0
0
Từ ngày 1/6, Việt Nam chính thức bắt đầu áp dụng việc phối trộn và pha chế xăng không chì thành xăng E10 để đưa vào sử dụng cho các động cơ xăng trên phạm vi toàn quốc. Đây là bước chuyển dịch quan trọng tiếp theo nhằm thay thế dần nhiên liệu hóa thạch truyền thống, đồng thời khẳng định quyết tâm hoàn thiện hệ sinh thái năng lượng xanh theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thuộc Bộ Công Thương vừa ban hành văn bản chính thức gửi đến các thương nhân đầu mối kinh doanh và các doanh nghiệp phân phối xăng dầu lớn nhỏ trên thị trường. Cơ quan quản lý yêu cầu toàn bộ hệ thống kinh doanh phải khẩn trương đẩy nhanh công tác chuẩn bị nguồn cung, rà soát hệ thống pha chế kỹ thuật, nâng cấp cơ sở vật chất hạ tầng sẵn có và kiện toàn mạng lưới bán lẻ tại từng địa phương. Mục tiêu tối thượng của văn bản chỉ đạo này là đảm bảo quá trình đưa sản phẩm mới ra thị trường diễn ra một cách đồng bộ, xuyên suốt và an toàn tuyệt đối ngay từ ngày đầu tiên của tháng Sáu.
Theo tài liệu được biên soạn trong cẩm nang xăng sinh học của Bộ Công Thương, ngành sản xuất nhiên liệu sinh học nội địa hiện tại đang sử dụng nguồn nguyên liệu đầu vào cốt lõi là sắn lát khô. Qua dây chuyền công nghệ tiên tiến, cồn sinh học được tổng hợp và chiết xuất dựa trên quá trình lên men tinh bột, kết hợp với mật rỉ đường cũng như các loại phế phẩm phát sinh từ hoạt động sản xuất nông nghiệp khác. Mô hình kinh tế tuần hoàn này không chỉ giúp tận dụng nguồn phụ phẩm dồi dào của người nông dân mà còn tạo ra sự chủ động nhất định về mặt nguồn cung ứng năng lượng thay thế cho quốc gia.
Xét về mặt định nghĩa kỹ thuật cơ bản, thuật ngữ xăng sinh học thường được các nhà khoa học ký hiệu quốc tế là Ex, trong đó chỉ số x đại diện cho tỷ lệ phần trăm tính theo thể tích của lượng cồn sinh học được hòa trộn vào dung dịch nhiên liệu. Dựa trên bộ quy chuẩn này, dòng sản phẩm xăng E10 sẽ là loại nhiên liệu chứa chính xác 10% thể tích cồn sinh học nguyên chất, phần còn lại chiếm 90% thể tích là hệ thống xăng khoáng truyền thống vốn đã quen thuộc trên thị trường là RON 95 và RON 92. Việc nâng tỷ lệ cồn từ mức cũ lên thế hệ mới này đánh dấu một cột mốc kỹ thuật tiến bộ của toàn ngành năng lượng Việt Nam.
Đặc tính vận hành thực tế và mức độ tương thích kỹ thuật
Một trong những vấn đề được người tiêu dùng và các chuyên gia kỹ thuật đặc biệt quan tâm khi tiếp cận nhiên liệu mới chính là khả năng thích ứng của máy móc. Các kết quả nghiên cứu lâm sàng được công bố từ Bộ Công Thương chỉ rõ rằng quá trình đưa dòng sản phẩm xăng E10 này vào sử dụng trong đời sống xã hội diễn ra vô cùng thuận tiện và dễ dàng. Khách hàng sử dụng phương tiện giao thông hoàn toàn không cần phải thực hiện bất kỳ thao tác thay đổi cấu trúc máy hay tiến hành điều chỉnh kỹ thuật phức tạp nào đối với bộ phận động cơ khi thực hiện chuyển đổi qua lại giữa xăng sinh học mới và các loại xăng thông thường trước đây.
Lý giải chuyên sâu về mặt hóa học cho thấy, do hợp chất ethanol có trị số octan độc lập đo theo phương pháp nghiên cứu đạt mức rất cao lên tới con số 109, nên khi tiến hành pha trộn trực tiếp vào nền xăng khoáng tiêu chuẩn sẽ giúp cho hỗn hợp nhiên liệu thành phẩm cuối cùng sở hữu khả năng chống kích nổ tốt hơn hẳn dưới áp suất buồng đốt. Bên cạnh đó, cấu trúc phân tử của cồn ethanol tự nhiên chứa hàm lượng oxy dồi dào hơn đáng kể khi đặt lên bàn cân so sánh với cấu tạo của xăng truyền thống. Đặc điểm ưu việt này trực tiếp hỗ trợ cho quá trình đốt cháy nhiên liệu bên trong xi lanh diễn ra một cách triệt để và toàn diện hơn.
Hiệu quả của quá trình cháy tối ưu đã được chứng minh thông qua việc giúp phương tiện tối ưu hóa công suất máy, đồng thời tiết giảm lượng tiêu hao nhiên liệu trong suốt chu trình vận hành thực tế. Đi đôi với hiệu năng mạnh mẽ là những tác động vô cùng tích cực đối với môi trường khi loại xăng mới này giúp tiết giảm tối đa mật độ phát thải của các hợp chất hóa học độc hại thường thấy trong khí thải của động cơ. Mặc dù vậy, cơ quan quản lý cũng đưa ra khuyến cáo khoa học rằng thành phần cồn hòa tan trong xăng sinh học có thể gây ảnh hưởng tiêu cực nhẹ đến một số chủng loại gioăng cao su hoặc các chi tiết bằng nhựa của các khối động cơ thế hệ cũ được sản xuất trước năm 1993.
