0
0
Các nhà nhập khẩu Nhật Bản đang rục rịch đàm phán mua dầu thô từ Iran sau thời gian dài gián đoạn. Dù lệnh miễn trừ trừng phạt của Mỹ mở ra cơ hội lớn, rủi ro an ninh hàng hải và thời hạn hẹp vẫn là thách thức cốt lõi.
Nền kinh tế 4.000 tỷ USD rục rịch tìm về nguồn cung truyền thống
Trong bối cảnh bức tranh năng lượng toàn cầu không ngừng biến động, một tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi Iran bước vào quá trình đàm phán bán dầu thô cho các tập đoàn lớn của Nhật Bản. Động thái này được hiện thực hóa nhờ một thỏa thuận miễn trừ trừng phạt tạm thời từ phía Mỹ. Theo các nguồn tin giấu tên từ phương Tây và Tehran, ba khách hàng tiềm năng tại Nhật Bản đang xem xét nghiêm túc cơ hội này. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 2019, dòng chảy “vàng đen” từ Iran quay trở lại xứ sở mặt trời mọc.
Trước đó, vào năm 2018, việc cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân đã buộc các đối tác truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và châu Âu phải ngắt kết nối với thị trường Iran, nhường lại sân chơi cho Trung Quốc như một khách hàng chủ lực duy nhất.
Đối với Nhật Bản – nền kinh tế quy mô 4.000 tỷ USD và là nhà nhập khẩu dầu lớn thứ tư thế giới (dự kiến nhập 2,2-2,4 triệu thùng/ngày vào năm 2025), việc nối lại quan hệ với Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC) mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Vị thế “khách sộp” của Tokyo càng được khẳng định khi quốc gia này sở hữu kho dự trữ năng lượng khổng lồ với 263 triệu thùng thuộc quản lý của chính phủ và 220 triệu thùng từ khu vực tư nhân.
Thách thức từ thời hạn miễn trừ và rủi ro an ninh hàng hải
Mặc dù cánh cửa giao thương đã hé mở, việc hiện thực hóa các hợp đồng khổng lồ này vẫn vấp phải những rào cản khắt khe về mặt pháp lý và an ninh. Trở ngại đầu tiên xuất phát từ chính khuôn khổ thời gian ngắn ngủi của lệnh miễn trừ. Thỏa thuận này vốn chỉ là một phần của cuộc đàm phán hòa bình kéo dài 60 ngày giữa Washington và Tehran, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 22/6 và sẽ sớm đáo hạn vào 21/8.
Do thời gian vận chuyển hàng hải giữa hai quốc gia khá dài, giới chức cấp cao Iran nhấn mạnh rằng Mỹ bắt buộc phải gia hạn lệnh miễn trừ này thì các chuyến tàu thương mại mới có thể cập bến an toàn và đúng luật.
Bên cạnh yếu tố thời gian và sự ràng buộc của các hợp đồng năng lượng hiện tại, vấn đề an ninh hàng hải đang đặt ra một bài toán hóc búa. Dù Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) coi các giao dịch này là quyền tự quyết của khối doanh nghiệp tư nhân, sự an toàn của các chuyến tàu vẫn là ưu tiên sống còn. Theo kế hoạch, hàng hóa sẽ được bốc dỡ tại đảo Kharg của Iran và vận chuyển bằng các tàu do Nhật Bản điều hành.
Tuy nhiên, hành trình đi qua eo biển Hormuz đang tiềm ẩn rủi ro sinh tử khi cơ quan vận tải biển của Liên Hợp Quốc ước tính có khoảng 80 quả thủy lôi đang trôi nổi tại khu vực trung tâm.
Sự thiếu vắng một cơ chế an ninh toàn diện khiến đại diện các nhà máy lọc dầu Nhật Bản phải thừa nhận rằng: việc đánh giá rủi ro và thuyết phục các công ty cung cấp bảo hiểm cho những chuyến tàu vượt eo biển Hormuz hiện là thách thức lớn nhất để khôi phục hoàn toàn mối quan hệ thương mại này.
