0
0
SpaceX đã công bố kế hoạch niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được chờ đợi từ lâu, hé lộ tình hình tài chính và bộ máy lãnh đạo của một trong những công ty tư nhân lớn nhất, nổi tiếng nhất nhưng cũng bí mật nhất trong lịch sử.
Công ty tên lửa và vệ tinh của Elon Musk lần đầu tiết lộ nhiều thông tin chưa từng được công bố trước đây, bao gồm thành viên hội đồng quản trị, doanh thu, lợi nhuận, chi phí vận hành cũng như mô hình kinh doanh. Công ty sẽ giao dịch với mã cổ phiếu SPCX.
Tuy nhiên, một chi tiết quan trọng vẫn chưa được tiết lộ: số tiền SpaceX dự kiến huy động và mức định giá của công ty trong thương vụ được dự báo sẽ trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử – thậm chí có thể lớn gấp ba lần các kỷ lục trước đó.
Những thông tin này sẽ được công bố vào giai đoạn sát thời điểm niêm yết. Trong lúc đó, SpaceX đã phát hành một bản cáo bạch dài 277 trang, phác họa chi tiết về một trong những doanh nghiệp tham vọng nhất thế giới – dù nhiều mục tiêu có thể bị xem là quá lý tưởng.
Chi phí khổng lồ
Trong bản cáo bạch, SpaceX nêu rõ sứ mệnh đầy táo bạo: “xây dựng các hệ thống và công nghệ cần thiết để đưa sự sống trở thành đa hành tinh, khám phá bản chất thật sự của vũ trụ và mở rộng ánh sáng của ý thức tới các vì sao.”
Để thực hiện điều đó, SpaceX cho biết công ty sẽ tiếp tục đẩy mạnh sản xuất và phóng nhanh mạng lưới vệ tinh nhằm vận hành hệ thống liên lạc Starlink. Đồng thời, công ty sẽ “khai thác năng lượng Mặt Trời để vận hành một trí tuệ nhân tạo tìm kiếm sự thật, thúc đẩy các khám phá khoa học, và cuối cùng là xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng cũng như các thành phố trên những hành tinh khác.”
Để làm được điều đó, SpaceX sẽ phải chi tiêu rất lớn. Đây cũng là một trong những lý do công ty muốn huy động vốn từ nhà đầu tư.
Dù là doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, tham vọng của SpaceX hiện vẫn vượt xa quy mô doanh thu. Công ty ghi nhận doanh thu 18,7 tỷ USD trong năm ngoái, tăng 33% so với năm trước đó. Tuy nhiên, công ty vẫn chưa có lãi ổn định. Sau khi đạt lợi nhuận 791 triệu USD năm 2024, SpaceX quay trở lại thua lỗ 4,9 tỷ USD trong năm 2025. Năm 2023, công ty cũng lỗ 4,6 tỷ USD.
Các khoản lỗ này gần như chắc chắn sẽ tiếp diễn trong năm 2026. SpaceX cho biết chỉ riêng ba tháng đầu năm nay, công ty đã lỗ 4,3 tỷ USD trên doanh thu 4,7 tỷ USD.
Cơ hội còn lớn hơn nhiều
Dù vậy, SpaceX không cho rằng công ty sẽ mãi thua lỗ. Trong hồ sơ IPO, công ty mô tả một cơ hội doanh thu khổng lồ với quy mô tiềm năng lên tới 28.500 tỷ USD – được SpaceX gọi là “tổng thị trường khả dụng lớn nhất trong lịch sử nhân loại.”
Trong đó bao gồm 370 tỷ USD từ các “giải pháp dựa trên công nghệ không gian”, 1.600 tỷ USD từ lĩnh vực kết nối – gồm 870 tỷ USD internet băng thông rộng và 740 tỷ USD dịch vụ di động thông qua hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp Starlink – cùng 26.500 tỷ USD từ AI.
