0
0
Trước áp lực lãi suất liên ngân hàng vọt lên mức cao nhất ba năm, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã kích hoạt nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (Swap USD/VND) để bơm hàng nghìn tỷ VND vào hệ thống.
Tuy nhiên, để đảm bảo việc cung ứng tiền không gây áp lực lên tỷ giá hối đoái, nhà điều hành đã thận trọng tăng đồng thời lãi suất nghiệp vụ thị trường mở (OMO), tạo ra một chiến lược kép linh hoạt và hiệu quả.
Việc thị trường tiền tệ rơi vào tình trạng căng thẳng thanh khoản VND, với lãi suất liên ngân hàng vượt ngưỡng 7%, đã buộc NHNN phải hành động. Kênh cung ứng vốn truyền thống, nghiệp vụ thị trường mở (OMO), đang dần tiến tới giới hạn về tài sản đảm bảo. Lượng OMO lưu hành đã lên đến hơn 360.000 tỷ đồng, tương đương gần một nửa lượng Trái phiếu Chính phủ (TPCP) đủ điều kiện để ngân hàng cầm cố vay tiền, khiến dư địa vay thêm không còn nhiều.
Để khắc phục nút thắt này, NHNN đã mở ra một “kho thanh khoản mới” bằng cách triển khai nghiệp vụ Swap USD/VND. Động thái này không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là tín hiệu quan trọng cho thấy NHNN đang mở rộng bộ công cụ điều hành, giảm sự phụ thuộc vào một kênh duy nhất.
Kích hoạt Swap USD/VND: Lối thoát thanh khoản cho hệ thống
Theo thông tin từ Vụ Chính sách tiền tệ NHNN, nghiệp vụ giao dịch hoán đổi ngoại tệ với các tổ chức tín dụng (TCTD) đã được triển khai từ ngày 05/12, ngay sau khi thông tin được công bố. Mục tiêu chính là đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh khoản VND cho thị trường, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Cụ thể, nghiệp vụ Swap được thực hiện với hạn mức tối đa bước đầu là 500 triệu USD, kỳ hạn 14 ngày. Cơ chế vận hành về bản chất là một hình thức cầm cố. NHNN sẽ mua USD từ các ngân hàng tại tỷ giá $23.945$ VND/USD và bán lại sau 14 ngày ở mức $23.955$ VND/USD.
Về mặt kỹ thuật, các ngân hàng thương mại giao USD cho NHNN và nhận lại một lượng VND tương ứng ngay lập tức. Hai tuần sau, họ sẽ mua lại lượng USD đó theo tỷ giá đã ấn định. Hành động này giúp NHNN bơm VND vào hệ thống dựa trên chính nguồn USD dư thừa, có tính thanh khoản cao, đang nằm trong hệ thống ngân hàng. Chi phí mà các ngân hàng phải trả để vay VND thông qua cơ chế này được ước tính khoảng 1,1% mỗi năm.
Giới chuyên gia nhận định, công cụ này phát huy tác dụng gần như tức thời. Lãi suất liên ngân hàng đã bắt đầu hạ nhiệt ngay sau khi nghiệp vụ Swap được công bố. Chứng khoán SHS đánh giá, quy mô 500 triệu USD nhiều khả năng chỉ là bước thử phản ứng thị trường. Nếu công cụ vận hành trơn tru, NHNN hoàn toàn có thể mở rộng khối lượng hoặc lặp lại các phiên hoán đổi tương tự trong thời gian tới, mang lại dư địa lớn hơn và linh hoạt hơn để hỗ trợ thanh khoản.
Tăng lãi suất OMO: Lá chắn bảo vệ tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước
Mặc dù việc bơm VND qua Swap giải quyết được vấn đề thanh khoản cấp bách, nó lại tiềm ẩn nguy cơ gây áp lực lên tỷ giá hối đoái. Khi VND trở nên dồi dào hơn và chênh lệch lãi suất VND – USD bị thu hẹp, áp lực lên tỷ giá sẽ gia tăng.
Để kiểm soát rủi ro này, NHNN đã đồng thời thực hiện một bước đi “đệm” quan trọng: Tăng lãi suất OMO từ 4,0% lên 4,5% từ phiên 4/12. Đây là lần tăng đầu tiên kể từ tháng 5/2024.
Việc tăng lãi suất cho vay qua kênh OMO ở mức 4,5% có vai trò như một mức “lãi suất sàn”. Nó giúp ngăn chặn lãi suất thị trường liên ngân hàng giảm quá sâu và quá nhanh, từ đó kiềm chế áp lực lên tỷ giá USD/VND. Bơm VND nhưng không để lãi suất quá rẻ là nguyên tắc điều hành được áp dụng. Việc tăng lãi suất OMO được xem là giải pháp tối ưu nhất để đón đầu và trung hòa áp lực có thể đến từ phía tỷ giá.
Trong khoảng hai tháng gần đây, tỷ giá USD/VND chủ yếu đi ngang, một phần lớn nhờ chênh lệch lãi suất VND – USD dương lớn trên hầu hết các kỳ hạn. Tuy nhiên, giới phân tích cũng lưu ý rằng, chênh lệch lãi suất này chỉ giúp đổi trạng thái nắm giữ giữa hai đồng tiền trong hệ thống, chứ không làm xuất hiện thêm một dòng USD mới. Do đó, việc NHNN khéo léo sử dụng nghiệp vụ Swap để cung cấp thanh khoản đi kèm với tăng lãi suất OMO để kiểm soát tỷ giá được đánh giá là một chiến lược toàn diện và cân bằng.
Đây là một động thái kép thể hiện sự linh hoạt và khả năng phản ứng nhanh của NHNN trước biến động thị trường. Bằng cách kích hoạt đồng thời Swap USD/VND và tăng lãi suất OMO, NHNN vừa đạt được mục tiêu hỗ trợ thanh khoản cuối năm, vừa duy trì được sự ổn định tương đối của mặt bằng lãi suất và tỷ giá.