Tuy nhiên, đối với phần lớn các loại phương tiện giao thông sở hữu khối động cơ sản xuất thương mại sau năm 1993, rủi ro hao mòn hay hỏng hóc kể trên gần như hoàn toàn không xảy ra trong thực tế. Nguyên nhân là bởi vì kể từ dấu mốc lịch sử đó, vật liệu chế tạo cơ khí của các hãng xe, đặc biệt là hệ thống chi tiết cung cấp và dẫn tách nhiên liệu phức tạp, đã được các nhà sản xuất nghiên cứu cải tiến và nâng cấp mạnh mẽ. Chính vì vậy, lượng cồn sinh học tích hợp trong xăng E10 hoàn toàn không có khả năng gây ra bất cứ ảnh hưởng hay tổn hại nguy hiểm nào lên độ bền tổng thể của động cơ xe hiện đại.
Chiến lược xây dựng nguồn cung cho xăng E10
Căn cứ theo các điều khoản pháp lý quy định rõ tại Thông tư 50/2025/TT-BCT, kể từ ngày 1/6, toàn bộ lượng xăng không chì lưu thông công cộng buộc phải được tiến hành phối trộn, pha chế chuyển đổi thành xăng E10 để áp dụng đồng loạt cho các dòng động cơ xăng trên quy mô cả nước. Nhằm đảm bảo tính kế thừa ổn định cho thị trường tiêu thụ nội địa, dòng xăng sinh học E5 RON 92 vẫn tiếp tục được phép phối trộn, pha chế song song để phục vụ nhu cầu sử dụng của người dân kéo dài cho đến hết năm 2030. Lộ trình phân tách rõ ràng này giúp các bên tham gia thị trường có đủ không gian và thời gian để thích nghi với bối cảnh mới.
Để bảo đảm việc triển khai lộ trình phân phối và đưa vào áp dụng dòng sản phẩm mới diễn ra một cách khoa học, các thương nhân đầu mối kinh doanh và các đơn vị chịu trách nhiệm phân phối xăng dầu đã được đề nghị khẩn trương bắt tay vào việc xây dựng các phương án, kế hoạch kinh doanh chi tiết. Các kế hoạch này phải bám sát và hoàn toàn phù hợp với thực tế nhu cầu tiêu thụ hàng ngày của người dân trong từng phân khu thuộc hệ thống phân phối trực thuộc doanh nghiệp. Điều này giúp ngăn ngừa từ sớm nguy cơ mất cân đối cung cầu cục bộ tại các địa bàn trọng điểm.
Đồng thời, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng đưa ra đề nghị các thương nhân chủ động triển khai hoạt động đàm phán thương mại, tiến tới ký kết các văn bản hợp đồng kinh tế mua bán dài hạn với những đơn vị sở hữu cơ sở hạ tầng pha chế, phân phối đủ điều kiện. Mục đích cốt lõi là thiết lập mạng lưới liên kết chặt chẽ nhằm bảo bọc nguồn cung và phân phối ổn định dòng sản phẩm này. Các tập đoàn, tổng công ty xăng dầu cần chỉ đạo sát sao, phối hợp chặt chẽ với hệ thống đại lý bán lẻ, các bên nhận nhượng quyền thương mại chuẩn bị đầy đủ bồn bể, trụ bơm sẵn sàng cho thời điểm kích hoạt hệ thống.
Cơ quan quản lý nhấn mạnh yêu cầu các đơn vị tuyệt đối không được phép để xảy ra bất kỳ hiện tượng gián đoạn hay đứt gãy nguồn cung ứng xăng E10 nào trong toàn bộ chuỗi hệ thống kinh doanh kinh tế từ trung ương đến địa phương. Trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện trên thực tế, nếu phát sinh các khó khăn khách quan hay vướng mắc mang tính kỹ thuật pháp lý, các doanh nghiệp kinh doanh phải lập tức thực hiện báo cáo khẩn cấp về Cục để các cơ quan chức năng phối hợp tìm kiếm biện pháp tháo gỡ và xử lý một cách kịp thời, hiệu quả.
Bên cạnh những mệnh lệnh hành chính, Bộ Công Thương cũng đang rốt ráo phối hợp cùng các bộ, ban ngành liên quan để hoàn thiện dự thảo nghị quyết quan trọng trình lên Chính phủ xem xét ban hành. Nội dung cốt lõi của dự thảo quy định cơ chế đặc cách cho phép các thương nhân đầu mối kinh doanh được phép chủ động thuê các dịch vụ thử nghiệm chuyên nghiệp từ những đơn vị độc lập có năng lực pháp lý theo đúng quy định. Việc này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian kiểm tra chất lượng sản phẩm theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, từ đó nhanh chóng hoàn thiện bộ hồ sơ pháp lý phục vụ cho công tác cấp Giấy chứng nhận đăng ký cơ sở pha chế xăng dầu.
Theo dự kiến, cơ chế thông thoáng mang tính mở đường này sau khi được thông qua sẽ chính thức có hiệu lực pháp lý kể từ ngày ký ban hành Nghị quyết cho đến thời điểm có Nghị định mới thay thế hoàn toàn cho Nghị định 83/2014 cũ cùng các Nghị định mang tính sửa đổi, bổ sung liên quan. Đây được đánh giá là một giải pháp tình thế nhưng mang tính quyết định nhằm tháo gỡ triệt để các rào cản thủ tục hành chính, tạo mọi điều kiện tối ưu nhất để các thương nhân kinh doanh xăng dầu thực hiện thành công lộ trình phối trộn cũng như phân phối đồng bộ dòng xăng sinh học mới trên thị trường toàn quốc.
