thị trường vàng trong năm 2024, hầu hết là điều chỉnh tăng so với dự báo trước đó.
Theo đó, Bank of America dự báo cuối năm 2024 giá vàng có thể lên tới 3.000 USD/ounce; Long Forecast dự báo giá vàng sẽ ở mức 2.652 USD/ounce vào cuối năm nay và xu hướng tăng sẽ tiếp tục sang năm 2025.
Sự căng thẳng ở Đông Âu và Trung Đông tiếp túc leo thang; chính sách tiền tệ của Mỹ, EU… Việc FED cắt giảm lãi suất khả năng cao sẽ diễn ra vào quý III/2024 kéo theo NHTW nhiều nước cũng cắt giảm lãi suất; cuộc bầu cử sắp tới ở Mỹ cũng gây nên tâm lý bất ổn thúc đẩy xu hướng tích trữ vàng.
Cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung cùng với các lệnh trừng phạt chống Nga làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, tăng mặt bằng giá cả trong đó có kim loại quý. Bên cạnh đó, một động lực khiến nhu cầu vàng tăng cao trên thế giới là NHTW các nước vẫn tích cực mua vàng trong bối cảnh những lo ngại liên quan đến tiền lệ tịch thu và đóng băng dự trữ vàng và ngoại hối của Nga.
Nhu cầu dự trữ vàng của Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã chững lại sau khi đã tích trữ được 1264 tấn vàng vào tháng 5/2024. Sức cầu giảm hỗ trợ giá vàng giảm trong tương lai.
Tại Việt Nam, NHNN đề xuất với Chính phủ sửa đổi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP, khả năng sẽ tác động tích cực tới việc bình ổn giá vàng khi nguồn cung được nới lỏng.
Tuy có một số lý do để vàng tăng giá nhưng cũng có nhiều yếu tố hỗ trợ cho việc giảm giá. Thực thế cho thấy, giá vàng đã tăng cao ở mức kỷ lục mọi thời đại và đã có xu hướng giảm trong vòng hơn 01 tháng qua. Khả năng cao trong những tháng cuối năm 2024, thị trường vàng sẽ bình ổn và dao động ở mức giá hiện tại ở cả thị trường trong nước và quốc tế.
Giới chuyên gia cho rằng, để có được một thị trường ổn định trong dài hạn, cần phải xây dựng một thị trường vàng mang tính chuyên nghiệp theo các chuẩn mực quốc tế. Cần xem xét sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP15 cho phù hợp với tình hình thực tế và xu hướng hội nhập quốc tế.
