0
0
Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ rời Mỹ vào cuối tuần này để bắt đầu chuyến công du châu Á, trong nỗ lực tháo gỡ những vấn đề lớn có thể định hình tương lai nền kinh tế toàn cầu.
Trọng tâm chuyến đi là cuộc gặp được kỳ vọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình — nơi ông Trump có thể tìm cách hạ nhiệt căng thẳng thương mại đang gây chấn động cho các ngành công nghiệp Mỹ vốn chịu ảnh hưởng từ thuế quan, cắt giảm nhân sự liên bang và bế tắc chính trị.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1, chiến lược ứng biến của Trump mang lại kết quả trái chiều. Hamas đã trao trả con tin cho Israel nhưng lệnh ngừng bắn ở Trung Đông vẫn mong manh; chiến tranh thương mại Mỹ – Trung lên xuống thất thường; còn xung đột Nga – Ukraine vẫn tiếp diễn bất chấp nỗ lực ngoại giao của Trump.
Vẫn chưa có thông báo chính thức về lịch trình chi tiết, nhưng Tổng thống Trump cho biết ông sẽ đến Malaysia dự hội nghị thượng đỉnh khu vực, sau đó tới Nhật Bản để bàn về đầu tư nước ngoài. Ông cũng sẽ dừng chân tại Hàn Quốc, nơi được cho là sẽ diễn ra cuộc gặp với ông Tập, dù Bắc Kinh chưa xác nhận. Gần đây, hai bên liên tục trao đổi những lời đe dọa về thuế quan và hạn chế xuất khẩu.
Ông Trump cho biết sẵn sàng giảm thuế nếu Trung Quốc “nhượng bộ một số điều,” bao gồm việc mua đậu nành Mỹ, kiểm soát nguồn cung tiền chất fentanyl và dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu đất hiếm — nguyên liệu then chốt cho sản xuất công nghệ cao.
Ngày hôm sau, ông thể hiện sự tự tin hơn: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có một thỏa thuận tuyệt vời với Trung Quốc, và nó sẽ tốt cho cả thế giới.” Đây sẽ là chuyến công du châu Á đầu tiên của Trump trong nhiệm kỳ thứ hai.
Theo giới quan sát, mức độ mập mờ của chuyến đi này là “bất thường” ngay cả với một tổng thống vốn ưa thích sự khó đoán. “Cả chuyến đi dường như đã mơ hồ ngay từ đầu,” Bonnie Glaser, Giám đốc Quỹ Marshall Đức tại Washington, nhận xét.
Dù đã tiếp các nhà lãnh đạo châu Á tại Nhà Trắng, Trump vẫn chưa xây dựng được nền tảng quan hệ vững chắc với khu vực. Người phát ngôn Anna Kelly cho biết tổng thống “sẽ tham dự các cuộc họp và sự kiện ở châu Á nhằm mang lại nhiều thỏa thuận lớn cho nước Mỹ”.
Chính sách châu Á của Trump xoay quanh việc sử dụng thuế quan để định hình lại những gì ông cho là “thực hành thương mại không công bằng” khiến các nước phụ thuộc vào thị trường Mỹ lo ngại. Nhiều chuyên gia e rằng một bất đồng với Trung Quốc có thể làm rung chuyển kinh tế toàn cầu. “Sự hiện diện của ông ấy sẽ được hoan nghênh, nhưng khó có thể xua tan nghi ngờ trong khu vực”, Glaser nói.
Michael Green, cựu cố vấn của Tổng thống George W. Bush và hiện là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ tại Sydney, cho rằng vẫn chưa thấy một chiến lược rõ ràng nào về châu Á từ Trump. “Ai cũng đang chờ xem ông ấy sẽ đi đến đâu,” Green nói.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng cách tiếp cận của Trump đang bắt đầu mang lại kết quả. Anthony Kim, học giả của Quỹ Heritage, cho biết Nhật Bản và Hàn Quốc sẵn sàng hợp tác với Mỹ để củng cố quan hệ đối tác. “Thông điệp từ họ là ‘hãy cùng ngồi lại, bàn chi tiết để đạt được thỏa thuận’, Kim nói.
