0
0
Sam Altman hiện là chủ tịch của một công ty hứa hẹn mang lại tương lai tươi sáng hơn cho nhân loại.
Công ty này có tên là Oklo, và nó đang phát triển loại công nghệ năng lượng hạt nhân mà nhiều lãnh đạo công nghệ – bao gồm chính Altman – cho rằng họ cần để cung cấp năng lượng cho các bước tiến trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
Việc mở rộng các trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều điện năng để vận hành cuộc sống kỹ thuật số của chúng ta – và ngày càng nhiều công nghệ AI mà các gã khổng lồ công nghệ tuyên bố là tương lai – đồng nghĩa với việc nhu cầu năng lượng có thể sớm vượt cung. Đây sẽ là một vấn đề lớn đối với các công ty công nghệ đang cố gắng để AI của họ cách mạng hóa cách chúng ta sống và làm việc.
Tuy nhiên, trong khi các nhà lãnh đạo công nghệ coi năng lượng hạt nhân là điều thiết yếu cho một tương lai thân thiện với môi trường, một số chuyên gia trong ngành tự hỏi liệu những khoản đầu tư của họ thực sự mang lại lợi ích cho công chúng hay chỉ để bảo vệ khả năng vận hành của doanh nghiệp.
“Tôi nghĩ các công ty công nghệ chỉ đang bảo vệ lợi ích của chính mình, và việc các nhà cung cấp hạt nhân có thể bán thêm các nhà máy điện hạt nhân cho công chúng hay không là một câu hỏi khác,” Sharon Squassoni, giáo sư nghiên cứu tại Đại học George Washington, người chuyên về năng lượng và chính sách hạt nhân, cho biết.
Nhu cầu năng lượng đang ngày càng tăng. Nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu ở Mỹ đã tăng 50% kể từ năm 2020, chiếm 4% tổng mức tiêu thụ năng lượng quốc gia; con số này có thể tăng lên 9% vào năm 2030, theo một ghi chú nghiên cứu của các nhà phân tích tại UBS hồi đầu tháng.
Tổng nhu cầu điện ở Mỹ dự kiến tăng từ 13% đến 15% mỗi năm đến năm 2030, điều này có thể biến điện năng thành một “nguồn tài nguyên khan hiếm hơn rất nhiều,” theo các nhà phân tích tại JPMorgan.
Nhu cầu điện năng của các trung tâm dữ liệu cũng đe dọa phá vỡ những lời hứa về phát triển bền vững của các gã khổng lồ công nghệ.
Các công ty công nghệ lớn nhấn mạnh lợi ích từ tính ổn định của năng lượng hạt nhân so với các nguồn năng lượng tái tạo khác như năng lượng mặt trời hoặc gió.
Vào tháng 9, Microsoft đã đạt được thỏa thuận để mở lại một lò phản ứng tại Three Mile Island – nơi xảy ra sự cố tan chảy hạt nhân một phần vào năm 1979 ở Pennsylvania – với mục tiêu khởi động lại một lò phản ứng khác vào năm 2028 để phục vụ tham vọng AI của họ.
Amazon và Meta cũng đã bắt đầu ký các thỏa thuận để đảm bảo nguồn năng lượng hạt nhân cho các trung tâm dữ liệu của họ trong tương lai.
“Các trung tâm dữ liệu hoạt động 24/7 và họ cần một nguồn cung điện ổn định. Họ không thể dừng hoạt động chỉ vì gió không thổi hoặc mặt trời không chiếu sáng,” Anna Erickson, giáo sư tại Georgia Tech nghiên cứu kỹ thuật hạt nhân, cho biết.
Những khoản đầu tư lớn vào năng lượng hạt nhân
Sam Altman không chỉ dừng lại ở Oklo. CEO của OpenAI cũng đã đầu tư vào Helion Energy, một công ty khởi nghiệp về năng lượng hạt nhân sử dụng công nghệ khác so với Oklo.
Những nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực công nghệ như Dustin Moskovitz (đồng sáng lập Facebook, hiện là CEO của Asana), Reid Hoffman (đồng sáng lập LinkedIn), và Peter Thiel (nhà đầu tư mạo hiểm qua quỹ Mithril) cũng đã đầu tư vào Helion Energy.
Altman không phải là nhà lãnh đạo công nghệ duy nhất cố gắng kiếm lời từ xu hướng chuyển sang năng lượng hạt nhân.
TerraPower, do Bill Gates sáng lập và giữ chức chủ tịch, đang trong giai đoạn đầu xây dựng một lò phản ứng hạt nhân mới ở Wyoming. Google đã tham gia vào vòng gọi vốn trị giá 250 triệu USD cho công ty khởi nghiệp TAE Technologies vào năm 2022, và Amazon đã dẫn đầu một vòng gọi vốn trị giá 500 triệu USD cho công ty X-energy vào tháng 10.
