0
0
Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường giám sát thị trường, kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản ứng phó khi áp lực lạm phát có dấu hiệu gia tăng trong quý II.
Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới, đặc biệt là các xung đột tại khu vực Trung Đông, đang tạo ra những cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu, bài toán ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam đang đứng trước những thử thách mới. Tại cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá vừa diễn ra, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã đưa ra thông điệp cứng rắn về việc bảo vệ mặt bằng giá cả trong nước, nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung hay trục lợi từ các biến động kinh tế để đẩy giá hàng hóa lên cao một cách thiếu căn cứ.
Kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng chiến lược và dịch vụ thiết yếu
Dưới sự tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu và hệ thống logistics tăng mạnh kể từ cuối tháng 2, nhiều nhóm ngành sản xuất và dịch vụ đang chịu sức ép lớn về chi phí đầu vào. Để ngăn chặn làn sóng tát nước theo mưa, Chính phủ yêu cầu các cơ quan quản lý tập trung theo dõi sát sao cung cầu của các nhóm mặt hàng trọng điểm như xăng dầu, điện, lương thực và nguyên liệu sản xuất. Việc kê khai và niêm yết giá phải được thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như vận tải, vật liệu xây dựng và cung ứng thực phẩm. Các địa phương được giao nhiệm vụ chủ động triển khai chương trình bình ổn thị trường dựa trên diễn biến thực tế tại địa bàn, đảm bảo rằng không có sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng dẫn đến tình trạng tăng giá đột biến.
Bên cạnh việc theo dõi, công tác thanh tra và hậu kiểm được xác định là công cụ then chốt để duy trì kỷ cương thị trường. Các lực lượng chức năng sẽ tập trung xử lý những trường hợp có dấu hiệu đầu cơ, găm hàng hoặc thao túng thị trường. Một vấn đề đáng chú ý được lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo rõ là việc xử lý nghiêm các doanh nghiệp chậm điều chỉnh giảm giá bán khi các yếu tố đầu vào, đặc biệt là giá nguyên liệu thế giới, đã hạ nhiệt. Đối với khu vực biên giới, việc kiểm soát hoạt động kinh doanh và vận chuyển xăng dầu sẽ được siết chặt nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi từ chênh lệch giá giữa các khu vực, góp phần bảo vệ nguồn cung nội địa.
Song song với các biện pháp hành chính, các Bộ chuyên ngành đã bắt đầu triển khai các giải pháp kỹ thuật và chính sách để hỗ trợ cộng đồng kinh doanh. Bộ Xây dựng cho biết đã thực hiện rà soát, chấn chỉnh việc niêm yết giá tại nhiều địa phương, đồng thời vận động các đơn vị cung cấp dịch vụ hạ tầng như bến bãi, xếp dỡ xem xét giảm giá thành để chia sẻ áp lực với ngành vận tải. Trong khi đó, Bộ Công Thương đang nghiên cứu thúc đẩy lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 nhằm gia tăng khả năng tự chủ, giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn xăng khoáng nhập khẩu đang biến động thất thường. Một đề xuất quan trọng khác là việc xem xét không thu thuế đối với hàng hóa lưu giữ trong kho ngoại quan, một bước đi được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành và lưu thông.
Nhận diện thách thức từ các kịch bản lạm phát nửa cuối năm
Số liệu thống kê cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân quý I năm 2026 đã ghi nhận mức tăng 3,51% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi lạm phát cơ bản dừng ở mức 3,63%. Dù đây là những con số nằm trong tầm kiểm soát, nhưng các dự báo cho giai đoạn còn lại của năm đang cho thấy áp lực không hề nhỏ. Bộ Tài chính hiện đã xây dựng ba kịch bản lạm phát cho năm 2026 với các mức tăng dự kiến lần lượt là 4,5%, 5% và 5,5%. Ngân hàng Nhà nước cũng đưa ra dự báo thận trọng khi cho rằng lạm phát bình quân cả năm có thể dao động trong khoảng từ 4,5% đến 5,5%. Các tổ chức quốc tế có cái nhìn lạc quan hơn nhưng vẫn đặt mức dự báo trong khoảng từ 3,8% đến 4,9%.
Sự chênh lệch giữa các kịch bản này phản ánh tính bất định của các yếu tố ngoại biên. Để hóa giải áp lực này, các chính sách an sinh xã hội và dịch vụ công đang được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ tối đa cho người dân. Một minh chứng điển hình là việc áp dụng chính sách miễn học phí cho học sinh từ mầm non đến THPT công lập trên phạm vi toàn quốc. Trong lĩnh vực giáo dục, giá sách giáo khoa cho năm học mới dự kiến sẽ giảm từ 5% đến 20%, một nỗ lực nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt cho các hộ gia đình. Đối với ngành hàng hải, việc giảm phí dịch vụ hoa tiêu cho tàu biển Việt Nam cũng là một giải pháp trực tiếp giúp giảm chi phí cấu thành nên giá dịch vụ logistics.
Việc điều phối nguồn hàng giữa thị trường nội địa và xuất khẩu cũng cần một sự nhịp nhàng hơn từ các cơ quan quản lý. Phó Thủ tướng lưu ý rằng các cơ quan phải kịp thời điều tiết để vừa đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, vừa giữ vững sự ổn định của thị trường trong nước. Các mặt hàng thiết yếu không được phép để xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ, vốn là nguyên nhân chính dẫn đến việc đẩy giá lên cao. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ trong giai đoạn này sẽ tập trung vào việc tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, giúp các doanh nghiệp dự báo được chi phí và xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp với các diễn biến của giá cả thị trường.
