0
0
Xuất khẩu rau quả Việt Nam đang ghi dấu những bước tiến mạnh mẽ khi kim ngạch tháng 7/2026 lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ USD, đạt kỷ lục 1,12 tỷ USD. Thành tích này cho thấy sức bật của ngành hàng, trong đó chuyển dịch từ xuất khẩu tươi sang chế biến sâu đang trở thành hướng đi chiến lược, giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản logistics, nâng cao giá trị gia tăng và giảm tổn thất sau thu hoạch.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, rau quả là một trong những nhóm hàng đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản. Trong 7 tháng đầu năm 2026, ngành rau quả tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, góp phần quan trọng vào kết quả thương mại chung của cả nước.
Đáng chú ý, thị trường Liên minh châu Âu (EU) đang nổi lên như một điểm sáng. Số liệu của Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả sang EU đạt khoảng 214,4 triệu USD, tăng 31,8% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng gần 38% so với cùng kỳ năm 2025.
Điểm khác biệt của thị trường EU là nhu cầu lớn đối với các sản phẩm chế biến. Nếu tính chung toàn ngành, hàng chế biến chiếm khoảng 30,85% kim ngạch xuất khẩu rau quả thì tại EU, tỷ lệ này lên tới gần 2/3. Điều đó cho thấy chế biến sâu đang trở thành “chìa khóa” giúp nông sản Việt tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn cao và giá trị lớn.
Việc đẩy mạnh chế biến không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà còn giải quyết những hạn chế lâu nay của ngành rau quả. Hiện tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch của Việt Nam vẫn ở mức 30-40%, cao hơn nhiều so với một số nước trong khu vực. Với các thị trường xa như EU, xuất khẩu hàng tươi gặp nhiều khó khăn do chi phí vận chuyển hàng không cao, trong khi vận tải biển đòi hỏi công nghệ bảo quản nghiêm ngặt.
Các sản phẩm như rau quả đông lạnh, sấy khô, nước ép, puree hay sản phẩm nghiền giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực logistics và tận dụng tốt nguồn nguyên liệu. Nhiều mặt hàng chế biến đang tăng trưởng nhanh, như chanh leo chế biến đạt hơn 123 triệu USD, tăng 37,5%; thanh long chế biến tăng hơn 50%; khoai tây tăng trên 100%. Tại Đức, nhập khẩu rau quả chế biến từ Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng 126%, đạt 28,24 triệu euro.
Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, ngành rau quả vẫn phải tháo gỡ nhiều điểm nghẽn. Các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tiêu chuẩn kỹ thuật, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và năng lực đầu tư cho chế biến sâu. Ngoài ra, yêu cầu kiểm soát chất lượng, dư lượng và các vấn đề môi trường tại vùng nguyên liệu ngày càng khắt khe hơn.
Hiệp hội Rau quả Việt Nam kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục cấp mã số vùng trồng, mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn, thúc đẩy đàm phán mở cửa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến. Chính sách chuyển sang cơ chế “tự khai, hậu kiểm” trong cấp mã số vùng trồng được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhanh chóng nắm bắt cơ hội xuất khẩu.
Với lợi thế về nguồn nguyên liệu, sự hỗ trợ của chính sách và định hướng phát triển chế biến sâu, rau quả Việt Nam có cơ hội không chỉ lập thêm những kỷ lục xuất khẩu mới mà còn xây dựng vị thế bền vững trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để “vượt vũ môn”, ngành hàng này cần tiếp tục chuyển từ tư duy xuất khẩu thô sang sản xuất theo chuỗi giá trị, lấy chất lượng và công nghệ làm nền tảng cạnh tranh.
