0
0
Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang khiến dòng tiền toàn cầu chuyển hướng sang trái phiếu và các tài sản phòng thủ, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận tháng điều chỉnh mạnh nhất kể từ đầu năm 2025. Giá dầu tăng vọt và rủi ro gián đoạn nguồn cung trở thành biến số trung tâm chi phối tâm lý nhà đầu tư.
Biến động địa chính trị trong những ngày cuối tháng Hai đã nhanh chóng phản ánh lên các kênh đầu tư chủ chốt. Sau khi vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran khép lại mà không đạt được tiến triển, giá dầu Brent đóng cửa ở mức cao nhất kể từ tháng 7/2025. Trong cùng phiên cuối tuần, chỉ số S&P 500 giảm 0,4%, qua đó ghi nhận mức giảm theo tháng lớn nhất kể từ tháng 3/2025.
Diễn biến này đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong khẩu vị rủi ro. Trên thị trường nợ, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm khi nhu cầu trú ẩn gia tăng, phản ánh việc nhà đầu tư chuyển một phần vốn khỏi cổ phiếu sang trái phiếu. Lợi suất giảm đồng nghĩa giá trái phiếu tăng, cho thấy dòng tiền phòng thủ đang chiếm ưu thế trong ngắn hạn.
Theo dữ liệu tổng hợp từ thị trường phái sinh, hợp đồng quyền chọn phòng hộ rủi ro giảm điểm của S&P 500 có khối lượng giao dịch tăng đáng kể trong hai phiên cuối tuần trước. Song song đó, chỉ số đo lường biến động VIX tăng trở lại sau giai đoạn duy trì ở vùng thấp kéo dài từ cuối năm 2025. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang tái định giá rủi ro trong bối cảnh bất định địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Dòng tiền chuyển sang trái phiếu trong bối cảnh định giá cổ phiếu cao
Áp lực bán trên thị trường chứng khoán diễn ra trong bối cảnh mặt bằng định giá cổ phiếu Mỹ vẫn ở mức cao so với trung bình lịch sử. Tỷ lệ P/E dự phóng của S&P 500 duy trì quanh vùng 21–22 lần trong phần lớn quý IV/2025 và đầu năm 2026, cao hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn khoảng 16–17 lần. Khi xuất hiện cú sốc bên ngoài, mức định giá này trở thành yếu tố khiến dòng tiền dễ dàng rời khỏi cổ phiếu để tìm đến trái phiếu.
Sự dịch chuyển sang trái phiếu không chỉ phản ánh tâm lý phòng thủ mà còn liên quan tới kỳ vọng chính sách tiền tệ. Giá dầu tăng mạnh làm gia tăng lo ngại lạm phát có thể quay lại, đặc biệt nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn. Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chưa hoàn tất chu kỳ điều chỉnh lãi suất, mọi biến động của giá dầu đều có thể tác động đến lộ trình chính sách.
Các nhà giao dịch vĩ mô đang tập trung theo dõi tình hình tại Eo biển Hormuz, tuyến vận tải trung chuyển khoảng 25% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có khả năng đẩy giá năng lượng tăng thêm, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải và kỳ vọng lạm phát tại Mỹ cũng như châu Âu.
Trong những phiên gần đây, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư và trái phiếu Chính phủ Mỹ có xu hướng nới rộng, phản ánh tâm lý thận trọng gia tăng. Đây là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư đang ưu tiên chất lượng tài sản cao hơn thay vì tìm kiếm lợi suất cao trong môi trường rủi ro.
Không chỉ thị trường Mỹ, các chỉ số chứng khoán lớn tại châu Âu và châu Á cũng ghi nhận áp lực điều chỉnh. Đồng USD mạnh lên so với nhiều đồng tiền chủ chốt khi nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn tăng cao. Đồng franc Thụy Sĩ và vàng tiếp tục được hưởng lợi trong vai trò tài sản trú ẩn truyền thống.
Thị trường chứng khoán đối mặt áp lực kép từ địa chính trị và năng lượng
Thị trường chứng khoán toàn cầu vốn đã trải qua giai đoạn nhạy cảm trước khi căng thẳng Trung Đông gia tăng. Từ cuối năm 2025, nhà đầu tư phải xử lý đồng thời nhiều biến số như điều chỉnh chính sách thuế quan của Mỹ, cạnh tranh công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo và mức nợ tư nhân tăng nhanh. Sự kiện địa chính trị lần này vì vậy được xem như yếu tố kích hoạt quá trình tái định giá rủi ro.
Mức giảm 0,4% của S&P 500 trong phiên cuối tuần có thể không quá lớn về biên độ, nhưng xét trên cơ sở tháng, đây là mức điều chỉnh mạnh nhất trong gần một năm. Các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với chi phí đầu vào, đặc biệt là vận tải và tiêu dùng không thiết yếu, chịu áp lực rõ rệt khi giá dầu leo thang.
Trong khi đó, nhóm năng lượng lại ghi nhận diễn biến tích cực hơn mặt bằng chung nhờ kỳ vọng cải thiện lợi nhuận nếu giá dầu duy trì ở vùng cao. Tuy nhiên, tác động lan tỏa của giá năng lượng đến lạm phát và chi phí vốn khiến triển vọng chung của thị trường chứng khoán trở nên kém thuận lợi.
Các chiến lược gia tại một số tổ chức tài chính lớn cho rằng thị trường chưa xuất hiện vùng giá đủ hấp dẫn để kích hoạt dòng tiền quay lại mạnh mẽ. Quan điểm này dựa trên thực tế rằng mức điều chỉnh hiện tại vẫn chưa đưa định giá cổ phiếu về vùng chiết khấu sâu so với lịch sử. Trong bối cảnh đó, trái phiếu tiếp tục đóng vai trò cân bằng danh mục khi cung cấp mức sinh lời ổn định hơn trong ngắn hạn.
Diễn biến tại thị trường năng lượng vì vậy được coi là biến số then chốt trong những phiên đầu tuần. Nếu nguồn cung dầu mỏ được đảm bảo và không xuất hiện thêm sự cố, áp lực lên thị trường chứng khoán có thể giảm bớt. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu gián đoạn nào cũng có thể khiến biến động gia tăng và thúc đẩy dòng tiền tiếp tục tìm đến trái phiếu.
Sự thay đổi nhanh chóng của dòng vốn giữa các nhóm tài sản cho thấy môi trường đầu tư toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm. Trái phiếu trở lại vai trò trung tâm trong chiến lược phân bổ, trong khi thị trường chứng khoán phải đối mặt với thử thách từ cả yếu tố định giá lẫn biến động địa chính trị.