Jeff Bezos – người sáng lập Amazon – cũng đã đầu tư vào công ty khởi nghiệp hạt nhân General Fusion của Canada.
Sự thúc đẩy cho năng lượng hạt nhân
Luật pháp Hoa Kỳ đang dần tạo điều kiện cho việc mở rộng năng lượng hạt nhân. Vào tháng 7, Tổng thống Joe Biden đã ký thành luật Đạo luật Tiến bộ (Advance Act), một dự luật được thiết kế để làm cho việc cấp phép và xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mới dễ dàng, rẻ hơn và nhanh hơn, với sự ủng hộ từ lưỡng đảng.
Trong các cuộc đàm phán khí hậu COP28 năm nay, Hoa Kỳ cùng hơn 20 quốc gia khác cam kết tăng gấp ba lần công suất năng lượng hạt nhân toàn cầu vào năm 2050.
Một số chuyên gia coi khoản đầu tư từ ngành công nghệ là yếu tố then chốt để thúc đẩy nguồn năng lượng sạch nhưng đắt đỏ này, một giải pháp giúp chống lại biến đổi khí hậu.
“Hãy đối mặt với sự thật: Những người đang làm AI lúc này là những người có tiền,” giáo sư Erickson nói.
Megan Wilson, Giám đốc Chiến lược tại General Fusion, cho biết với CNN rằng sự quan tâm từ các công ty công nghệ đến năng lượng hạt nhân là dấu hiệu của “sự nhận thức rộng rãi rằng chúng ta cần một nguồn năng lượng cơ bản sạch, không có khí carbon dioxide hay methane, đáng tin cậy và có giá cả hợp lý.”
Mặc dù General Fusion vẫn đang trong quá trình chứng minh công nghệ của mình, Wilson nói rằng công nghệ nhiệt hạch (fusion) được kỳ vọng sẽ an toàn hơn so với công nghệ phân hạch (fission), vì nó kết hợp các nguyên tử thay vì tách rời chúng, và do đó “rất khó để bắt đầu và rất dễ để dừng lại.”
Trong tương lai, General Fusion kỳ vọng các nhà máy điện của mình sẽ có “hồ sơ phóng xạ tương tự như một bệnh viện sử dụng đồng vị y học hoặc có một khoa điều trị ung thư,” Wilson cho biết.
Những lo ngại về quy định và an toàn
Một số chuyên gia đã bày tỏ lo ngại về việc các lãnh đạo ngành công nghệ, vốn nổi tiếng với việc phản đối các quy định nhằm giảm tốc độ phát triển, đang đầu tư mạnh vào năng lượng hạt nhân.
“Vấn đề ở đây là những gã khổng lồ Silicon Valley có tầm ảnh hưởng lớn, có quyền lực để đạt được nhiều thứ họ muốn … và thái độ của ngành công nghiệp này, trước hết và quan trọng nhất, là chống lại bất kỳ quy định nào có thể cản trở kế hoạch của họ,” Edwin Lyman, giám đốc an toàn năng lượng hạt nhân tại Union of Concerned Scientists, cho biết.
“Tôi rất lo ngại rằng các quy tắc về an toàn và an ninh thực sự cần thiết để bảo vệ công chúng có thể bị suy giảm nghiêm trọng,” Lyman nói thêm.
Oklo và TerraPower đã từ chối bình luận khi được liên hệ.
Oklo và tham vọng của Altman
Oklo, được thành lập vào năm 2013 bởi hai sinh viên tốt nghiệp MIT, đang phát triển các lò phản ứng hạt nhân tiên tiến nhằm “sản xuất năng lượng dồi dào, giá cả phải chăng và sạch ở quy mô toàn cầu.” Tên công ty được lấy cảm hứng từ khu vực Oklo ở Gabon, nơi các nhà khoa học cho rằng có lò phản ứng hạt nhân tự nhiên duy nhất trên Trái Đất cách đây khoảng 2 tỷ năm.
Oklo đang xây dựng các lò phản ứng nhanh (fast reactors), được cho là có thể tạo ra công suất lớn hơn từ ít nhiên liệu hơn – đồng nghĩa với việc chúng nhỏ hơn và rẻ hơn.
Công ty cũng có kế hoạch tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng từ các nhà máy khác và bán năng lượng từ những lò phản ứng nhỏ này trực tiếp cho khách hàng, chẳng hạn như các nhà điều hành trung tâm dữ liệu, có thể đặt ngay tại chỗ.
