0
0
Trong phiên họp sáng 11/12, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn khi thực hiện Luật Đất đai, trong đó đáng chú ý là việc bổ sung ba trường hợp thu hồi đất nhằm phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Những điều chỉnh này được kỳ vọng tạo khung pháp lý rõ ràng hơn cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường bất động sản.
Ba trường hợp thu hồi đất mới nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội
Với tỷ lệ tán thành hơn 90%, Quốc hội thống nhất bổ sung ba trường hợp Nhà nước được quyền thu hồi đất, áp dụng từ ngày 1/1/2026. Trường hợp đầu tiên liên quan tới việc thu hồi đất để triển khai các dự án khu thương mại tự do hoặc các dự án đặt trong trung tâm tài chính quốc tế. Đây là các mô hình phát triển có yêu cầu đặc thù về quỹ đất, mang tính chất tập trung cao, vì vậy cơ chế thu hồi được đưa vào Nghị quyết nhằm tạo thuận lợi cho địa phương triển khai khi có chủ trương đầu tư phù hợp.
Trường hợp thứ hai được xem là giải pháp nhằm xử lý tình trạng kéo dài trong công tác thỏa thuận với người dân. Theo đó, nếu chủ đầu tư đã đạt thỏa thuận với trên 75% diện tích đất và hơn 75% số người có đất liên quan, HĐND cấp tỉnh có quyền xem xét và quyết định việc thu hồi phần diện tích còn lại. Quy định này hướng đến giảm bế tắc trong những dự án đã đạt mức đồng thuận cao nhưng vẫn không thể triển khai do một tỷ lệ nhỏ hộ dân không đồng ý.
Trường hợp thứ ba là việc Nhà nước thu hồi đất để tạo quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT, hoặc quỹ đất cho thuê, phục vụ sản xuất kinh doanh. Đây là hình thức đã xuất hiện trong quá trình thực hiện các dự án hạ tầng nhưng thiếu căn cứ pháp lý thống nhất. Việc đưa vào Nghị quyết giúp cơ quan chức năng có cơ sở thực hiện đồng bộ, tránh phụ thuộc vào xử lý tình huống như trước đây.
Việc bổ sung ba trường hợp này được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến quá trình triển khai các dự án lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng và bất động sản, khi nhiều dự án chậm tiến độ lâu nay vì vướng khâu giải phóng mặt bằng và thiếu cơ chế rõ ràng để xử lý.
Bảng giá đất trở thành căn cứ bồi thường, siết chặt quy trình thu hồi
Nghị quyết cũng xác định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh sẽ là căn cứ bồi thường trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất. Đây là thay đổi quan trọng so với quy định hiện hành, vốn dựa trên giá đất cụ thể do UBND tỉnh quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường. Với cơ chế mới, bảng giá đất được xây dựng theo từng loại đất, vị trí, khu vực và do HĐND cấp tỉnh thông qua, sau đó có thể điều chỉnh khi cần thiết. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất và minh bạch hơn trong công tác bồi thường cho người dân.
Cùng với đó, Nghị quyết yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thông báo thu hồi đất tối thiểu trước sáu mươi ngày đối với đất nông nghiệp và một trăm hai mươi ngày đối với đất phi nông nghiệp như đất thương mại, dịch vụ. Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được niêm yết công khai trong mười ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Nếu sau thời gian công khai vẫn còn ý kiến không đồng thuận, cơ quan quản lý phải tổ chức đối thoại trong thời hạn ba mươi ngày kể từ thời điểm tiếp nhận ý kiến.
Những quy định này được kỳ vọng góp phần giảm khiếu nại kéo dài, tăng minh bạch thông tin cho người dân và giúp địa phương thực hiện thu hồi đất đúng quy trình. Đồng thời, việc chuẩn hóa bảng giá đất cũng là cơ sở quan trọng để hạn chế chênh lệch giữa giá bồi thường và giá giao dịch trên thị trường bất động sản.
