Trump hứa hẹn làm giá cả giảm mạnh trở lại

Trump hứa hẹn làm giá cả giảm mạnh trở lại

Người Mỹ đang mong mỏi giá cả trước Covid. Cựu Tổng thống Donald Trump đang hứa hẹn sẽ biến điều đó thành hiện thực.

“Giá cả sẽ giảm,” Trump nói với cử tri trong một bài phát biểu tuần trước, trình bày tầm nhìn của ông về việc quay trở lại Nhà Trắng. “Hãy chờ xem: Giá sẽ giảm, và sẽ giảm nhanh chóng, không chỉ với bảo hiểm mà với mọi thứ.”

Không có nghi ngờ gì về việc chính phủ liên bang có thể tác động đến giá của một số hàng hóa và dịch vụ nhất định. Tuy nhiên, việc giảm giá toàn diện không chỉ là điều không thể xảy ra, mà còn có thể dẫn đến một vòng xoáy nguy hiểm khó thoát ra.

“Giá cả sẽ giảm mạnh và giảm nhanh chóng,” ông nói.

Trump cam kết sẽ cắt giảm không chỉ giá xăng, hóa đơn làm mát và điện, mà còn dự đoán điều này sẽ xảy ra trên toàn bộ nền kinh tế.

“Không thể phủ nhận rằng đây là điều mà mọi người muốn nghe. Và không thể phủ nhận rằng điều này là không thực tế,” Justin Wolfers, nhà kinh tế học tại Đại học Michigan, nói với CNN trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại.

Giảm tốc độ lạm phát, làm cho giá tăng với tốc độ chậm hơn, là một chuyện. Đó chính xác là những gì Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã cố gắng thực hiện trong hai năm qua, với một mức độ thành công đáng ngạc nhiên.

Nhưng điều Trump dường như đang miêu tả là giảm phát: giảm giá trên diện rộng. Và đó là điều khiến các nhà kinh tế học lo sợ vì những điều nó có thể báo trước.

“Cách để tạo ra giảm phát sẽ là gây ra một cuộc suy thoái lớn. Điều đó sẽ khiến các doanh nghiệp bắt đầu cắt giảm giá,” Wolfers nói.

Nhưng giá giảm lại gây ra vấn đề vì nó sẽ làm đình trệ nền kinh tế.

Một đề xuất nguy hiểm

Nếu người Mỹ biết rằng sẽ rẻ hơn khi mua thứ gì đó vào tháng tới, họ sẽ không mua nó hôm nay. Và điều đó sẽ khiến giá cả tiếp tục giảm. Lặp đi lặp lại.

“Điều này cực kỳ nguy hiểm và nó tự tạo ra vòng xoáy tiêu cực,” Wolfers nói.

Các ngân hàng trung ương tại Fed sẽ lo lắng khi thấy giá cả giảm mạnh trên diện rộng vì nó có thể trở thành một vòng lặp phản hồi tiêu cực.

“Fed sẽ rất sợ hãi,” Wolfers nói. “Rất khó để thoát khỏi vòng xoáy giảm phát.”

Hãy hỏi Nhật Bản. Bắt đầu từ những năm 1990, Nhật Bản đã trải qua một giai đoạn dài đình trệ kinh tế kéo dài hàng thập kỷ, được đánh dấu bằng việc giá cả giảm và hầu như không có tăng trưởng.

Chắc chắn, việc giảm giá đối với một số hàng hóa và dịch vụ là hoàn toàn có thể. Điều đó đã và đang xảy ra ở một mức độ nhất định.

Chẳng hạn, giá xăng hiện đang rẻ hơn hơn 40 cent so với cùng thời điểm năm ngoái, theo AAA.

Trong 12 tháng qua, giá đã giảm đối với mọi thứ từ thiết bị gia dụng (-3,3%), đồ nội thất (-5,2%) và bộ đồ vest nam (-12%), theo Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ.

Và tỷ lệ lạm phát tổng thể cũng đã giảm. Nó giảm xuống 2,9% vào tháng 7, mức thấp nhất trong hơn ba năm qua.

Nhưng tỷ lệ lạm phát thấp hơn đó không có nghĩa là giá cả giảm trên diện rộng. Chúng vẫn đang tăng, chỉ có điều với tốc độ chậm hơn.

Phó Tổng thống Kamala Harris đã đưa ra kế hoạch của riêng mình để giải quyết vấn đề giá cao, hứa hẹn các bước mới để chống lại việc tăng giá lương thực, giảm chi phí insulin và giải quyết tình trạng thiếu hụt nhà ở.

Nhưng bà không hứa hẹn sẽ tạo ra sự giảm giá trên diện rộng trong toàn bộ nền kinh tế.

Các nhà kinh tế học nói rằng giá cả tổng thể trên toàn nền kinh tế sẽ không quay trở lại mức trước Covid, và chúng ta cũng không nên hy vọng điều đó sẽ xảy ra.

Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, cho biết rằng việc giảm giá trên diện rộng là “không thực tế và không mong muốn.”

“Một môi trường giảm phát sẽ là đơn thuốc cho một nền kinh tế rất yếu và suy thoái,” Zandi, người đã từng là cố vấn kinh tế cho cựu thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John McCain khi ông tranh cử tổng thống vào năm 2008, nói.

Tiền lương và lạm phát

Mục tiêu thực sự không phải là quay ngược thời gian về giá cả, mà là để nền kinh tế phát triển vào mức giá mới.

Điều đó sẽ xảy ra bằng cách đảm bảo rằng lạm phát được kiểm soát (lý tưởng là khoảng 2%) và tiền lương tiếp tục tăng ở mức ổn định.

“Nếu tiền lương tiếp tục vượt qua lạm phát, thì nỗi đau do giá cả cao hơn sẽ trở nên ít đau đớn hơn qua mỗi tháng,” Zandi nói.

Ngược lại, nếu giá cả thực sự bắt đầu giảm mạnh, các doanh nghiệp cũng sẽ bắt đầu cắt giảm lương. Điều đó có nghĩa là người Mỹ sẽ không thể tận dụng được giá rẻ hơn.

“Việc giảm giá nghe có vẻ rất hấp dẫn nếu tôi vẫn giữ được mức lương hiện tại. Nhưng thực tế không phải vậy,” Wolfers nói.

Điều mỉa mai trong lời hứa của Trump về việc giảm giá mạnh là một số nhà kinh tế học chính thống lo ngại rằng các yếu tố trong chương trình nghị sự của ông sẽ làm điều ngược lại.

Chẳng hạn, kế hoạch của Trump về việc áp đặt thuế quan mới đối với tất cả các mặt hàng nhập khẩu của Mỹ và thuế quan 60% đối với hàng hóa Trung Quốc sẽ khiến một hộ gia đình có thu nhập trung bình phải chịu thêm ít nhất 1.700 đô la mỗi năm, theo nghiên cứu của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson.

Tương tự, cam kết của Trump về việc trục xuất hàng triệu người sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung lao động, đe dọa tăng tiền lương và giá cả.

Và lịch sử cho thấy rằng cho phép các chính trị gia ảnh hưởng đến quyết định của ngân hàng trung ương – một ý tưởng mà Trump ủng hộ mạnh mẽ – cũng có thể dẫn đến lạm phát.

Đó là lý do tại sao 16 nhà kinh tế đoạt giải Nobel đã cảnh báo vào đầu mùa hè năm nay rằng chương trình nghị sự của Trump sẽ không chỉ thất bại trong việc giải quyết lạm phát, mà nó sẽ “tái kích hoạt” lạm phát.