0
0
Sau quyết định nâng lãi suất bất ngờ từ Cục Dự trữ liên bang Mỹ, thị trường tài chính đổ dồn sự chú ý vào kịch bản điều hành tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn cuối năm 2026 và bước sang năm 2027.
Thị trường tài chính quốc tế vừa ghi nhận bước ngoặt đáng chú ý khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản. Đây là lần siết chặt chính sách tiền tệ đầu tiên của cơ quan này sau gần ba năm giữ trạng thái nới lỏng hoặc tạm dừng, tạo nên một cú sốc nhất định tới dòng vốn toàn cầu.
Tại Việt Nam, bước đi của Fed lập tức khiến chênh lệch lãi suất giữa đồng bạc xanh và tiền đồng giãn rộng hơn bao giờ hết. Tỷ giá USD/VND đối mặt với làn sóng áp lực mới, đặt bài toán điều hành vĩ mô của nhà điều hành vào tình thế đòi hỏi sự cân nhắc thận trọng giữa ổn định tiền tệ và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Nhìn lại lịch sử điều hành, mức lãi suất tái cấp vốn 4,5% mỗi năm cùng trần lãi suất tiền gửi ngắn hạn 4,75% mỗi năm đã được thiết lập từ giữa tháng 6/2023. Suốt hơn ba năm liền, cơ quan quản lý kiên định duy trì mặt bằng này nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn giá rẻ để phục hồi sản xuất.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng việc vội vã nâng lãi suất theo bước chân của Fed chưa hẳn là phương án tối ưu ở thời điểm hiện tại. Động thái siết cung tiền khó lòng giải quyết triệt để bài toán lạm phát vốn chịu tác động lớn từ chi phí đẩy, trong khi cái giá phải trả đối với hoạt động sản xuất kinh doanh là rất lớn.
Rào cản lạm phát và nút thắt thanh khoản hệ thống
Không gian xoay xở của chính sách tiền tệ hiện tại đang bị thu hẹp đáng kể từ cả hai phía nới lỏng lẫn thắt chặt. Một mặt, việc hạ thêm lãi suất gần như bất khả thi khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 8 tháng đầu năm đã tăng tới 4,45% so với cùng kỳ, trong khi lạm phát cơ bản cũng bám sát ở mức 4,42%.
Những con số thống kê này cho thấy áp lực giá cả đang mấp mé trần kiểm soát 4,5% mà Quốc hội và Chính phủ đặt ra cho cả năm. Chưa kể, thị trường năng lượng quốc tế với những nhịp leo dốc khó lường của giá dầu thô vẫn là biến số rủi ro thường trực, đe dọa trực tiếp đến nỗ lực kìm giữ mặt bằng giá trong nước cũng như tạo thêm sức ép mất giá lên tiền đồng.
Mặt khác, nếu lựa chọn phương án tăng lãi suất để hạ nhiệt tỷ giá, hệ thống ngân hàng sẽ phải đối diện với bài toán thanh khoản vốn đã tiềm ẩn nhiều bất cân đối. Dữ liệu ghi nhận đến ngày 22/8 cho thấy tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế đã chạm mốc 20,4 triệu tỷ đồng, tương đương mức tăng trưởng hơn 9% so với cuối năm ngoái.
Trong khi đó, dòng vốn huy động từ dân cư và các tổ chức kinh tế lại tăng chậm hơn đáng kể, chỉ đạt 7,97% với quy mô đạt trên 19 triệu tỷ đồng. Khoảng cách chênh lệch hơn một điểm phần trăm giữa tăng trưởng cho vay và huy động khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi của các nhà băng luôn nằm trong tình trạng căng thẳng.
Để xử lý bài toán này mà không làm xáo trộn mặt bằng lãi suất cơ sở, Ngân hàng Nhà nước đã linh hoạt triển khai các nghiệp vụ thị trường mở nhằm bơm hút vốn ngắn hạn. Bên cạnh đó, các quy chuẩn tính toán an toàn vốn như tỷ lệ LDR cũng được điều chỉnh linh hoạt, đồng thời các khoản tài trợ cho dự án nhà ở xã hội và hạ tầng khu công nghiệp được tách bạch khỏi hạn mức tín dụng bất động sản thông thường.
Kỳ vọng trợ lực từ đầu tư công và chính sách tài khóa
Trước bối cảnh chính sách tiền tệ đã tiệm cận tới hạn mức co kéo an toàn, gánh nặng gánh vác mục tiêu tăng trưởng kinh tế bắt buộc phải chuyển dịch sang vai trò của chính sách tài khóa. Việc tiếp tục dồn áp lực lên kênh tín dụng thương mại hay lãi suất điều hành không còn là giải pháp căn cơ cho nền kinh tế.
Giới chuyên môn nhận định việc tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục hành chính và đẩy mạnh tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công sẽ là chìa khóa then chốt giúp kích hoạt dòng vốn xã hội. Nguồn tiền ngân sách khi được giải phóng hiệu quả vào các dự án hạ tầng trọng điểm sẽ tạo sức lan tỏa lớn, giúp nền kinh tế tăng tốc mà không làm phình to cung tiền hay tạo rủi ro nợ xấu.
Quan điểm này cũng đồng pha với định hướng điều hành được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn khẳng định gần đây, khi cơ quan quản lý kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng nội tệ và phối hợp nhịp nhàng với chính sách tài khóa để bảo đảm tính bền vững cho nền kinh tế.
Về bức tranh tăng trưởng, kịch bản khả thi nhất cho GDP cả năm hiện được ước tính quanh mức 8,5%, tương ứng với việc quý III và quý IV phải duy trì tốc độ khoảng 8,8%. Đối với mục tiêu đầy tham vọng 10% của cả năm, nền kinh tế đòi hỏi mức tăng trưởng trong nửa cuối năm phải vọt lên gần 11,9% – một thách thức khổng lồ giữa bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.
Dù kỳ vọng hút vốn ngoại từ tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán mở ra nhiều cơ hội, các doanh nghiệp và nhà điều hành vẫn phải cẩn trọng trước nguy cơ rào cản thuế quan từ các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, bên cạnh diễn biến giá năng lượng thế giới và tiến độ triển khai các dự án hạ tầng trong nước.
