0
0
TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển đầy tham vọng, đặt mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) làm trọng tâm.
Với mục tiêu xây dựng một “siêu đô thị” kết nối, thông minh và bền vững, thành phố đã vạch ra lộ trình 3 giai đoạn cụ thể, kéo dài từ năm 2025 đến sau năm 2045, nhằm đồng bộ hóa hạ tầng giao thông và bất động sản, tạo ra những khu đô thị năng động xung quanh hệ thống metro.
Đột phá từ tầm nhìn đến hành động, phát triển đô thị theo TOD
Trong bối cảnh mở rộng địa giới hành chính sau khi sáp nhập các khu vực của Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM đã khoác lên mình một tầm vóc mới. Với diện tích lên tới hơn 6.700 km² và dân số khoảng 14 triệu người, thành phố xác định TOD là chìa khóa để giải quyết bài toán giao thông, thúc đẩy giao thương và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Lãnh đạo thành phố, ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, khẳng định TOD là chiến lược cốt lõi để hiện thực hóa tầm nhìn “siêu kết nối”.
Theo Ban Quản lý phát triển đô thị TP.HCM, chiến lược phát triển TOD được phân chia thành ba giai đoạn rõ ràng, gắn liền với tiến độ hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị.
Giai đoạn 1 (2025 – 2030): Thử nghiệm và học hỏi
Giai đoạn đầu tiên, kéo dài trong 5 năm, được xem là thời kỳ “ươm mầm” cho mô hình TOD tại TP.HCM. Thành phố sẽ tập trung vào ba trục chính: tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên, tuyến metro số 2 (đang trong giai đoạn chuẩn bị khởi công) và tuyến vành đai 3. Đây là những tuyến giao thông huyết mạch, có tiềm năng phát triển đô thị và bất động sản lớn.
Cụ thể, thành phố đã xác định 11 vị trí trọng điểm để thí điểm, bao gồm các khu vực như khu C30, khu vực quanh ga Phước Long, nông trường Dừa, khu 29ha phường Long Bình, khu số 8 Tân Hiệp và khu xung quanh ga Tân Kiên. Việc lựa chọn các khu vực này không mang tính dàn trải mà được tính toán kỹ lưỡng, dựa trên tiềm năng thu hồi giá trị đất cao để tái đầu tư cho hạ tầng metro. Trong giai đoạn này, TP.HCM sẽ vừa triển khai vừa học hỏi kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời bắt đầu mở rộng TOD về phía Bình Dương và kết nối với sân bay Long Thành. Khu vực Depot Tham Lương (thuộc tuyến metro số 2) cũng sẽ được bổ sung vào danh sách các khu vực trọng điểm để hình thành một hệ sinh thái đô thị gắn liền với giao thông công cộng hiện đại.
Giai đoạn 2 (2030 – 2045): Mở rộng và khép kín mạng lưới
Sau khi rút ra kinh nghiệm từ giai đoạn đầu, TP.HCM sẽ đẩy mạnh phát triển các đô thị TOD theo các tuyến metro số 3, 4 và 6. Mục tiêu chính của giai đoạn này là khép kín mạng lưới metro nội đô, tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển trong lòng thành phố.
Bên cạnh đó, các đô thị TOD cũng sẽ phát triển dọc theo tuyến metro 2 nối dài (từ Bình Dương cũ) và tuyến metro nối Vũng Tàu cũ đến Long Thành. Sự mở rộng này không chỉ giúp hoàn thiện mạng lưới giao thông nội thành mà còn tạo ra một hệ thống kết nối liên vùng mạnh mẽ, biến TP.HCM trở thành một đầu mối giao thương và kinh tế của cả khu vực phía Nam.
Giai đoạn 3 (sau 2045): Hoàn thiện và đồng bộ hóa
Giai đoạn cuối cùng là thời điểm TP.HCM hoàn thiện toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị. Các tuyến metro số 5, 7, 8, 9, 10… sẽ được đầu tư song song với việc phát triển các khu đô thị TOD, hướng tới một hệ thống giao thông công cộng hoàn chỉnh và khép kín. Lúc này, TP.HCM sẽ thực sự hiện thực hóa tầm nhìn về một siêu đô thị hiện đại, nơi mà mọi khu vực đô thị đều được kết nối một cách hiệu quả và bền vững.
Những yếu tố then chốt để thành công
Để mô hình TOD phát huy tối đa hiệu quả, các chuyên gia trong và ngoài nước đã đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng.
Ràng buộc trách nhiệm xã hội: Một trong những yếu tố được nhấn mạnh là sự ràng buộc về trách nhiệm phát triển nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền trong các khu TOD. Điều này đảm bảo các khu đô thị không chỉ phục vụ mục đích kinh tế mà còn hướng tới sự đa dạng và hòa nhập xã hội.
Quy hoạch bền vững: Các dự án TOD cần được xây dựng theo nguyên tắc thiết kế bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là yêu cầu bắt buộc, cần được tích hợp ngay từ giai đoạn lập quy hoạch và phê duyệt đầu tư.
Cơ chế tài chính và kêu gọi đầu tư: TP.HCM cần xây dựng cơ chế tài chính minh bạch theo mô hình chia sẻ giá trị đất đai, đồng thời thu hút đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Đây là lợi thế lớn của TP.HCM nhờ nguồn lực tài chính tư nhân mạnh mẽ.
Cơ quan quản lý chuyên trách: Thành lập một cơ quan chuyên trách quản lý và điều phối phát triển TOD được coi là vô cùng cần thiết. Điều này giúp tránh tình trạng ra quyết định chậm trễ, chồng chéo và phát sinh chi phí, đảm bảo quá trình triển khai được đồng bộ và hiệu quả.
Dù chưa có dự án TOD hoàn thiện, TP.HCM đã thể hiện sự chủ động trong việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là từ Vương quốc Anh. Việc ký kết ghi nhớ hợp tác giữa UBND TP.HCM với Bộ Ngoại giao và Phát triển – Vương quốc Anh và Bắc Ireland” là một minh chứng rõ ràng cho định hướng này. TP.HCM sẽ tiếp thu các kinh nghiệm về cơ chế tài chính, khung pháp lý và mô hình phù hợp, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn “siêu kết nối” của thành phố trong tương lai gần.
Với những bước đi chiến lược và quyết liệt, TP.HCM không chỉ giải quyết các vấn đề giao thông và đô thị hiện hữu mà còn định hình một không gian sống mới, nơi mà sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường được dung hòa, tạo nên một siêu đô thị tầm khu vực và đóng vai trò then chốt trong mạng lưới kinh tế của cả Việt Nam.
