0
0
Ngân hàng Nhà nước khẳng định đối tượng giám sát theo Dự thảo Thông tư là các tổ chức pháp nhân, việc phân loại dữ liệu chỉ phục vụ đánh giá rủi ro hệ thống.
Trước những luồng dư luận trái chiều xuất hiện trên thị trường, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã chính thức lên tiếng phản hồi các thông tin chưa chính xác liên quan đến Dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Cơ quan quản lý khẳng định cách hiểu cho rằng chính sách mới hướng vào việc theo dõi cá nhân người gửi tiền lớn hay nhân sự quản trị là hoàn toàn sai lệch bản chất pháp lý. Động thái kịp thời này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, đồng thời bảo đảm tính minh bạch trong quá trình hoàn thiện thể chế tài chính quốc gia.
Hiện tại, NHNN đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo nhằm thể chế hóa các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 và đáp ứng khuyến nghị quốc tế. Tuy nhiên, một số nguồn tin đã diễn giải không đúng tinh thần văn bản, cho rằng cơ quan chức năng chuẩn bị mở rộng diện kiểm soát đặc biệt đối với các tài khoản cá nhân ưu tiên. Phản hồi từ NHNN giúp ổn định tâm lý thị trường, khẳng định nguyên tắc bảo mật thông tin và quyền tự do kinh doanh chính đáng của người dân lẫn doanh nghiệp.
Đối tượng giám sát là pháp nhân báo cáo, không mở rộng sang cá nhân khách hàng hay lãnh đạo
Căn cứ theo khoản 2 Điều 1 và khoản 2 Điều 2 của Dự thảo Thông tư, NHNN nhấn mạnh đối tượng giám sát được xác định rất cụ thể là các “đối tượng báo cáo”. Nhóm này bao gồm các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và những định chế tài chính thuộc phạm vi quản lý. Toàn bộ các chủ thể này đều là các pháp nhân kinh doanh tiền tệ, hoàn toàn không phải cá nhân khách hàng gửi tiền, khách hàng ưu tiên hay cá nhân các thành viên điều hành nhà băng.
Cơ quan quản lý bác bỏ nhận định cho rằng chính sách mới đưa khách VIP hoặc lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát đặc biệt. Theo NHNN, cách diễn đạt thiếu chuẩn xác trên truyền thông vô hình trung tạo ra định kiến rằng cơ quan quản lý coi người sở hữu tài sản lớn hoặc đội ngũ quản trị là đối tượng rủi ro phạm pháp. Cách hiểu sai lệch này đi ngược lại nguyên tắc pháp quyền cũng như chủ trương xuyên suốt về bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền trong toàn hệ thống.
Bên cạnh đó, văn bản quy phạm pháp luật đang soạn thảo hoàn toàn không mở rộng thêm bất kỳ đối tượng báo cáo hay đối tượng giám sát nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022. Phạm vi điều chỉnh của thông tư thuần túy tập trung chuẩn hóa quy trình, trình tự và các bước nghiệp vụ nội bộ phục vụ công tác thanh tra, giám sát của riêng NHNN đối với các đơn vị trực thuộc. Việc giữ nguyên đối tượng chịu sự điều chỉnh giúp thị trường vận hành ổn định, không phát sinh thủ tục hành chính ngoài luật định.
Đối với nội dung thu thập dữ liệu về cơ cấu tổ chức, mô hình điều hành và ban kiểm soát, NHNN khẳng định đây là nghiệp vụ giám sát an toàn vi mô đã vận hành ổn định từ trước. Các ngân hàng thương mại vốn có nghĩa vụ báo cáo thông tin Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban kiểm soát, cổ đông lớn và quy mô vốn theo Thông tư 08/2022/TT-NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật chứng khoán. Việc tổng hợp các dữ liệu cơ bản này chỉ phục vụ đánh giá bức tranh quản trị của tổ chức tín dụng, không phải biện pháp phát sinh nhắm vào bất kỳ cá nhân nào.
Thu thập số liệu thống kê để quản trị rủi ro hệ thống theo khuyến nghị quốc tế của FATF và IMF
Về yêu cầu thu thập số liệu phân loại khách hàng, NHNN giải thích rõ dự thảo chỉ yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo số liệu tổng hợp dưới dạng thống kê số lượng. Cụ thể, các nhà băng có trách nhiệm phân tách tổng số lượng khách hàng theo các nhóm danh mục đặc thù để cơ quan quản lý nắm bắt cơ cấu thị trường. Dữ liệu bao gồm các nhóm khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, nhóm khách VIP và các doanh nghiệp đang hoạt động trong các ngành nghề có tính chất luân chuyển dòng tiền lớn.
Danh mục các ngành nghề cần thống kê chuyên sâu bao gồm dịch vụ chuyển tiền, đại lý kinh doanh ngoại tệ, dịch vụ sòng bạc, kinh doanh bất động sản và các đơn vị mua bán kim loại quý, đá quý hoặc trang sức. Đây là những lĩnh vực kinh doanh đặc thù có khối lượng giao dịch lớn và tốc độ quay vòng vốn nhanh trên thị trường tài chính. Việc nắm bắt số lượng khách hàng hoạt động trong các mảng này là cơ sở bắt buộc để cơ quan thanh tra xây dựng bức tranh rủi ro tổng thể của toàn ngành.
Toàn bộ phương pháp thu thập và phân loại số liệu được NHNN thiết kế dựa trên phương pháp luận và các khuyến nghị từ Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Đây là thông lệ quản trị tiên tiến nhằm đo lường mức độ phơi nhiễm rủi ro của từng ngân hàng xuất phát từ chính đặc tính vận hành và phân khúc khách hàng mà ngân hàng đó phục vụ. Phương pháp giám sát dựa trên rủi ro giúp cơ quan quản lý phân bổ nguồn lực tập trung vào các mắt xích trọng yếu thay vì dàn trải.
Thông tin về cơ cấu khách hàng, cổ đông hay người quản lý chỉ đóng vai trò là các dữ liệu đầu vào mang tính định lượng để phân tích rủi ro cho từng định chế báo cáo. NHNN nhấn mạnh việc thu thập số liệu thống kê không đồng nghĩa với việc đưa các chủ thể này vào danh sách theo dõi riêng biệt, càng không mặc định họ có hành vi vi phạm pháp luật. Dự thảo Thông tư hướng tới mục tiêu hoàn thiện khung khổ pháp lý đồng bộ, khắc phục bất cập trong công tác giám sát hiện hành và bảo đảm hệ thống tài chính tiền tệ Việt Nam đáp ứng đầy đủ các cam kết quốc tế.
