0
0
Tổng thống Trump ký sắc lệnh áp thuế thêm 10% với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và 25% đối với hầu hết mặt hàng từ Canada cùng Mexico.
Ông Trump áp thuế mới với hàng nhập khẩu
Vào ngày ½, ông Trump ký sắc lệnh tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về kinh tế dựa trên Đạo luật Quyền lực kinh tế quốc tế khẩn cấp và Đạo luật Các trường hợp khẩn cấp quốc gia, để ra lệnh tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ ba nước đối tác lớn nhất của Mỹ.
Năng lượng nhập khẩu từ Canada sẽ bị áp thuế 10%, trong khi mặt hàng này từ Mexico vẫn bị áp thuế 25%. Hầu như toàn bộ những mặt hàng khác từ Mexico và Canada chịu mức thuế 25% và toàn bộ hàng hóa Trung Quốc chịu thuế thêm 10%.
Sắc lệnh bắt đầu có hiệu lực từ 0h01 ngày 4/2 (12h01 ngày 5/2 giờ Hà Nội). Hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc đang được chất lên tàu hàng hoặc trong quá trình vận chuyển đến Mỹ trước mốc thời gian này sẽ được miễn áp dụng mức thuế mới.
Sắc lệnh áp thuế sẽ có hiệu lực cho đến khi Mỹ tuyên bố tình trạng khẩn cấp về hai vấn đề này kết thúc.
Nhà Trắng không giải thích rằng Trung Quốc, Canada và Mexico cần có những hành động gì, hoặc cần đạt được những tiêu chí gì, để Mỹ giảm thuế nhập khẩu. Ông Trump cảnh báo sẽ tăng thuế nếu bất kỳ nước nào có động thái trả đũa.
Ngay sau khi Tổng thống Trump ký sắc lệnh áp thuế, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum tuyên bố nước mình sẽ “không bao giờ cúi đầu trong đàm phán và trao đổi với những nước khác”.
Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Canada Jonathan Wilkinson nhấn mạnh nước này “đã chuẩn bị và sẵn sàng đấu tranh” để đảm bảo quyền lợi của người dân. Ông cũng chỉ trích ông Trump áp thuế vô cớ đối với Canada, khẳng định nước mình “không có hành động khiêu khích nào”.
Ba nghiệp đoàn về rượu bia tại Mỹ, Canada và Mexico phát tuyên bố chung bày tỏ lo ngại về các biện pháp thuế mới của Tổng thống Trump, cảnh báo về “vòng xoáy trả đũa thuế quan sẽ tác động tiêu cực đến ngành kinh doanh chung của ba nước”. Các nghiệp đoàn này kêu gọi “mọi bên liên quan đối thoại mang tính xây dựng, chủ động giải quyết lo ngại”.
Dự phóng tác động tới kinh tế thế giới
Dự phóng về tác động, chuyên gia Wendong Zhang của Đại học Cornell ở New York cho biết Canada và Mexico sẽ mất lần lượt 3,6% và 2% GDP thực tế (GDP đã được điều chỉnh theo lạm phát), Mỹ sẽ chịu thiệt hại 0,3% GDP thực tế, khi mức thuế mới được áp đặt. Các nhà phân tích của Oxford Economics, công ty tư vấn kinh tế toàn cầu hàng đầu, cảnh báo thuế quan và động thái đáp trả có thể đẩy Canada và Mexico vào suy thoái, Mỹ cũng có nguy cơ suy thoái nhẹ.
Canada xuất khẩu gần 80% hàng hóa của nước này sang Mỹ trong năm 2023 và chiếm gần 60% lượng dầu thô nhập khẩu vào Mỹ.
Mỹ nhập khẩu nhiều xe hơi và bộ phận xe từ Canada và Mexico. Mỹ cũng nhập khẩu nhiều nông sản từ hai nước láng giềng, với các mặt hàng như hoa quả, rau, ngũ cốc, cùng với gia súc, gia cầm.
Các thành viên Hội đồng Cố vấn kinh tế Mỹ lý giải thuế nhập khẩu diện rộng sẽ không gây ra lạm phát, do USD tăng giá, khiến hàng nhập khẩu rẻ đi. Họ cũng tin rằng việc giảm thuế trong nước và quy định hành chính giúp GDP Mỹ tăng vọt và thâm hụt co lại.
Tax Foundation ước tính thu thuế của Mỹ sẽ tăng thêm 1.200 tỷ USD giai đoạn 2025-2034. Tháng trước, trong thư gửi các nhà hoạch định chính sách, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) cũng cho biết thuế nhập khẩu áp dụng từ đầu tháng 2 có thể giúp ngân sách tăng 140 tỷ USD năm nay. Tính chung giai đoạn 2025-2035, ngân sách Mỹ có thêm 1.500 tỷ USD.
