0
0
Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) của Việt Nam trong tháng cuối năm 2025 tiếp tục duy trì trên ngưỡng mở rộng, đánh dấu một trong những giai đoạn cải thiện bền bỉ nhất của ngành sản xuất kể từ sau cú sốc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kết quả khảo sát mới nhất của S&P Global cho thấy PMI đạt 53 điểm – giảm nhẹ so với tháng trước nhưng vẫn phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét, khi niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp lên mức cao nhất trong 21 tháng.
Đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, đặc biệt là các rủi ro địa chính trị và xu hướng sử dụng thuế quan như công cụ thương lượng chiến lược, diễn biến của PMI mang nhiều ý nghĩa hơn một chỉ báo ngắn hạn. Đây không chỉ là thước đo sức khỏe ngành sản xuất, mà còn là “phong vũ biểu” phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước môi trường thương mại ngày càng phức tạp.
PMI phục hồi có chiều sâu, không chỉ mang tính kỹ thuật
Theo S&P Global, điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất Việt Nam đã cải thiện liên tục suốt sáu tháng, với sản lượng tăng tháng thứ tám liên tiếp và đơn đặt hàng mới tăng bốn tháng liền. Điểm đáng chú ý là xu hướng này không chỉ đến từ yếu tố mùa vụ hay các đơn hàng ngắn hạn, mà phản ánh sự cải thiện thực chất của nhu cầu thị trường, đặc biệt từ các đối tác xuất khẩu chủ lực.
Niềm tin kinh doanh tăng mạnh nhất kể từ tháng 3/2024 cho thấy các doanh nghiệp đang nhìn thấy “đường băng” rõ ràng hơn cho năm 2026. Việc số lượng việc làm tăng tháng thứ ba liên tiếp cũng là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp không chỉ phục hồi đơn hàng, mà đã bắt đầu tính đến mở rộng năng lực sản xuất.
Dự báo của S&P Global Market Intelligence cho rằng sản lượng công nghiệp Việt Nam có thể tăng 6,7% trong năm 2026, đặt nền tảng cho một chu kỳ phục hồi mang tính trung hạn, thay vì chỉ là sự bật lại sau suy giảm.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn “màu hồng”. Áp lực chi phí đầu vào tăng lên mức cao nhất trong 3,5 năm do gián đoạn nguồn cung cho thấy rủi ro lạm phát chi phí vẫn hiện hữu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải vừa tận dụng cơ hội đơn hàng, vừa kiểm soát chặt biên lợi nhuận – một bài toán không hề dễ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt.
Đa dạng hóa là điểm tựa then chốt
Theo ông Vũ Bình Minh, Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam, diễn biến PMI mang tính gợi mở quan trọng cho triển vọng năm 2026, dù bức tranh kinh tế toàn cầu vẫn rất khó dự đoán.
Trong đó, chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tiếp tục được xem là “điểm tựa” then chốt. Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất, nhưng Việt Nam đang đẩy nhanh việc khai thác các hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời nâng cấp quan hệ kinh tế với nhiều đối tác chiến lược, mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn.
Chính sách của Chính phủ trong việc thúc đẩy đàm phán thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA, tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ ở nước ngoài… là những yếu tố hỗ trợ quan trọng, giúp PMI không chỉ là chỉ số tâm lý mà phản ánh một xu hướng thực chất.
Ngành gỗ: “tạm ổn” nhờ chính sách thuế Mỹ
Trong bức tranh chung đó, ngành sản xuất và xuất khẩu gỗ nổi lên như một điểm sáng tương đối, khi vừa hưởng lợi từ đà phục hồi sản xuất, vừa nhận được “khoảng thở” quan trọng từ chính sách thuế của Hoa Kỳ.
Ngày 31/12/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ và các sản phẩm phái sinh theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Hoa Kỳ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm – như ghế bọc nệm, tủ bếp, tủ nhà tắm – từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh: đây không phải là hoãn áp thuế, mà chỉ là hoãn tăng thuế. Các mức thuế hiện hành theo Mục 232 vẫn được duy trì ở mức 10% với gỗ nguyên liệu và 25% với các sản phẩm chế biến sâu, thay vì tăng mạnh lên 30% và 50% như kế hoạch ban đầu.
Dù vậy, quyết định này mang ý nghĩa thực chất đối với doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam. Việc tránh được cú sốc thuế ngay từ đầu năm 2026 giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định giá bán, bảo toàn biên lợi nhuận và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường.
Lập trường của Hoa Kỳ cho thấy thuế quan đang được sử dụng ngày càng rõ nét như một công cụ thương lượng chiến lược, gắn với mục tiêu an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng, thay vì chỉ là biện pháp bảo hộ thuần túy.
Đáng chú ý, quyết định hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn độc lập với các tranh luận pháp lý xung quanh sắc lệnh thuế đối ứng theo Đạo luật IEEPA. Thuế theo Mục 232 thuộc thẩm quyền hành pháp, dựa trên lập luận an ninh quốc gia, và vì vậy vẫn có hiệu lực bất chấp các phán quyết tư pháp liên quan đến thuế đối ứng.
Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro chính sách vẫn hiện hữu trong trung hạn. Hoa Kỳ đang mở rộng điều tra Mục 232 đối với nhiều nhóm hàng khác, và không loại trừ khả năng thuế sẽ tiếp tục được điều chỉnh để phục vụ các mục tiêu kinh tế – chính trị trong năm 2026.
Với ngành gỗ Việt Nam, năm 2026 nên được nhìn nhận như một giai đoạn “tạm ổn nhưng chưa an toàn”. Số liệu 9 tháng năm 2025 cho thấy kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ nội thất của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt khoảng 10 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 21% tổng nhập khẩu của Mỹ đối với nhóm hàng này – một vị thế đủ lớn để hưởng lợi, nhưng cũng đủ lớn để đối mặt rủi ro chính sách.
PMI tăng mạnh là tín hiệu tích cực, nhưng giá trị lớn nhất của chỉ số này nằm ở việc nhắc nhở rằng: phục hồi chỉ thực sự bền vững khi doanh nghiệp không chỉ “đón sóng”, mà còn đủ năng lực chèo lái trong một môi trường thương mại ngày càng nhiều biến động.
