0
0
Xuất khẩu tôn mạ trong ngành thép Việt Nam giảm gần 50% quý III/2025, đẩy các doanh nghiệp lớn vào khó khăn. Tuy nhiên, thị trường nội địa ổn định và các chính sách phòng vệ thương mại đang là trụ đỡ, tạo nên sự phân hóa rõ rệt về lợi nhuận.
Ngành công nghiệp thép Việt Nam đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt trong bức tranh kinh doanh quý III năm 2025, khi các doanh nghiệp sản xuất tôn mạ và thép lá phụ thuộc vào xuất khẩu đối mặt với nhiều khó khăn, trong khi nhóm doanh nghiệp thép xây dựng và tập trung vào thị trường nội địa lại duy trì được đà tăng trưởng ổn định. Sự trái ngược này phản ánh những tác động phức tạp từ bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn và sự gia tăng các rào cản thương mại quốc tế.
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tổng lượng thép thành phẩm bán ra trong quý III năm 2025 đạt hơn 7.5 triệu tấn, chỉ tăng nhẹ 0.3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là sự sụt giảm mạnh của hoạt động xuất khẩu. Lượng thép xuất khẩu trong quý này đã giảm gần 50%, xuống còn khoảng 1.1 triệu tấn. Trong đó, hai mặt hàng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là thép cuộn cán nóng (HRC) và tôn mạ màu, cho thấy những thách thức lớn đối với các doanh nghiệp lấy xuất khẩu làm chiến lược chủ đạo.
Ngành thép xuất khẩu đối mặt tác động kép lên phân khúc tôn mạ
Phân khúc tôn mạ, vốn là mũi nhọn xuất khẩu trong nhiều năm qua của ngành thép, hiện đang chịu tác động kép từ suy giảm nhu cầu thị trường thế giới và sự gia tăng của các biện pháp phòng vệ thương mại.
Thị trường xuất khẩu chính như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) liên tục áp đặt thuế chống bán phá giá và thuế cao, khiến đầu ra quốc tế trở nên bấp bênh. Xu hướng sụt giảm này đã kéo theo kết quả kinh doanh đi xuống của nhiều doanh nghiệp hàng đầu trong ngành.
Trong quý II năm 2025, Công ty Cổ phần Thép Nam Kim (NKG) đã ghi nhận doanh thu giảm 33% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 3,808 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp của công ty cũng bị thu hẹp đáng kể, giảm từ 9% xuống còn 7%. Dù đã có những nỗ lực cắt giảm chi phí bán hàng, nhưng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh vẫn giảm sâu, dẫn đến lợi nhuận sau thuế chỉ đạt hơn 91 tỷ đồng, giảm hơn một nửa so với cùng kỳ.
Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp sản xuất tôn mạ lớn đã phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh, quay trở lại ưu tiên thị trường nội địa. Ông Lê Phước Vũ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG), đã thừa nhận biến động toàn cầu buộc doanh nghiệp phải lấy thị trường trong nước làm trọng tâm.
Cụ thể, nếu như nửa đầu niên độ tài chính trước, tỷ lệ doanh thu nội địa và xuất khẩu của Hoa Sen là 50-50, thì trong nửa đầu niên độ 2024-2025 (từ 1/10/2024 đến 31/3/2025), tỷ trọng nội địa đã tăng lên mức 62.6%. Công ty Cổ phần Thép Nam Kim và Công ty Cổ phần Tôn Đông Á (GDA) cũng đang thực hiện những động thái tương tự, gia tăng nỗ lực giành lại thị phần ngay trên “sân nhà”.
Thị trường nội địa và sự phân hóa lợi nhuận
Trái ngược với khó khăn của các doanh nghiệp tôn mạ xuất khẩu, thị trường nội địa lại đóng vai trò là trụ đỡ quan trọng cho toàn ngành thép. Nhu cầu thép trong nước duy trì ổn định, được hỗ trợ bởi hoạt động xây dựng và làn sóng thúc đẩy đầu tư công. Điều này đã giúp các doanh nghiệp thép xây dựng và HRC đạt được kết quả tích cực.
Điển hình là Tập đoàn Hòa Phát (HPG), đơn vị có lợi thế lớn về sản xuất HRC và thép xây dựng, vẫn duy trì được đà tăng trưởng. Trong quý III năm 2025, Hòa Phát ghi nhận doanh thu thuần đạt 36,407 tỷ đồng và lợi nhuận ròng gần 4,000 tỷ đồng, tăng trưởng lần lượt 7% và 32% so với cùng kỳ năm trước.
Sản lượng sản xuất thép thô của Tập đoàn đạt 2.8 triệu tấn, tăng 35% so với quý III năm 2024. Mặc dù sản lượng bán hàng một số sản phẩm chủ lực giảm nhẹ so với quý trước, tổng lượng tiêu thụ vẫn tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 2.5 triệu tấn.
Sự trỗi dậy của thị trường nội địa cũng có sự đóng góp từ các chính sách phòng vệ thương mại. Việc áp dụng thuế chống bán phá giá tạm thời đối với HRC nhập khẩu từ một số quốc gia (với mức thuế 19-28% áp dụng từ tháng 3/2025) đã thu hẹp khoảng cách giá giữa thép nhập khẩu và thép sản xuất trong nước.
Nhờ đó, thị phần HRC nội địa đã tăng vọt lên khoảng 65%, cho phép các doanh nghiệp Việt chiếm lại thị trường từ hàng nhập khẩu. Thậm chí, đại diện Hòa Phát cho biết nhu cầu HRC trong nước hiện tại vượt khả năng sản xuất của doanh nghiệp, cho thấy sức mua nội địa đang rất lớn.
Bên cạnh Hòa Phát, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSteel, TVN) cũng ghi nhận bước tiến đáng kể. Nhờ doanh thu tăng 11% và biên lợi nhuận cải thiện, TVN đã chuyển từ trạng thái thua lỗ sang lãi ròng 147 tỷ đồng trong quý III năm 2025.
Nhìn chung, quyết định chuyển hướng về thị trường nội địa của các “ông lớn” tôn mạ trong bối cảnh xuất khẩu bấp bênh là một bước đi chiến lược nhằm bảo toàn hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này đang khiến mức độ cạnh tranh trên thị trường trong nước ngày càng gay gắt, tạo ra những thách thức mới cho các doanh nghiệp thương mại và phân phối nội địa. Bức tranh toàn cảnh ngành thép Việt Nam cuối năm 2025 vẫn là sự giằng co giữa một bên là áp lực từ thị trường xuất khẩu và một bên là sự ổn định, tăng trưởng từ thị trường trong nước.