Tuy nhiên, phần lớn nhà kinh tế học không đồng ý với Tổng thống Mỹ. Nhiều người khẳng định chính sách thuế này của ông Trump sẽ làm tăng lạm phát, kéo tụt tăng trưởng, làm tổn thương người lao động Mỹ và khiến người tiêu dùng trong nước chịu hậu quả.
“Gần như tất cả nhà kinh tế học cho rằng tác động từ thuế nhập khẩu với Mỹ và thế giới là rất tồi tệ. Chúng chắc chắn gây ra lạm phát”, Joseph Stiglitz – nhà kinh tế học từng được giải Nobel Kinh tế cho biết.
Thuế nhập khẩu, căng thẳng, nỗi lo sợ trả đũa và chiến tranh thương mại sẽ khiến nhiều doanh nghiệp giảm đầu tư.
“Chúng tôi nhấn mạnh rằng việc tăng thuế nhập khẩu đáng kể với các đối tác thương mại có thể gây ra cú sốc stagflation (tăng trưởng chậm, lạm phát cao) tại Mỹ, đồng thời châm ngòi cho biến động trên thị trường tài chính”, Greg Daco – kinh tế trưởng tại EY lưu ý.
Jim Stanford – nhà kinh tế học nổi tiếng người Canada nhận định việc áp thuế 25% lên sản phẩm nước này, cả ngành công nghiệp xe hơi của Mỹ và Canada đều chịu tác động nặng nề.
“Ngành xe hơi hai nước đã phụ thuộc lẫn nhau 60 năm qua. Mỹ áp thuế 25% lên tất cả linh kiện xe hơi đến từ Canada và Mexico, một số linh kiện có thể tăng giá gấp 8 trước khi được lắp ráp vào xe”, ông giải thích.
Ví dụ, thép có thể được vận chuyển từ Mexico đến Mỹ, đúc thành linh kiện cho bộ chế hòa khí. Linh kiện này sau đó được đưa sang Canada làm bộ chế hòa khí, rồi tới Mexico để lắp ráp xe hơi hoàn chỉnh trước khi bán sang Mỹ. “Cứ mỗi lần xuất khẩu qua lại như vậy, sản phẩm bị áp thêm thuế. Mức 25% sẽ được nhân lên vài lần. Tác động cuối cùng rất lớn”, Jim Stanford nói.
Eswar Prasad – chuyên gia chính sách thương mại tại Đại học Cornell cũng cảnh báo thuế nhập khẩu của ông Trump sẽ gây tác động không mong muốn. “Các hãng xuất khẩu của Mỹ đối mặt với thời kỳ khó khăn, vì rào cản mà các thị trường nước ngoài dựng lên. Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu khiến USD mạnh lên, làm giảm lợi thế của họ trên thị trường quốc tế”, ông nói. Lo ngại về thuế và tình hình bất ổn sẽ kéo tụt đầu tư và tuyển dụng.
Chính sách của ông Trump cũng khiến cuộc chiến chống lạm phát của các ngân hàng trung ương thêm phức tạp. “Các ngân hàng trung ương sẽ nâng lãi suất. Việc này có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, trong bối cảnh tăng trưởng nhiều nơi còn trì trệ”, Stiglitz bổ sung.
David Seif – kinh tế trưởng của Nomura cho rằng một số chính sách của ông Trump, như giảm thuế trong nước và thủ tục hành chính có thể bù đắp tác động tiêu cực của thuế nhập khẩu lên tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu lạm phát bùng lên năm nay, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ ngần ngại giảm lãi suất.
Cùng với đó, khi tỷ lệ thất nghiệp tại nước này hiện ở mức thấp là 4,1%, việc tìm đủ lao động để mở rộng ngành sản xuất là rất khó. Đó là chưa kể đến việc người nhập cư trái phép đang bị trục xuất.
Các quốc gia chịu tác động lên kế hoạch trả đũa. Nguồn tin của Reuters cho biết Canada đã phác thảo danh sách sản phẩm của Mỹ dự kiến bị áp thuế nhập khẩu trả đũa, trong đó có nước cam từ Florida. Số hàng hóa này có tổng giá trị 150 tỷ đôla Canada (103 tỷ USD). Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cũng đe dọa trả đũa. Tuy nhiên, bà cho biết “chờ đợi với cái đầu lạnh” và sẵn sàng tiếp tục đối thoại về vấn đề biên giới với ông Trump.
Trung Quốc thận trọng hơn cả về kế hoạch trả đũa. Tuy nhiên, nước này cũng tuyên bố sẽ đáp trả để bảo vệ quyền lợi thương mại. “Không có ai chiến thắng trong chiến tranh thương mại hay thuế nhập khẩu”, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ khẳng định.
(Theo báo chí nước ngoài)
