Thấy gì từ lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng vọt?

Lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản chạm mức 3% lần đầu tiên kể từ năm 1996.

Đây là biểu hiện mới nhất nỗi lo ngại của các nhà đầu tư về lạm phát do giá năng lượng tăng, chính sách tiền tệ thắt chặt và tình hình tài chính ngày càng xấu đi.

Sự sụt giảm mạnh đã ảnh hưởng đến các nền kinh tế lớn từ Hoa Kỳ đến Đức cũng như Anh, nơi lợi suất trái phiếu tăng vọt 10 điểm cơ bản. Lợi suất khu vực đồng euro đạt mức cao nhất trong hơn 10 năm khi cuộc khủng hoảng Trung Đông làm gia tăng áp lực giá cả trên toàn cầu, thúc đẩy thị trường đặt cược rằng các ngân hàng trung ương sẽ sớm tăng lãi suất.

Theo Reuters, việc các công ty công nghệ lớn ồ ạt bán trái phiếu để huy động vốn nhằm tài trợ cho sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh nợ công của Mỹ đã vượt quá 40 nghìn tỷ USD, đã làm trầm trọng thêm tình trạng bán trái phiếu chính phủ trong những tuần gần đây. Lợi suất tăng khi giá trái phiếu giảm.

Các chính phủ đang lo lắng. Tháng trước Bộ Tài chính Mỹ đã can thiệp vào thị trường nhằm kiềm chế gia tăng chi phí vay mượn. Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm đã phục hồi khoảng hai phần ba mức giảm sau động thái đó.

Quy mô của sự chuyển dịch toàn cầu được nhấn mạnh bởi việc lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm (JGB) tăng lên 3% lần đầu tiên sau 30 năm, một điều được coi là gần như không thể tưởng tượng được cho đến gần đây sau hơn một thập kỷ mua nợ ồ ạt của ngân hàng trung ương đã giữ lãi suất ở mức thấp.

Sự gia tăng lợi suất trái phiếu Mỹ và Nhật Bản phản ánh lạm phát và những lo ngại về tài chính, theo nhận định của Tai Hui, chiến lược gia trưởng thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại JP Morgan Asset Management. “Tình trạng bế tắc ở Trung Đông có nguy cơ đẩy giá năng lượng lên cao hơn… trong khi đó, rất ít hành động được thực hiện để thu hẹp thâm hụt ngân sách ở cả hai nền kinh tế.”

Giá dầu Brent tăng 2% lên hơn 92 USD/thùng và giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu đạt mức cao nhất kể từ tháng 3, sau khi xảy ra​​cuộc tấn công trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran sau 1 tháng.

Riêng đối với Nhật Bản, lợi suất cao hơn làm tăng chi phí trả lãi cho khoản nợ khổng lồ lớn nhất thế giới phát triển vào thời điểm Thủ tướng Sanae Takaichi đang lên kế hoạch đầu tư mạnh mẽ. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 5 năm đã đạt mức cao kỷ lục 2,26%.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 1 năm 2025, ở mức khoảng 4,79%, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm ở mức 5,27%, chỉ thấp hơn 6 điểm cơ bản so với mức trước khi can thiệp vào tháng 8.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm ở mức 3,35%, cao nhất kể từ năm 2011, và của Pháp ở mức 4,21%, cao nhất kể từ năm 2008, khi dữ liệu cho thấy lạm phát khu vực đồng euro đã tăng lên trên 3% trong tháng 8, củng cố dự đoán về việc Ngân hàng Trung ương châu Âu sẽ tăng lãi suất vào tháng 9.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 5,25%, mức cao nhất kể từ năm 2008.

Các nhà phân tích đã chỉ ra một số yếu tố khác nhau đang tác động khi chi phí vay toàn cầu tăng lên. Frances Cheung, người đứng đầu chiến lược ngoại hối và lãi suất của OCBC, cho biết: “Ở châu Âu và Anh, nguyên nhân chủ yếu là do kỳ vọng lạm phát gia tăng, trong khi ở Mỹ, sự tăng nhẹ lợi suất trái phiếu dài hạn vẫn chủ yếu do lợi suất thực tế cao hơn, mặc dù kỳ vọng lạm phát cũng đang tăng lên.” Lợi suất thực là tỷ suất lợi nhuận mà nhà đầu tư trái phiếu yêu cầu cao hơn tỷ lệ lạm phát, một chỉ số phản ánh chi phí vay thực tế của chính phủ và các công ty.

Mối lo ngại rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã quá lơ là về vấn đề lạm phát cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến giá trái phiếu kho bạc. Tuần trước, khi Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh đưa ra những quan điểm cứng rắn về lạm phát, khiến lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài giảm và lợi suất trái phiếu kỳ hạn ngắn tăng khi kỳ vọng về việc Fed tăng lãi suất vào tháng 9 tăng lên.

