Sóng thoái vốn vào đoạn nước rút

Tháng 12/2025 chứng kiến một làn sóng thoái vốn từ nhiều doanh nghiệp nhà nước và đơn vị đại diện vốn (như Tập đoàn, Tổng công ty, SCIC).

Thoái vốn vào đoạn nước rút

Các phiên thoái vốn được triển khai đồng thời, tạo nên hàng loạt phiên đấu giá, chào bán cổ phần và thông báo bán vốn trên các sàn chứng khoán và Sở giao dịch. Các thương vụ rải rác từ bán vốn tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ tới việc chào bán cổ phần tại một số công ty có quy mô lớn, tập trung vào nửa cuối tháng.

Có vẻ như đây là “đợt chạy nước rút” của kế hoạch sắp xếp, thoái vốn giai đoạn 2021–2025.

Có vài nhân tố chính dẫn tới việc nhiều đợt thoái vốn đổ dồn ở tháng 12. Thứ nhất là hạn chót của khung pháp lý giai đoạn 2021–2025. Nhiều văn bản, tiêu chí phân loại và lộ trình sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn được xây dựng cho giai đoạn 2021–2025. Mục tiêu hoàn thành hoặc đưa những quyết định quan trọng vào năm 2025 khiến các cơ quan đại diện vốn và doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bán vốn trước hoặc vào cuối năm. Văn bản pháp lý liên quan được điều chỉnh và duy trì hiệu lực đến cuối năm 2025, tạo áp lực về thời hạn thực hiện lộ trình.

Một số đơn vị như SCIC công bố danh sách hàng chục doanh nghiệp thoái vốn trong năm 2025 theo kế hoạch tái cơ cấu danh mục đầu tư; việc gom các phiên đấu giá vào cuối năm giúp hoàn thiện chỉ tiêu lợi nhuận, cân đối dòng tiền và chuẩn bị báo cáo cuối năm.

Các tập đoàn như Vicem, VNPT, Vinataba… thực hiện thoái vốn từng phần ở các công ty liên kết/đơn vị thành viên theo đề án tái cơ cấu đã được duyệt và có hạn chót vào cuối năm 2025. Việc bán đồng loạt nhiều khoản góp tại nhiều đơn vị cùng thời điểm tạo nên bức tranh thoái vốn dồn nén.

Nhảy sóng hay không?

Trong bối cảnh thị trường thiếu thông tin hỗ trợ, “sóng thoái vốn” trở thành động lực chính giúp nhiều mã bước vào nhịp bứt phá.

Chẳng hạn, cổ phiếu GTD của Công ty CP Giầy Thượng Đình . Ngay sau khi UBND TP Hà Nội công bố kế hoạch bán đấu giá toàn bộ hơn 68% vốn vào ngày 16/12, cổ phiếu GTD lập tức tăng “dựng đứng”. Cổ phiếu này đã có chuỗi 7 phiên tăng trần liên tiếp, đưa thị giá tăng vọt 150% sau vài phiên lên mốc 30.000 đồng/cổ phiếu – mức cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Cổ phiếu MSB của Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam cũng “cháy hàng” sau khi VNPT công bố kế hoạch thoái vốn. Cụ thể, MSB khép lại phiên 27/11 tăng kịch biên độ với thanh khoản bùng nổ sau thông tin VNPT đã đăng ký bán đấu giá toàn bộ 188,7 triệu cổ phần đang nắm giữ MSB với mức giá khởi điểm 18.239 đồng/cp. Nếu đấu giá thành công, VNPT dự kiến thu về khoảng 3.441 tỷ đồng.

Tương tự, cổ phiếu VTC của CTCP Viễn thông VTC (VTC Telecom) cũng tăng hết biên độ lên 15.500 đồng/cp trong phiên 27/11, đánh dấu phiên tăng trần thứ 7 liên tiếp. Đà tăng xuất hiện sau khi Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) thông báo về việc muốn đấu giá cả lô cổ phần gồm hơn 2,1 triệu cổ phiếu (tương ứng 46,67% tổng số cổ phần đã phát hành theo vốn thực góp trong vốn điều lệ của VTC Telecom). Tổng giá khởi điểm hơn 104 tỷ đồng, tương ứng 49.200 đồng/cp, cao hơn khoảng 4,5 lần so với thị giá hiện tại.

