0
0
Sự trỗi dậy của các mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới đang tạo ra áp lực điều chỉnh lên cổ phiếu công nghệ. Biến động này phản ánh sự thận trọng của dòng tiền trước thay đổi về lợi thế cạnh tranh và lộ trình hòa vốn của các dự án hạ tầng AI.
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong những phiên giao dịch đầu năm âm lịch 2026 ghi nhận sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành. Trong khi chỉ số VN-Index có những nhịp tăng điểm tích cực, nhóm công nghệ, tiêu biểu là mã FPT, lại đối mặt với áp lực điều chỉnh đáng kể. Cụ thể, trong phiên giao dịch ngày 23/2, mã này ghi nhận mức giảm 1,9% xuống ngưỡng 94.500 đồng/cp, đưa vốn hóa thị trường lùi về mức 160.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, đây là năm thứ hai liên tiếp mã này chịu sắc đỏ trong giai đoạn khai xuân, đi kèm với đó là diễn biến bán ròng quyết liệt từ phía khối ngoại. Thống kê thị trường cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đã có chuỗi 10 phiên bán ròng liên tiếp với tổng giá trị xấp xỉ 4.000 tỷ đồng, trong đó riêng phiên cao điểm ghi nhận dòng tiền rút ra hơn 1.100 tỷ đồng. Hiện tượng này cho thấy sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro của dòng vốn quốc tế đối với các doanh nghiệp dịch vụ phần mềm khi đứng trước làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu.
Sự xuất hiện của các công cụ AI có khả năng tự động hóa quy trình lập trình đang trực tiếp tác động đến tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư. Việc các mô hình như Claude của Anthropic hay các hệ thống DeepSeek và Seedance 2.0 từ Trung Quốc có khả năng tự thực hiện các dự án coding, tạo video và xử lý dữ liệu phức tạp đã đặt ra bài toán về tính bền vững của mô hình nhân công kỹ thuật truyền thống.
Đối với các doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu lớn từ xuất khẩu phần mềm, sự tiến bộ của AI không chỉ dừng lại ở vai trò công cụ hỗ trợ mà còn là một tác nhân có khả năng tái cấu trúc chi phí và thay đổi nhu cầu từ phía khách hàng quốc tế. Thực tế này dẫn đến các đợt tái cơ cấu danh mục của các quỹ đầu tư, khiến áp lực cung trên thị trường đối với nhóm ngành này gia tăng.
Tác động của AI và biến động giá cổ phiếu trong kỷ nguyên mới
Sự chuyển dịch từ mô hình cung cấp dịch vụ CNTT thuần túy sang đầu tư hạ tầng công nghệ cao đang phản ánh trực tiếp vào bức tranh tài chính doanh nghiệp. Để duy trì sức cạnh tranh, các đơn vị trong ngành bắt buộc phải gia tăng ngân sách cho nghiên cứu và phát triển AI. Ghi nhận trong năm 2025, mức đầu tư cho các nền tảng và mô hình AI nội bộ ước tính khoảng 20 triệu USD và dự kiến sẽ tiếp tục tăng thêm 10% trong năm 2026.
Việc dồn lực vốn vào các dự án mang tính dài hạn như “Nhà máy AI” (AI Factory) đòi hỏi một lộ trình thu hồi vốn khắt khe. Theo dữ liệu hiện tại, các dự án AI Factory tại thị trường nội địa đã đạt hiệu suất vận hành từ 70–80% và chạm điểm hòa vốn vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, đối với các dự án quốc tế quy mô lớn, điển hình như tại Nhật Bản với tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới 200 triệu USD, giai đoạn ghi nhận lỗ kế hoạch vẫn đang tiếp diễn.
Báo cáo tài chính cho thấy biên lợi nhuận trước thuế của mảng CNTT nước ngoài có sự cải thiện, nhưng biên lợi nhuận hợp nhất lại có xu hướng đi ngang do ảnh hưởng từ chi phí đầu tư hạ tầng AI ban đầu. Dự kiến, các dự án quốc tế này chỉ có thể đạt điểm hòa vốn vào giữa năm 2026, tạo ra một khoảng trống về lợi nhuận trong ngắn hạn.
Điều này giải thích phần nào nguyên nhân giá cổ phiếu công nghệ thường xuyên chịu biến động mạnh mỗi khi có các thông tin mới về sự đột phá của các mô hình AI giá rẻ hoặc AI tự động hóa hoàn toàn. Nhà đầu tư hiện nay có xu hướng đánh giá doanh nghiệp dựa trên khả năng chuyển đổi từ việc cho thuê phần cứng tính toán sang cung cấp trọn gói giải pháp hạ tầng và phần mềm cho các lĩnh vực thâm dụng công nghệ như ngân hàng và tài chính.
Ở bình diện rộng hơn, các doanh nghiệp công nghệ vẫn đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn thu để giảm thiểu rủi ro từ sự thay đổi công nghệ. Mảng viễn thông, trung tâm dữ liệu và truyền hình trả phí vẫn được kỳ vọng duy trì mức tăng trưởng hai chữ số. Đồng thời, các hợp đồng chuyển đổi số và AI mới ký kết với khu vực công và doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn cuối năm 2025, đầu năm 2026 đang đóng vai trò là bệ đỡ cho doanh thu trong nước.
Khả năng thích ứng với AI thông qua việc định vị lại vai trò từ “người thực thi” sang “đối tác chiến lược” hỗ trợ chuyển đổi AI toàn diện sẽ là yếu tố quyết định đến sức hấp dẫn của các tài sản tài chính thuộc nhóm ngành này trong tương lai. Dòng vốn trên thị trường chứng khoán vì thế sẽ tiếp tục có sự sàng lọc dựa trên tiến độ thực hiện hóa lợi nhuận từ các danh mục đầu tư công nghệ mới của doanh nghiệp.
Nguồn: Tổng hợp
