0
0
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, đã chủ trì Hội nghị quan trọng nhằm thảo luận và thống nhất các giải pháp được kỳ vọng sẽ tạo ra bước phát triển đột phá cho lĩnh vực nhà ở xã hội (NƠXH).
Sự kiện này quy tụ đại diện từ các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, tập trung góp ý cho dự thảo Nghị quyết mới của Chính phủ. Trong số các đề xuất được đưa ra, trọng tâm là việc cải cách thủ tục hành chính, tinh chỉnh cơ chế lựa chọn chủ đầu tư, và đặc biệt là kiến nghị triển khai một hệ thống đăng ký nhà ở xã hội trực tuyến đồng bộ trên toàn quốc. Mục tiêu chung là loại bỏ những rào cản hiện tại, đảm bảo tính công khai, minh bạch và giúp người dân thuộc diện đối tượng chính sách dễ dàng tiếp cận các dự án NƠXH.
Việc thiết lập hệ thống đăng ký trực tuyến được xem là một giải pháp then chốt nhằm hiện đại hóa quy trình phân phối nhà ở xã hội. Đây không chỉ là một ứng dụng công nghệ đơn thuần mà là một cơ chế quản lý tập trung, giúp người dân có thể thực hiện các thủ tục đăng ký, nộp hồ sơ, và theo dõi quá trình thẩm định một cách thuận tiện nhất mà không cần qua nhiều khâu trung gian.
Theo các phân tích tại Hội nghị, hệ thống này sẽ đóng vai trò quyết định trong việc rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định hồ sơ, một quy trình vốn dĩ phức tạp và kéo dài trong mô hình truyền thống.
Hơn nữa, với yêu cầu từ Thủ tướng về việc không để người mua nhà ở xã hội phải “chen chúc, chạy vạy” mới được mua, nền tảng trực tuyến sẽ là công cụ thiết yếu để đảm bảo sự công bằng và minh bạch tuyệt đối trong việc xét duyệt đối tượng được hưởng chính sách, hạn chế tối đa các tiêu cực có thể phát sinh.
Tinh giản quy trình và minh bạch hóa lựa chọn chủ đầu tư nhà ở xã hội
Một vấn đề cốt lõi khác được các chuyên gia và đại biểu đưa ra là sự cần thiết phải cải cách cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và quy trình phê duyệt dự án nhà ở xã hội. Ông Lê Quang Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, đã đề xuất một sự thay đổi cơ bản trong việc cấp phép dự án.
Theo đó, quy trình hiện tại gồm ba bước cần được rút gọn chỉ còn hai bước chính là chấp thuận chủ trương đầu tư và thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) hoặc cấp phép xây dựng. Việc loại bỏ một bước trung gian nhằm mục đích tránh chồng chéo, tránh hiểu nhầm trong quá trình áp dụng pháp luật và trực tiếp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án NƠXH trên thực tế.
Song song với việc rút gọn thủ tục, việc lựa chọn chủ đầu tư cũng cần được tinh chỉnh theo hướng mở rộng và linh hoạt hơn. Thay vì chỉ giới thiệu danh mục các doanh nghiệp có khả năng thực hiện dự án (ví dụ danh mục 21 doanh nghiệp được Bộ Xây dựng đưa ra), Bộ cần tập trung ban hành một bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chi tiết và khách quan.
Các tiêu chí này cần bao gồm các yếu tố then chốt như cam kết chính trị (ý chí thực hiện dự án với mục tiêu xã hội), năng lực tài chính đảm bảo, tiến độ thực hiện cam kết, và quan trọng nhất là cam kết về mức giá bán sản phẩm cuối cùng.
Việc áp dụng bộ tiêu chí rõ ràng này sẽ cho phép các địa phương được chủ động và linh hoạt hơn trong việc tìm kiếm, chọn lựa đối tác triển khai dự án phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương mình, thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả trong phân khúc nhà ở xã hội.
Kiểm soát giá bán và mở rộng đối tượng thu hưởng
Vấn đề giá bán và khả năng chi trả của người dân là yếu tố quyết định sự thành công của chính sách nhà ở xã hội. Tại Hội nghị, một trong những kiến nghị quan trọng nhất là việc cơ quan quản lý nhà nước khi phê duyệt chủ trương đầu tư cần phải đặt ra một “đề bài” rõ ràng về giá bán tối đa, mức giá này phải tương xứng với thu nhập bình quân thực tế của người dân tại khu vực dự án.
Ví dụ điển hình được đưa ra là nếu thu nhập bình quân của người dân khoảng 10 triệu đồng/tháng, thì giá nhà ở xã hội cần được ấn định ở mức phù hợp để đảm bảo khả năng tiếp cận, tránh tình trạng áp dụng quy định cộng thêm 10% lợi nhuận dẫn đến mức giá bị đẩy lên quá cao, có thể lên tới 25-30 triệu đồng/m2, làm mất đi ý nghĩa xã hội của dự án và vượt ngoài tầm chi trả của đối tượng mục tiêu.
Bên cạnh đó, Hội nghị cũng chỉ ra sự thiếu tập trung vào một phân khúc đối tượng quan trọng. Các ý kiến cho rằng dự thảo Nghị quyết hiện tại chủ yếu tập trung vào đối tượng có thu nhập trung bình thấp, trong khi đó, nhóm công nhân và người lao động có thu nhập đặc biệt thấp lại chưa được đề cập rõ ràng và cụ thể.
Đáng chú ý, phân khúc nhà ở cho thuê phục vụ công nhân hầu như không thu hút được sự quan tâm của các doanh nghiệp đầu tư do tỷ suất lợi nhuận không hấp dẫn.
Để đảm bảo tính bao trùm của chính sách, các nhà hoạch định chính sách cần có những cơ chế ưu đãi đặc thù, thiết kế các dự án nhà ở cho thuê với quy mô phù hợp để đáp ứng nhu cầu nhà ở khẩn thiết của lực lượng lao động tại các khu công nghiệp, qua đó đóng góp vào sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế. Những điều chỉnh này sẽ củng cố nền tảng để chính sách nhà ở xã hội thực sự phát huy vai trò là một trụ cột an sinh, hướng tới mục tiêu cung cấp chỗ ở ổn định cho người dân có thu nhập thấp.