Cổ phiếu ICT của CTCP Viễn thông – Tin học Bưu điện cũng nằm trong làn sóng tăng giá nhờ thông tin thoái vốn. Sau nhịp điều chỉnh ngắn, mã này tiếp tục bật tăng kịch trần lên 20.550 đồng/cp. Tập đoàn VNPT cũng kế hoạch bán đấu giá toàn bộ hơn 10 triệu cổ phiếu ICT, tương ứng 31,43% vốn điều lệ. Đáng chú ý, mức giá khởi điểm được đưa ra lên tới 74.106 đồng/cp, tương đương giá trị cả lô gần 750 tỷ đồng – cao gấp nhiều lần thị giá hiện tại.

Hay như cổ phiếu ABC của CTCP Truyền thông VMG cũng tăng hết biên độ trong phiên 27/11 lên mốc 15.400 đồng khi VNPT cho biết sẽ chào bán trọn lô 5,77 triệu cổ phiếu ABC (tương ứng 28,3% vốn điều lệ) với giá khởi điểm 190,2 tỷ đồng, tương đương gần 32.950 đồng/cổ phiếu.

Cổ phiếu VEC của Tổng CTCP Điện tử và Tin học Việt Nam tiếp tục tăng mạnh 3,77% lên 55.000 đồng/cp trong phiên gần nhất. Chỉ trong chưa đầy một tháng, mã này đã tăng hơn 4 lần và trở thành một trong những mã tăng nóng nhất thị trường. Đà bứt phá được kích hoạt sau khi SCIC đấu giá thành công 38,5 triệu cổ phiếu, tương đương gần 88% vốn điều lệ, vào cuối tháng 10. Mức giá trúng thầu 66.000 đồng/cp, cao hơn đáng kể so với thị giá trước đó, được giới đầu tư cho rằng sẽ là đích đến của mã cổ phiếu này, thậm chí cao hơn.

Thực tế, cổ phiếu thuộc diện thoái vốn Nhà nước thường bật tăng mạnh ngay khi xuất hiện thông tin đấu giá, thậm chí tăng và neo ở giá mới sau khi phiên đấu giá diễn ra. Có mấy lý do giải thích cho sự việc này. Thứ nhất, do kỳ vọng của nhà đầu tư được đẩy lên cao. Trong nhiều thương vụ, giá khởi điểm được ấn định cao hơn đáng kể so với thị giá, tạo hiệu ứng “neo giá” và nhanh chóng thu hút dòng tiền đầu cơ.

Thứ hai và quan trọng hơn cả, hiện nay đa phần các phiên thoái vốn được bán với hình thức đấu giá cả lô. Thường chỉ có nhà đầu tư lớn mua theo hình thức này nhằm nắm quyền quản trị doanh nghiệp. Sau thoái vốn, đây có thể là chất xúc tác đẩy doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn. Đặc biệt, phần lớn cổ phần được mua sau đó đem cầm cố tại các CTCK hoặc ngân hàng để nhà đầu tư vay vốn ra. Giá cổ phiếu tăng, tiền vay ra mới “ra tấm, ra món”.

Với không ít nhà đầu tư, đu theo sóng thoái vốn cũng là chiến thuật đem lại không ít lợi nhuận và nếu quản trị rủi ro tốt có thể được món to. Tuy nhiên, cũng có không ít thương vụ do giá khởi điểm đưa ra quá cao, bên bán đem đến lại đem về, đấu giá xịt, giá cổ phiếu sau tăng nóng lại rớt về mức nền trước, khiến nhà đầu tư fomo có thể lỗ nặng.

Đứng ở góc độ vĩ mô, giới chuyên gia nhà nước cho rằng, việc thoái vốn nhà nước cần thực hiện tập trung và được thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp, và tạo cơ hội cho khu vực tư nhân tham gia sâu rộng hơn vào nền kinh tế.