0
0
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đón nhận một làn sóng IPO và tăng vốn quy mô lớn, kỳ vọng bổ sung hàng hóa chất lượng và mở ra cơ hội đầu tư mới.
Nhiều doanh nghiệp lớn đã công bố các kế hoạch huy động vốn lên tới hàng nghìn tỷ đồng, tận dụng thời điểm thuận lợi của thị trường để củng cố nền tảng tài chính, đặc biệt là các công ty chứng khoán nhằm tăng cường năng lực cho vay ký quỹ (margin), tự doanh và bảo lãnh phát hành.
Tuy nhiên, một thực tế đáng lưu tâm là nguồn cung mới này vẫn tập trung chủ yếu vào nhóm tài chính và bất động sản, đặt ra bài toán lớn về sự thiếu đa dạng trong cấu trúc ngành của thị trường niêm yết.
Trong số những thương vụ IPO đáng chú ý, Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS) nổi lên với quy mô kỷ lục. Sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp giấy chứng nhận IPO, VPBankS công bố kế hoạch chào bán 375 triệu cổ phiếu với mức giá 33.900 đồng/cổ phiếu. Với thương vụ này, công ty dự kiến huy động được gần 12.713 tỷ đồng.
Khoản vốn này sẽ mở rộng đáng kể dư địa cho vay margin và gia tăng sức mạnh cạnh tranh của công ty. Sau IPO, định giá của VPBankS ước đạt khoảng 63.562 tỷ đồng (hơn 2,4 tỷ USD), tiềm năng đưa công ty vào nhóm dẫn đầu thị trường. Việc VPBankS triển khai IPO rất nhanh cho thấy sự nhạy bén, tận dụng được dư âm từ thành công của thương vụ IPO Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) trước đó.
Dù vậy, thách thức đặt ra cho VPBankS là cần truyền tải rõ ràng và thuyết phục hơn tới nhà đầu tư về lợi thế cạnh tranh cốt lõi và chiến lược phát triển dài hạn, điều mà TCBS đã làm tốt với những lợi thế như hàm lượng công nghệ cao, vị thế số một về tư vấn phát hành trái phiếu doanh nghiệp, và nằm trong hệ sinh thái của Techcombank.
Cuộc đua tăng vốn: Nhóm tài chính dẫn đầu xu hướng IPO
Bên cạnh VPBankS, Công ty Chứng khoán VPS, đơn vị dẫn đầu thị phần môi giới cổ phiếu cũng đang có kế hoạch tăng vốn lớn. Theo nghị quyết đã được thông qua, VPS dự kiến phát hành 710 triệu cổ phiếu thưởng cho cổ đông hiện hữu từ nguồn lợi nhuận chưa phân phối và các quỹ dự trữ.
Tiếp theo, công ty sẽ tiến hành IPO 202,3 triệu cổ phiếu, dự kiến thu về tối thiểu 4.543 tỷ đồng (với giá chào bán không thấp hơn 22.457 đồng/cổ phiếu). Số vốn huy động này sẽ được phân bổ chủ yếu cho hoạt động cho vay margin (74%), đầu tư hạ tầng công nghệ (20%), và phát triển nhân lực (6%).
Ngoài ra, VPS còn có kế hoạch chào bán riêng lẻ gần 162 triệu cổ phiếu. Nếu hoàn thành cả ba phương án, vốn điều lệ của VPS sẽ tăng gần gấp 3 lần, lên mức 16.442 tỷ đồng, đồng thời công ty cũng sẽ nâng tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài lên 100%.
Ngoài nhóm chứng khoán, các ngành nghề khác cũng đang nhập cuộc. Công ty cổ phần Hạ tầng Gelex chuẩn bị chào bán khoảng 100 triệu cổ phiếu (tương đương 12% vốn) với giá dự kiến 28.000 – 30.000 đồng/cổ phiếu, nhằm huy động khoảng 3.000 tỷ đồng để đầu tư vào các dự án bất động sản hạ tầng. Một thương vụ đáng chú ý khác là Công ty Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA), công ty con của Tập đoàn Hòa Phát, đã nộp hồ sơ IPO và dự kiến niêm yết trên HOSE.
HPA, đơn vị đang dẫn đầu thị phần trứng gà miền Bắc và sở hữu hệ thống chăn nuôi lợn khép kín, dự kiến chào bán tối đa 30 triệu cổ phiếu. Bên cạnh đó, thị trường cũng đang chờ đợi thông tin chính thức về kế hoạch IPO của các công ty thành viên thuộc Tập đoàn Masan và chuỗi bán lẻ lớn của Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (MWG).
Thách thức đa dạng hóa nguồn cung sau IPO
Mặc dù có sự gia tăng về số lượng IPO và quy mô vốn, vấn đề lớn nhất hiện nay là chất lượng và sự thiếu đa dạng của nguồn hàng hóa mới lên sàn. Theo các chuyên gia, thị trường đang thiếu hụt trầm trọng các công ty thuộc nhóm công nghệ và đổi mới sáng tạo. Sự thiếu vắng này khiến nhà đầu tư nước ngoài cảm thấy hạn chế về lựa chọn đầu tư.
Số liệu thị trường cho thấy sự mất cân đối rõ rệt: tính đến tháng 9/2025, nhóm tài chính và bất động sản chiếm hơn 50% tổng vốn hóa thị trường. Trong khi đó, nhóm sản xuất chỉ đóng góp 10,6%, và nhóm công nghệ thông tin, vốn là xu hướng toàn cầu chỉ chiếm 2,1% vốn hóa.
Tỷ trọng này khác biệt lớn so với các thị trường phát triển. Ví dụ, tại Mỹ, nhóm công nghệ chiếm tới 34% vốn hóa chỉ số S&P 500, trong khi tại Nhật Bản, hai nhóm lớn nhất là công nghiệp (24,84%) và tiêu dùng (17,07%). Đại diện các quỹ đầu tư lớn như Dragon Capital Việt Nam (DCVFM) cũng nhận định rằng, cơ cấu ngành niêm yết tại Việt Nam chưa thật sự đa dạng.
Các nhóm có tiềm năng tăng trưởng dài hạn như công nghệ, y tế, và năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng tương đối thấp. Điều này không chỉ giới hạn khả năng đa dạng hóa danh mục của các dòng vốn lớn, mà còn làm giảm sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam đối với các nhà đầu tư chiến lược quốc tế.
Tóm lại, “cơn sóng” IPO đang mang lại sự sôi động và nguồn vốn mới cho thị trường. Tuy nhiên, để đảm bảo tính bền vững và thu hút dòng vốn quốc tế, việc cân bằng cấu trúc ngành bằng cách khuyến khích và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo niêm yết là một yêu cầu chiến lược cấp thiết.
