0
0
Ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bỏ cơ chế “room tín dụng” từ năm 2026. Đây là quyết định được ví như việc “bỏ giới hạn tốc độ trên đường cao tốc tài chính”, tạo dư địa để hệ thống ngân hàng hoạt động theo cơ chế thị trường thay vì quản lý hành chính như nhiều năm qua.
Điểm nhấn quan trọng trong giai đoạn mới là tỷ lệ an toàn vốn (CAR). Theo giới chuyên gia, CAR sẽ trở thành “kim chỉ nam” để NHNN điều hành vĩ mô. Ngân hàng nào có CAR cao sẽ có nhiều dư địa để mở rộng tín dụng, trong khi các ngân hàng CAR thấp buộc phải củng cố năng lực vốn nếu không muốn tụt lại phía sau.
Thực tế cho thấy, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần như Techcombank, VPBank, MB… đang duy trì CAR ở mức 12–15%, cao hơn nhiều so với yêu cầu tối thiểu. Khi trần tín dụng bị tháo bỏ, các ngân hàng này sẽ có bàn đạp mạnh mẽ để bứt phá, mở rộng thị phần nhờ lợi thế vốn.
Ngược lại, các “ông lớn” quốc doanh như Agribank, BIDV, VietinBank và Vietcombank lại đang tiệm cận ngưỡng CAR tối thiểu 8–10%. Quy mô tài sản quá lớn trong khi khả năng tăng vốn gặp khó khăn do Nhà nước nắm cổ phần chi phối khiến CAR bị “bào mòn”. Điều này đặt ra yêu cầu bức thiết cho các ngân hàng quốc doanh: hoặc nhanh chóng tăng vốn, hoặc chấp nhận tụt lại trong cuộc cạnh tranh tín dụng mới.
Kiểm soát rủi ro – Bước đi song hành
Dù việc bỏ room tín dụng nhận được sự đồng thuận rộng rãi, song nhiều ý kiến lo ngại về nguy cơ nợ xấu gia tăng, áp lực lạm phát hay cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định sẽ không có chuyện “bật van” tín dụng tự do.
Bà Phùng Thị Bình – Phó Tổng giám đốc Agribank – cho biết các ngân hàng thương mại vẫn phải lập kế hoạch tín dụng phù hợp với năng lực tài chính, đồng thời tuân thủ các quy định an toàn vốn và quản trị rủi ro theo Thông tư 41, 22, 13. Ông Nguyễn Hưng – Tổng giám đốc TPBank – cũng nhấn mạnh việc kiểm soát nợ xấu sẽ được đảm bảo thông qua quản trị rủi ro chặt chẽ và trích lập đầy đủ dự phòng.
TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, cho rằng việc loại bỏ room tín dụng không có nghĩa là cho phép nền kinh tế vay nợ thoải mái. Tăng trưởng tín dụng vẫn cần được điều chỉnh ở mức phù hợp để tránh gây lạm phát và bất ổn vĩ mô.
Về phía cơ quan quản lý, NHNN sẽ không buông lỏng điều hành mà thay vào đó áp dụng các công cụ quản lý mới. Đáng chú ý là dự thảo Thông tư 14/2025/TT-NHNN, quy định về tỷ lệ CAR đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đây được xem là bước đệm quan trọng, thiết lập khung quản lý an toàn vốn để tăng trưởng tín dụng dựa trên nền tảng vốn vững chắc thay vì áp trần hành chính.
Lộ trình cần đi và thách thức phía trước
Để việc gỡ bỏ room tín dụng phát huy hiệu quả, giới chuyên gia cho rằng cần đi kèm một lộ trình rõ ràng và các điều kiện cụ thể. Trước hết, nợ xấu phải giảm về mức an toàn. Song song đó, hệ thống giám sát tài chính cần được xây dựng theo thời gian thực, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện kịp thời rủi ro hoặc sai phạm.
Bên cạnh đó, các chế tài xử phạt phải đủ mạnh và minh bạch để đảm bảo tính răn đe. Một khi cơ chế thị trường được vận hành, sự phân hóa là điều tất yếu: ngân hàng có năng lực vốn mạnh và quản trị rủi ro tốt sẽ tiến xa, còn những nhà băng yếu kém sẽ buộc phải tái cơ cấu để tồn tại.
Có thể nói, việc bỏ room tín dụng từ năm 2026 không chỉ mở ra một “cuộc chơi tín dụng” mới, mà còn đặt hệ thống ngân hàng Việt Nam vào một quỹ đạo cạnh tranh khốc liệt hơn. Cơ hội lớn nhưng thách thức cũng không nhỏ, đòi hỏi từng ngân hàng phải chủ động nâng cao năng lực vốn, quản trị rủi ro, đồng thời chấp nhận phân hóa theo đúng quy luật thị trường.