Kenneth Broux, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu ngoại hối và lãi suất doanh nghiệp tại Societe Generale, cho biết : “Ý tưởng… là sự thay đổi chính sách cứng rắn của Chủ tịch Warsh tại Jackson Hole sẽ kiềm chế lợi suất trái phiếu dài hạn và khôi phục sự ổn định cũng như uy tín về lạm phát.”

“Việc leo thang xung đột giữa Mỹ và Iran cùng với giá năng lượng tăng cao đã dập tắt hoàn toàn ý tưởng đó và tạo thêm động lực giảm giá mới cho trái phiếu.”

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã gạt bỏ những lo ngại về thị trường trái phiếu, cho rằng tác động của giá năng lượng tăng cao sẽ giảm dần và lợi suất cao hơn phản ánh sự tự tin vào nền kinh tế.

Nhưng khi các chính phủ cạnh tranh để giành lấy cùng một nguồn vốn rộng lớn, lợi suất cao hơn ở một thị trường có thể đẩy lợi suất ở những nơi khác lên cao. Lợi suất trái phiếu chính phủ Úc kỳ hạn 10 năm đã tăng mạnh nhất trong 5 tháng, một phần do lo ngại lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng cao sẽ dẫn đến việc ít người mua trái phiếu Úc hơn từ phía Nhật Bản.

Chiến lược gia cấp cao về lãi suất của TD Securities, Prashant Newnaha, cho biết, việc lợi suất trái phiếu Nhật Bản tiếp tục tăng có thể dẫn đến việc tái phân bổ dần dần vốn vào các tài sản Nhật Bản. “Đây là một sự thay đổi chế độ thực sự. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) đã là trụ cột cho thị trường trái phiếu toàn cầu trong một thời gian dài,” ông nói.

“Giờ thì mọi chuyện đã đảo ngược rồi.”Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản lần đầu tiên chạm mức 3% trong thế kỷ này, một cột mốc quan trọng đánh dấu thị trường nợ đang trở lại bình thường sau khi chi phí đi vay giảm xuống gần bằng 0 trong nhiều năm. Cùng thời điểm năm 2025, lợi suất chỉ bằng một nửa mức này, cho thấy tốc độ của sự thay đổi đang ảnh hưởng đến nền kinh tế Nhật Bản và thị trường tài chính toàn cầu.

Động lực thị trường trái phiếu của nước này đã thay đổi đáng kể kể từ khi Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) chấm dứt chính sách lãi suất âm cuối cùng trên thế giới vào năm 2024.

Giá trái phiếu trước đây gần như chịu sự chi phối của BOJ, nhưng hiện được quyết định nhiều hơn bởi các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Họ dựa vào triển vọng lạm phát, tăng trưởng kinh tế và mức độ rủi ro, lợi nhuận của trái phiếu chính phủ so với các tài sản khác để quyết định mua bán, thay vì chủ yếu dựa vào chính sách của BOJ.

Wee Khoon Chong, chiến lược gia thị trường châu Á Thái Bình Dương cấp cao tại BNY cho biết: “Lợi suất tăng sẽ đè nặng lên danh mục đầu tư hiện tại thông qua các khoản lỗ theo giá thị trường nhưng cũng tạo ra điểm vào lệnh hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư có thu nhập cố định. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản một lần nữa trở thành một lựa chọn phân bổ đáng tin cậy”.

Trong khi BOJ vẫn nắm giữ một lượng lớn trái phiếu chính phủ Nhật Bản, lợi suất cao hơn đang khuyến khích các tổ chức Nhật Bản mua nhiều hơn và các quỹ toàn cầu ngày càng trở thành nhà đầu tư tích cực trên thị trường. Nhà đầu tư nước ngoài hiện chiếm khoảng 2/3 tổng giao dịch tiền mặt trái phiếu chính phủ Nhật Bản hàng tháng, tăng mạnh từ mức 12% vào năm 2009.

Những lo ngại về tình hình tài khóa nói chung cũng đang góp phần đẩy lợi suất trái phiếu gia tăng. Thủ tướng Takaichi đã công bố kế hoạch chi tiêu chưa từng có nhằm tái định hình nền kinh tế Nhật Bản, nhưng chính phủ vẫn chưa làm rõ cách tài trợ cho việc giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm. Khi lợi suất tăng, các nhà đầu tư cũng ngày càng nhạy cảm với khả năng chính phủ phải vay thêm.

“Một số nhà đầu tư trái phiếu có thể đã cho rằng mức lợi suất hiện tại đủ hấp dẫn để bắt đầu mua vào, nhưng nhiều nhà đầu tư khác vẫn đang cho rằng lợi suất sẽ còn tăng hơn nữa. Ngoài ra, những lo ngại về tài khóa có thể khiến đồng yên tiếp tục suy yếu, vì vậy tôi cho rằng dòng vốn hồi hương đáng kể vẫn chưa xảy ra trong thời gian tới”, Hiroshi Namioka, chiến lược gia trưởng tại T&D Asset Management nhận định.