Kế hoạch công du của Trump vẫn chưa ngã ngũ
Điểm dừng đầu tiên của Trump là Malaysia, nơi đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN. Trong nhiệm kỳ đầu, ông chỉ tham dự một lần và từng bỏ qua hội nghị khi nó được tổ chức trực tuyến trong thời kỳ đại dịch.
Năm nay, hội nghị mở ra cơ hội để ông nhấn mạnh vai trò trung gian hòa giải – trọng tâm trong chính sách đối ngoại của ông. Mùa hè vừa qua, Thái Lan và Campuchia đã đụng độ tại khu vực biên giới tranh chấp, và ông Trump dọa đình chỉ thỏa thuận thương mại nếu hai nước không chấm dứt xung đột. “Họ sẵn sàng đối thoại để tránh thiệt hại kinh tế”, giáo sư Ja Ian Chong từ Đại học Quốc gia Singapore cho biết.
Malaysia và Mỹ hiện đang thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn mở rộng, và Ngoại trưởng Malaysia nói rằng Trump “mong chờ” được ký kết tại hội nghị này.
Điểm đến tiếp theo là Nhật Bản. Washington và Tokyo đã đạt thỏa thuận thương mại đầu năm nay, bao gồm cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào các dự án của Mỹ. Nhật Bản hiện vừa bước vào giai đoạn chuyển giao chính trị với việc bà Sanae Takaichi trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của nước này.
Takaichi là học trò của cố Thủ tướng Shinzo Abe – người có quan hệ thân thiết với ông Trump trong nhiệm kỳ đầu. Green nhận định Takaichi “có thể đảm nhận vai trò tương tự.” Tuy nhiên, ông cho rằng duy trì sự gắn bó của Trump với các liên minh khu vực “đòi hỏi mức độ tin cậy mà hiện chưa lãnh đạo châu Á nào đạt được”.
Hàn Quốc – điểm dừng cuối và cũng là phép thử lớn nhất
Điểm nhấn cuối cùng trong chuyến đi của Trump sẽ là Hàn Quốc, chủ nhà của Hội nghị Thượng đỉnh APEC năm nay. Trump nói ông sẽ gặp ông Tập tại đây.
Căng thẳng gần đây leo thang sau khi Trung Quốc tuyên bố hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Trump đáp trả bằng lời đe dọa áp thuế cực cao — chính ông cũng thừa nhận điều này là “không bền vững.”
Theo Doshi, có ba kịch bản có thể xảy ra sau cuộc gặp Trump – Tập: “đạt thỏa thuận, không thỏa thuận, hoặc thảm họa.” Ông cho biết Trung Quốc đang tự tin hơn sau khi Trump từng rút lại đe dọa trước đó khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu nam châm đất hiếm. “Người Trung Quốc cảm thấy họ đã ‘bắt bài’ được Tổng thống Trump,” Doshi nói.
Trump lại thể hiện sự lạc quan, khẳng định Trung Quốc “đối xử với chúng ta rất tôn trọng” kể từ khi ông nhậm chức. “Tôi có thể đe dọa họ bằng nhiều cách khác,” ông nói, “nhưng tôi muốn đối xử tốt với Trung Quốc.”
Một vấn đề khác là đàm phán thương mại với Hàn Quốc, vốn đang chịu sức ép từ thuế quan của Mỹ có thể làm tổn hại ngành ô tô nước này. Tuy nhiên, Seoul tỏ ra dè dặt với yêu cầu của Trump về quỹ đầu tư 350 tỷ USD tương tự Nhật Bản.
“Các cuộc thảo luận đang có động lực,” Wendy Cutler, cựu trưởng đoàn đàm phán thương mại Mỹ, cho biết. “Nhưng tôi không muốn thổi phồng, vì vẫn còn nhiều khác biệt cơ bản về quỹ này cần được giải quyết.” Bà nói thêm rằng việc đàm phán kéo dài đến phút chót là điều bình thường, nhưng lần này “có quá nhiều quả bóng đang bay trên không.”
Theo: AP
