0
0
Dự án cảng cửa ngõ quốc tế Nam Đồ Sơn với tổng mức đầu tư dự kiến lên tới 14,2 tỷ USD đang trở thành tâm điểm chú ý của thị trường hạ tầng năng lượng và hàng hải.
Sau khi nhận được những văn bản hướng dẫn quan trọng từ Bộ Xây dựng, lộ trình thực hiện siêu dự án này của Tập đoàn Vingroup đã dần lộ diện với những mục tiêu đầy tham vọng: không chỉ xây dựng một bến cảng container đơn thuần mà là kiến tạo một hệ sinh thái tích hợp quy mô lớn, đủ sức thay đổi vị thế của ngành logistics Việt Nam trên bản đồ trung chuyển quốc tế.
Tham vọng vượt cảng Singapore và bài toán lấp đầy công suất
Điểm gây sốc nhất trong bản đề xuất của Vingroup chính là quy mô công suất thiết kế lên đến 42 triệu TEU vào giai đoạn năm 2040. Để dễ hình dung, con số này lớn hơn cả sản lượng thông qua của cảng Singapore – cảng trung chuyển lớn thứ hai thế giới hiện nay.
Việc một tập đoàn tư nhân trong nước như Vingroup đặt mục tiêu so găng với các siêu cảng toàn cầu cho thấy một tầm nhìn dài hạn về việc chuyển dịch dòng chảy hàng hóa thế giới về khu vực miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm với con số khổng lồ này là những thách thức về mặt thị trường khi tổng lượng hàng hóa của cả khu vực hiện tại vẫn còn khoảng cách rất xa so với năng lực thiết kế của siêu dự án.
Trong giai đoạn đầu đến năm 2030, kế hoạch của Vingroup là vận hành 2 cầu cảng đầu tiên với công suất khoảng 2 triệu TEU/năm, tương đương một phần ba quy mô cảng Cát Lái. Bộ Xây dựng, trong văn bản gửi UBND TP. Hải Phòng, đã nhấn mạnh rằng dự án cần được nắn chỉnh công năng để trở thành cảng đa năng thay vì chỉ tập trung vào container chuyên dụng.
Điều này buộc phía chủ đầu tư phải tính toán lại hạ tầng để đón được các loại tàu hàng rời, hàng lỏng và đặc biệt là tàu khách quốc tế trọng tải siêu lớn. Việc mở rộng công năng này một mặt gia tăng tính phức tạp cho kỹ thuật xây dựng, mặt khác giúp Vingroup đa dạng hóa nguồn thu ngay từ những năm đầu hoạt động, giảm bớt áp lực nếu dòng hàng container chưa đạt như kỳ vọng.
Bài toán thực tế nhất đặt ra cho Nam Đồ Sơn là làm sao để thu hút các liên minh hãng tàu lớn – vốn là những thực thể nắm giữ “chìa khóa” vận hành của các siêu cảng. Tại các trung tâm như Singapore hay Thượng Hải, sự thành công luôn gắn liền với các thỏa thuận liên doanh khai thác bến cảng.
Đối với Vingroup, việc sở hữu một thương hiệu sản xuất có tốc độ tăng trưởng nhanh như VinFast đóng vai trò là “mồi nhử” chiến lược. Dù lượng xe xuất khẩu của VinFast có thể chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng công suất hàng chục triệu TEU, nhưng đây chính là nguồn hàng nội tại đảm bảo sự vận hành ổn định cho cảng ngay từ ngày đầu, tạo tiền đề để thu hút các đối tác logistics toàn cầu tìm đến thiết lập tuyến dịch vụ mới.
Hệ sinh thái tích hợp và động lực từ mảng logistics năng lượng
Một chi tiết đáng chú ý trong cấu trúc của dự án Nam Đồ Sơn là sự phân bổ quỹ đất. Trong tổng diện tích gần 4.400 ha, khu vực bến cảng thực tế chỉ chiếm khoảng 25%, phần còn lại được dành cho trung tâm logistics, kho bãi và hậu cần sau cảng.
Đây chính là mô hình “Cảng – Khu công nghiệp – Đô thị” mà Vingroup đang hướng tới để tối ưu hóa giá trị gia tăng. Việc sở hữu diện tích hậu cần gấp 2,5 lần diện tích bến cảng cho thấy mục tiêu của tập đoàn không chỉ là thu phí xếp dỡ mà còn là cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng, lưu kho và vận tải đa phương thức cho toàn bộ các doanh nghiệp trong khu kinh tế.
Bên cạnh đó, dự án này còn gắn liền mật thiết với định hướng phát triển năng lượng sạch của Vingroup. Theo phê duyệt quy hoạch cảng biển quốc gia, Nam Đồ Sơn được ưu tiên phục vụ Trung tâm điện khí và thực tế tập đoàn này đã triển khai dự án Nhà máy điện khí LNG tại Hải Phòng.
Sự kết hợp này tạo thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh: cảng chuyên dụng nhập khẩu nhiên liệu LNG phục vụ nhà máy điện, đồng thời nhà máy điện cung cấp năng lượng ổn định cho các khu công nghiệp sau cảng. Mô hình này giúp Vingroup chủ động hoàn toàn về nguồn lực sản xuất và hạ tầng cung ứng, một lợi thế mà ít nhà đầu tư cảng biển thuần túy nào có được.
Sự chuyển dịch dòng vốn của Vingroup từ các dự án hạ tầng giao thông công cộng sang siêu cảng 14 tỷ USD cũng phản ánh một tư duy đầu tư mới: tập trung vào các tài sản có khả năng sinh lời từ chuỗi cung ứng quốc tế.
Khi năng lực vận tải đường biển vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trong thương mại toàn cầu, việc làm chủ một cửa ngõ trung chuyển quốc tế tại Nam Đồ Sơn sẽ giúp tập đoàn này nắm giữ vị thế quan trọng trong việc điều tiết luồng hàng hóa xuất nhập khẩu của khu vực. Những văn bản hướng dẫn từ cơ quan quản lý nhà nước về việc điều chỉnh công năng cảng khách và hàng đa năng được xem là những mảnh ghép pháp lý cuối cùng để dự án này bước vào giai đoạn thực thi mạnh mẽ hơn trong những năm tới.
