Thiên Long toan tính gì khi M&A Phương Nam?

Ngày 19/5, CTCP Tập đoàn Thiên Long (mã TLG) đã thông qua nghị quyết HĐQT cho phép công ty con là Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Tân Lực Miền Nam (sở hữu 100% bởi TLG) nhận chuyển nhượng từ các cổ đông của CTCP Văn hóa Phương Nam (mã PNC).

Giao dịch dự kiến được thực hiện thông qua khớp lệnh và/hoặc thỏa thuận trên sàn HOSE, bắt đầu từ quý II/2025 và kéo dài cho đến khi hoàn tất.

Đến ngày 24/05, tại đại hội cổ đông thường niên 2025 Phương Nam, doanh nghiệp này đã trình và được thông qua 3 tờ trình liên quan đến việc miễn chào mua công khai đối với thương vụ chuyển nhượng tổng cộng gần 8,3 triệu cổ phiếu từ 15 cổ đông cá nhân, tương đương 76,8% số cổ phần đang lưu hành của PNC.

Tuy nhiên, trong tổng số phiếu có quyền biểu quyết nội dung này (không bao gồm phần biểu quyết của các cổ đông trực tiếp chuyển nhượng và người có liên quan), có hơn 1,66 triệu cổ phiếu không tán thành. Con số này hoàn toàn trùng khớp với lượng cổ phần mà Tổng Công ty Công nghiệp In – Bao bì Liksin, cổ đông lớn nhất của Phương Nam đang nắm giữ, tỷ lệ 15,38%.

Động thái không thông qua nội dung này của Liksin khá dễ hiểu. Trong phần thảo luận trước đó, đại diện của Liksin đã nêu rõ quan điểm: yêu cầu xem xét nội dung kiến nghị của các nhóm cổ đông về việc miễn chào mua công khai đối với các giao dịch chuyển nhượng cổ phần PNC. Đồng thời Liksin cũng đề nghị PNC tuân thủ thực hiện công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật đối với việc chuyển nhượng.

Trước thương vụ M&A này, thị trường đã chứng kiến cuộc “nội chiến” giữa các nhóm cổ đông lớn và ban lãnh đạo Phương Nam hồi năm 2017.

Ông Nguyễn Đình Thứ, Giám đốc chiến lược và đầu tư Thiên Long, kiêm Giám đốc Công ty Tân Lực Miền Nam cho biết, sau khi hoàn tất nhận chuyển nhượng trên 75% cổ phần của Phương Nam, Thiên Long sẽ tham gia điều hành ở góc độ quản trị cao.

“Chúng tôi sẽ tận dụng năng lực đội ngũ hiện tại của Phương Nam, đồng thời bổ sung thêm các nhân tố mới ở những vị trí then chốt nhằm tăng cường sức mạnh vận hành,” ông Thứ nói. Ông cũng thông tin thêm, Thiên Long đặt mục tiêu định hình Phương Nam trở thành một chuỗi bán lẻ có dấu ấn riêng trên thị trường.

Thiên Long được biết đến là doanh nghiệp (DN) rất nổi trội trong ngành văn phòng phẩm, còn Phương Nam cũng là một trong hai “tay chơi” Top đầu ở lĩnh vực nhà sách, cùng với Fahasa (mã chứng khoán FHS). Sự kết hợp này được dự đoán tạo ra cục diện mới trên thị trường nhà sách.

Thị trường phát hành xuất bản phân phối sách là “sân chơi” có quy mô tỷ USD. Theo dữ liệu từ Vietdata, tổng doanh thu toàn thị trường năm 2023 lên đến 99.700 tỷ đồng (xấp xỉ 4 tỷ USD). Trong đó, doanh thu các nhà phát hành (gồm Fahasa, Phương Nam, Nhã Nam…) ghi nhận 4.000 tỷ đồng. Còn lại doanh thu mảng in ấn chiếm tỷ trọng lớn với 92.000 tỷ và 3.700 tỷ còn lại là mảng xuất bản.

Những năm trở lại đây, thị trường đối mặt với thử thách kép, bao gồm sự bùng nổ của công nghệ thông tin, ngoài việc sách điện tử trực tuyến (Ebook) đã trở thành lựa chọn ưa thích thay thế cho sách in thì vấn nạn phát hành sách giả, sách lậu ngày càng gia tăng. Theo một thống kê, các cuốn sách giả chỉ được bán với giá thấp hơn 30-50% ngoài thị trường, thậm chí đến 70%.

Dưới góc nhìn người trong cuộc, đại diện Fahasa từng khẳng định thị trường vẫn còn nhiều tiềm năng, bởi mảng online trong ngành nhà sách chỉ mạnh với nhóm khách hàng từ 18-25 tuổi, và cũng chỉ mạnh ở một số mặt hàng nhất định.

Hiện, Fahasa là chuỗi nhà sách đứng đầu với hệ thống hơn 130 nhà sách trên toàn quốc.

Tính riêng mảng nhà sách, Fahasa cũng là đơn vị dẫn đầu về doanh thu với 4.000 tỷ đồng/năm, bỏ xa các đối thủ còn lại. Vị trí thứ hai thuộc về Phương Nam, với con số hàng năm xấp xỉ ngàn tỷ.

Dữ liệu từ Vietdata đến năm 2022 cho thấy, Fahasa đạt doanh thu gần 4.000 tỷ đồng, tiếp theo là Phương Nam với 900 tỷ đồng. Các chuỗi còn lại như Nhã Nam, Tiền Phong, AlphaBooks… chỉ đạt con số dưới 200 tỷ đồng.

Phương Nam đang có khoảng 50 nhà sách, tập trung chủ yếu tại Tp.HCM. Năm 2024, Phương Nam ghi nhận doanh thu thuần 614 tỷ đồng, giảm 6% so với năm trước đó. Lợi nhuận cũng giảm về còn 10 tỷ đồng.

Như vậy, “thâu tóm” Phương Nam giúp Thiên Long nhanh chóng tận dụng được hệ thống phân phối khoảng 50 nhà sách. Được biết, Thiên Long cũng đang tự phát triển chuỗi Clever Box và Peektoy, tuy nhiên sau gần 3 năm DN mới mở được 12 cửa hàng.