0
0
Thị trường năng lượng toàn cầu vừa chứng kiến một bước ngoặt đáng kể khi mối quan hệ cung ứng dầu mỏ giữa Venezuela và Trung Quốc rơi vào trạng thái bấp bênh. Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ những diễn biến chính trị dồn dập tại quốc gia Nam Mỹ này, đặc biệt là sự kiện chính quyền Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro. Trong bối cảnh nguồn cung truyền thống bị đe dọa, các doanh nghiệp lọc hóa dầu tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang khẩn trương tìm kiếm những phương án dự phòng để duy trì sự ổn định cho chuỗi sản xuất trong nước.
Tác động từ sự thay đổi cục diện chính trị tại Nam Mỹ
Việc Washington và Caracas đạt được những thỏa thuận mới về xuất khẩu dầu thô sau các biến động chính trị lớn đã tạo ra một làn sóng chấn động đối với các đối tác truyền thống của Venezuela, trong đó Trung Quốc là cái tên chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Theo các báo cáo mới nhất, việc Mỹ dự kiến tiếp nhận lượng dầu thô trị giá lên tới 2 tỷ USD từ Venezuela không chỉ là một thỏa thuận thương mại đơn thuần, mà còn là tín hiệu cho thấy sự xoay trục trong dòng chảy năng lượng của quốc gia này.
Đối với Bắc Kinh, đây là một thách thức không nhỏ bởi trong nhiều năm qua, họ đã xây dựng một hệ thống nhập khẩu dựa trên nguồn dầu giá rẻ từ các quốc gia đang chịu lệnh trừng phạt.
Đối tượng chịu tổn thương lớn nhất trong kịch bản này chính là các nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc, thường được biết đến với tên gọi “teapot”. Các đơn vị này vốn phụ thuộc chặt chẽ vào dầu thô Merey – một loại dầu nặng đặc thù của Venezuela – do giá thành cạnh tranh và các điều khoản thanh toán linh hoạt. Khi Mỹ can thiệp sâu vào thị trường Venezuela, khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu này của các nhà máy “teapot” bị thu hẹp đáng kể.
Sự khan hiếm nguồn cung không chỉ đẩy giá nguyên liệu lên cao mà còn buộc các doanh nghiệp này phải đối mặt với bài toán tối ưu hóa chi phí sản xuất trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Các chuyên gia phân tích tại Sparta Commodities nhận định rằng, sự thay đổi này có thể làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc chi phí của các nhà máy lọc dầu nhỏ. Nếu trước đây, họ có thể hưởng lợi từ các lô hàng chiết khấu sâu do lệnh trừng phạt, thì nay, việc phải tìm kiếm các nguồn thay thế hoặc tham gia vào các cuộc đấu giá dầu thô không bị trừng phạt sẽ làm giảm đáng kể biên lợi nhuận kinh tế. Tuy nhiên, thị trường năng lượng luôn có những cơ chế tự điều chỉnh, và Trung Quốc đã sớm chuẩn bị các kịch bản dự phòng để không rơi vào thế bị động.
Giải pháp thay thế từ nguồn cung Iran và các thị trường tiềm năng
Trong bối cảnh nguồn dầu từ Venezuela bị gián đoạn, Iran đang nổi lên như một “cứu cánh” quan trọng nhất cho ngành lọc dầu Trung Quốc. Dầu thô nặng của Iran có những đặc tính kỹ thuật khá tương đồng với dầu Merey của Venezuela, giúp các nhà máy lọc dầu không phải thay đổi quá nhiều quy trình công nghệ.
Điều quan trọng hơn là yếu tố kinh tế: dầu Iran hiện đang được chào bán với mức chiết khấu cực kỳ hấp dẫn, thường thấp hơn khoảng 10 USD mỗi thùng so với giá dầu Brent tiêu chuẩn trên sàn ICE. Sự dồi dào về nguồn cung và mức giá cạnh tranh khiến Iran trở thành lựa chọn ưu tiên hàng đầu để lấp đầy khoảng trống mà Venezuela để lại.
Dữ liệu từ các đơn vị theo dõi vận tải biển như Kpler cho thấy, mặc dù hoạt động bốc hàng tại các cảng chính của Venezuela sang châu Á đã có dấu hiệu tạm dừng từ đầu năm 2026, nhưng Trung Quốc vẫn sở hữu một “lá chắn” an toàn. Lượng dầu Venezuela hiện đang lênh đênh trên biển hoặc đã cập kho bãi tại châu Á ước tính vẫn đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong khoảng 75 ngày tới.
Khoảng thời gian này được coi là “vùng đệm” quý giá để các nhà nhập khẩu Trung Quốc thực hiện quá trình chuyển đổi sang các nguồn cung mới mà không gây ra tình trạng sốc giá hoặc đứt gãy sản xuất trong ngắn hạn.
Ngoài Iran và Nga – hai đối tác chiến lược lâu đời – Bắc Kinh cũng đang thể hiện sự linh hoạt bằng cách đa dạng hóa danh mục nhập khẩu từ các thị trường không bị trừng phạt. Các quốc gia như Canada, Brazil, Iraq và Colombia đang nằm trong tầm ngắm của các doanh nghiệp Trung Quốc. Việc mở rộng tìm kiếm sang khu vực Bắc Mỹ và các quốc gia Nam Mỹ khác cho thấy một chiến lược dài hơi hơn nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị.
Mặc dù dầu thô từ các nguồn này có thể không có mức chiết khấu sâu như dầu từ các quốc gia bị trừng phạt, nhưng chúng mang lại sự ổn định và an toàn về mặt pháp lý quốc tế.
Tóm lại, sự biến động tại Venezuela có thể xem là một phép thử đối với khả năng thích ứng của ngành năng lượng Trung Quốc. Với kinh nghiệm điều phối nguồn cung và sự sẵn có của các phương án thay thế từ Iran hay Nga, Trung Quốc hoàn toàn có khả năng vượt qua giai đoạn chuyển giao này. Cuộc chơi năng lượng toàn cầu đang chuyển mình sang một chương mới, nơi mà sự linh hoạt và khả năng dự báo sẽ quyết định vị thế của các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới.