Riêng cơ hội AI bao gồm 2.400 tỷ USD từ kế hoạch đưa các trung tâm dữ liệu lên không gian và 760 tỷ USD từ thuê bao người dùng cá nhân. SpaceX cũng cho rằng công ty có tiềm năng 600 tỷ USD từ quảng cáo kỹ thuật số và 22.700 tỷ USD từ cái gọi là “ứng dụng doanh nghiệp”.
Những con số khổng lồ đến mức khó tin này phản ánh phong cách phô diễn đặc trưng của Elon Musk. Tuy nhiên, công ty của ông cũng thực sự phóng tên lửa vào không gian và đưa các tầng đẩy hạ cánh thẳng đứng trên các bệ nổi giữa đại dương để tái sử dụng – điều từng bị xem là không tưởng. Điều đó mang lại cho nhà đầu tư một số cơ sở để tin vào những tham vọng táo bạo của Musk.
Niềm tin vào năng lực AI của SpaceX cũng là lý do Musk sáp nhập SpaceX với xAI – công ty trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội của ông – vào tháng 2. Thỏa thuận này định giá doanh nghiệp hợp nhất ở mức 1.250 tỷ USD vào thời điểm đó.
Ai đang điều hành SpaceX?
Elon Musk sẽ không phải người duy nhất lãnh đạo công ty.
Lần đầu tiên, SpaceX tiết lộ danh sách hội đồng quản trị. Musk giữ vai trò Chủ tịch hội đồng quản trị, trong khi Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành Gwynne Shotwell cũng là thành viên hội đồng quản trị.
Các thành viên khác gồm Giám đốc tài chính Bret Johnsen, các nhà đầu tư mạo hiểm Randy Glein, Steve Jurvetson, Luke Nosek và Ira Ehrenpreis – người cũng là thành viên hội đồng quản trị Tesla cùng CEO quỹ đầu tư tư nhân Antonio Gracias và lãnh đạo Google Donald Harrison.
Thương vụ IPO bom tấn này có thể mang về lượng tiền khổng lồ cho SpaceX. Đồng thời, nó cũng có thể đưa Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản nghìn tỷ USD.
Musk hiện nắm giữ phần lớn cổ phần công ty. Với 12,3% cổ phiếu phổ thông và 93,6% cổ phiếu loại B – mỗi cổ phiếu có quyền biểu quyết gấp 10 lần – Musk kiểm soát 85,1% quyền biểu quyết tại SpaceX, gần như đảm bảo ông tiếp tục duy trì quyền kiểm soát sau IPO.
Antonio Gracias, thông qua công ty Valor Entities, là cổ đông lớn thứ hai với 7,3% cổ phần phổ thông của SpaceX.
Elon Musk sẽ được trả bao nhiêu?
Theo hồ sơ công bố, Musk nhận mức lương khá thấp cho công việc điều hành: ông chỉ nhận 54.080 USD mỗi năm kể từ năm 2019.
Tuy nhiên, SpaceX cho biết Musk sẽ được thưởng bằng 15 đợt cổ phiếu, mỗi đợt gồm 66.666.665 cổ phiếu nếu công ty đạt các cột mốc định giá thị trường tăng thêm từ mức 500 tỷ USD cho tới 7.500 tỷ USD.
Sau thương vụ sáp nhập với xAI, SpaceX cũng tiếp nhận một phần kế hoạch thưởng cổ phiếu trước đây của Musk từ công ty AI và mạng xã hội này. SpaceX sau đó hủy cơ chế thưởng cũ và thay vào đó cam kết cấp thêm cho Musk 302 triệu cổ phiếu nếu công ty đạt một loạt cột mốc định giá khổng lồ và triển khai các trung tâm dữ liệu có khả năng cung cấp 100 terawatt năng lực tính toán mỗi năm.
Elon Musk thành lập SpaceX vào năm 2002, ban đầu tập trung hoàn toàn vào việc chế tạo tên lửa và vận chuyển hàng hóa vào không gian. Đến năm 2021, công ty mở rộng sang lĩnh vực viễn thông với những khách hàng đầu tiên sử dụng Starlink – dịch vụ internet vệ tinh của hãng.
