0
0
Ngày 17/10/2025, Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công khai kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ (TPDN) và sử dụng nguồn tiền từ hoạt động này.
Kết quả thanh tra đã chỉ ra nhiều tồn tại, khuyết điểm, và vi phạm nghiêm trọng từ các tổ chức phát hành, đồng thời quyết định chuyển thông tin hai vụ việc có dấu hiệu phức tạp sang Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Cuộc thanh tra được triển khai theo Quyết định số 605/QĐ-TTCP, tập trung vào giai đoạn từ 1/1/2015 đến 30/6/2023, với phạm vi rộng, bao gồm 67 tổ chức phát hành (TCPH) khác nhau: 5 ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP), 37 công ty cổ phần (CTCP), và 25 công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH). Mục tiêu của đợt thanh tra nhằm đánh giá khách quan về tình hình tuân thủ quy định pháp luật trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, một thị trường đã có sự phát triển nhanh chóng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Kết luận thanh tra khẳng định, bên cạnh những mặt tích cực, quản lý nhà nước về lĩnh vực trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, những khuyết điểm và vi phạm trong hoạt động của các tổ chức phát hành đã tác động tiêu cực đến sự phát triển lành mạnh của thị trường.
Những sai phạm hệ thống từ tổ chức tín dụng đến doanh nghiệp phát hành
Kết quả thanh tra đã phơi bày nhiều vi phạm từ cả nhóm tổ chức tín dụng (TCTD) và nhóm các doanh nghiệp (DN) phát hành.
Đối với 5 tổ chức tín dụng được thanh tra, có đến 4/5 tổ chức thực hiện chưa đúng quy định về nội dung công bố thông tin trước phát hành. Cụ thể, các ngân hàng đã không nêu rõ loại cho vay (ngắn/trung/dài hạn) và loại khách hàng vay (tổ chức/cá nhân) tại các phương án phát hành, gây khó khăn cho việc đối chiếu, đánh giá kết quả sử dụng tiền.
Về quản lý nguồn tiền, cả 5/5 tổ chức tín dụng đều không theo dõi riêng nguồn tiền TPDN mà hòa chung vào nguồn vốn kinh doanh, dẫn đến việc hầu hết nguồn tiền TPDN không được quản lý, theo dõi minh bạch, chính xác về mục đích sử dụng. Đáng chú ý, một số TCTD đã sử dụng tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ để cho vay ngắn hạn, trong khi phương án phát hành lại ghi rõ là để cho vay trung và dài hạn, cho thấy sự sai lệch giữa cam kết và thực tế.
Đối với các doanh nghiệp, kết luận thanh tra chỉ rõ những vi phạm có tính chất phức tạp. Cụ thể, trong số các doanh nghiệp được thanh tra, nhiều tổ chức thực hiện chưa đúng quy định về hồ sơ phát hành, trong đó có vi phạm về nội dung phương án phát hành thiếu thông tin, không cụ thể về chương trình/dự án. Đặc biệt, có 5/18 tổ chức phát hành đã sử dụng tiền TPDN sai mục đích, bao gồm nhận chuyển nhượng phần vốn điều lệ, hợp tác đầu tư, kinh doanh bất động sản.
Nghiêm trọng hơn, TTCP đã phát hiện các dấu hiệu sử dụng tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ sai mục đích với thủ đoạn tinh vi như tạo lập giao dịch, chuyển tiền qua nhiều tổ chức, cá nhân trung gian để cho một công ty khác sử dụng. Những vi phạm này có tính chất phức tạp, một số TCPH tại thời điểm thanh tra chưa trả được nợ gốc, lãi, gây rủi ro cho trái chủ với tổng số tiền hơn 7.000 tỷ đồng.
Chuyển hồ sơ sang cơ quan công an và yêu cầu khắc phục
Trước tính chất nghiêm trọng và mức độ phức tạp của các hành vi, thủ đoạn vi phạm, Thanh tra Chính phủ đã quyết định chuyển thông tin hai vụ việc sang Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Thứ nhất là vụ việc tại Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va và 4 công ty thành viên, bao gồm Công ty TNHH Bất động sản Khải Hưng, CTCP Lucky House, Công ty TNHH Thành phố Aqua và Công ty Unity. Thứ hai là vụ việc vi phạm trong sử dụng tiền TPDN có dấu hiệu sai mục đích tại Tập đoàn No Va và 4 tổ chức phát hành khác. TTCP nhận định, các giao dịch có thể gây hậu quả, rủi ro cho nhiều trái chủ và xã hội, đòi hỏi sự vào cuộc của cơ quan điều tra để làm rõ mục đích và bản chất.
Từ những tồn tại, khuyết điểm được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra các yêu cầu và kiến nghị mang tính chấn chỉnh toàn diện. TTCP yêu cầu các tổ chức phát hành phải chấm dứt ngay các hành vi vi phạm về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn vốn, đồng thời khẩn trương rà soát, khắc phục các tồn tại và hậu quả (nếu có).
Bên cạnh đó, TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì sửa đổi, bổ sung các nghị định liên quan; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn các tổ chức tín dụng để chấn chỉnh, khắc phục.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được yêu cầu căn cứ quy định để xử phạt vi phạm hành chính đối với các tổ chức phát hành có vi phạm, đồng thời chuyển thông tin cho cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, gây hậu quả. TTCP cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Chủ tịch UBND các tỉnh Đồng Nai, Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) kiểm tra, xử lý vi phạm trong huy động vốn kinh doanh bất động sản tại một số dự án lớn.
Kết luận thanh tra lần này là một động thái mạnh mẽ nhằm làm minh bạch thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, nâng cao kỷ cương và tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường tài chính.