“Bạn cần một thứ gì đó đáng tin cậy, có thể mở rộng và sạch, và phân hạch (fission) thực sự rất phù hợp để làm điều đó,” Jacob DeWitte, CEO và đồng sáng lập của Oklo, nói hồi tháng 5.
Cổ phiếu của Oklo đã tăng gấp đôi kể từ khi công ty bắt đầu giao dịch công khai vào tháng 5, sau khi sáp nhập với AltC Acquisition Corp, một công ty mua lại đặc biệt do Altman sáng lập. Hiệu suất cổ phiếu mạnh mẽ này đến từ dự đoán rằng tăng trưởng AI sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với năng lượng hạt nhân, mặc dù Oklo hiện vẫn chưa tạo ra lợi nhuận.
Công ty cho biết họ đang đạt được tiến bộ trong tầm nhìn của mình. Vào tháng 9, Oklo đã nhận được sự chấp thuận để bắt đầu điều tra địa điểm cho một trong những lò phản ứng nhỏ tại Idaho, và họ cũng tuyên bố đã đạt được một số thỏa thuận bán năng lượng trong tương lai cho các nhà điều hành trung tâm dữ liệu.
Tuy nhiên, theo Squassoni, những lò phản ứng mô-đun nhỏ này vẫn “chỉ là lý thuyết,” và còn một chặng đường dài và tốn kém để có thể thực sự sản xuất và bán năng lượng.
Các nỗ lực gần đây của Hoa Kỳ nhằm xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mới cũng đã gặp phải nhiều vấn đề về trì hoãn và đội chi phí. Hoa Kỳ còn đối mặt với các rào cản trong việc tiếp cận nhiên liệu đủ để vận hành các lò phản ứng mới, sau khi áp đặt hạn chế nhập khẩu uranium làm giàu từ Nga do cuộc chiến ở Ukraine.
Chính phủ Mỹ hiện đang rà soát kho hạt nhân của mình để tìm đủ nhiên liệu cho một số dự án, trong khi các nỗ lực làm giàu nhiên liệu trong nước đang được triển khai.
TerraPower và tầm nhìn của Gates
TerraPower của Gates đã khởi công xây dựng nhà máy trình diễn lò phản ứng hạt nhân vào tháng 6 tại Kemmerer, Wyoming, với hy vọng sẽ hoạt động vào năm 2030. Hiện tại, việc xây dựng tại địa điểm này chỉ giới hạn ở các yếu tố không liên quan đến hạt nhân, do còn chờ sự phê duyệt đầy đủ của cơ quan quản lý.
TerraPower cho biết thiết kế của họ nhỏ hơn và đơn giản hơn so với các lò phản ứng hạt nhân truyền thống. Hệ thống này sẽ sử dụng natri để làm mát, thay vì sử dụng nước như thông thường. Nhà máy ở Wyoming đang được xây dựng gần một nhà máy nhiệt điện than sắp nghỉ hưu và dự kiến sẽ cung cấp năng lượng cho PacifiCorp, một công ty tiện ích từng phụ thuộc vào nhà máy than này.
Tương tự như thiết kế của Oklo, các lò phản ứng của TerraPower sẽ có các cơ chế an toàn thụ động, được thiết kế để tự động làm mát nếu có sự cố, giúp tránh những thảm họa như sự cố Chernobyl năm 1986.
Gates cho biết ông thành lập TerraPower – và đầu tư hơn 1 tỷ USD vào công ty này – vì ông tin rằng mở rộng sản xuất năng lượng hạt nhân là điều cần thiết để chống lại biến đổi khí hậu.
“Đây là một bước tiến lớn hướng tới năng lượng an toàn, dồi dào và không carbon,” Gates phát biểu tại lễ khởi công nhà máy ở Wyoming vào tháng 6. “Điều quan trọng đối với tương lai của đất nước này là những dự án như thế này phải thành công.”
Tuy nhiên, TerraPower và các công ty khởi nghiệp hạt nhân khác vẫn cần làm nhiều việc hơn để thuyết phục công chúng rằng thiết kế thế hệ mới của họ không chỉ khả thi mà còn an toàn.
“Ngành công nghiệp này đã thúc đẩy việc nới lỏng các quy định, đẩy nhanh quy trình, và chính quyền Trump chắc chắn sẽ cố gắng đẩy nhanh mọi thứ và giảm bớt một số quy định,” Squassoni nói.
Trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 6 với NPR, Gates đã giải quyết mối lo ngại về an toàn hạt nhân, nói rằng công ty ông hoan nghênh sự giám sát của cơ quan quản lý. “Ủy ban Quản lý Hạt nhân Hoa Kỳ là tốt nhất thế giới, và họ sẽ đặt câu hỏi và thách thức chúng tôi,” Gates nói.
Theo: CNN
