0
0
Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước vừa phát đi thông báo khẩn, cảnh báo người dân trước tình trạng lừa đảo tài chính ngày càng gia tăng với thủ đoạn tinh vi hơn, trong đó đáng chú ý là việc tội phạm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và deepfake để chiếm đoạt thông tin cá nhân cũng như tài sản của người dân.
Công nghệ mới, thủ đoạn cũ nhưng tinh vi hơn
Trong những năm gần đây, tội phạm công nghệ cao liên tục biến tướng, tận dụng sự phát triển của nền tảng ngân hàng số và xu hướng thanh toán trực tuyến để lừa đảo người dùng. Theo Ngân hàng Nhà nước, những phương thức phổ biến nhất bao gồm: giả mạo tin nhắn từ ngân hàng để phát tán đường link hoặc mã QR giả, mạo danh cơ quan công an – tòa án nhằm đe dọa, yêu cầu chuyển tiền, hoặc dụ dỗ người dân tham gia các chương trình tuyển dụng “việc nhẹ lương cao” ở nước ngoài.
Điểm đáng lo ngại là việc tội phạm ngày càng sử dụng các công cụ AI và deepfake. Chúng có thể giả giọng nói hoặc gương mặt của người thân, bạn bè, thậm chí lãnh đạo cơ quan để tạo lòng tin và yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp. Những tình huống “nhái giọng” qua điện thoại hoặc video call không còn xa lạ, khiến nhiều người mất cảnh giác và dễ dàng rơi vào bẫy. Đây là bước nâng cấp so với các chiêu trò lừa đảo truyền thống, khiến ngay cả những người có kinh nghiệm tài chính cũng có thể bị mắc lừa nếu không kiểm chứng cẩn thận.
Bên cạnh đó, những đường link và ứng dụng giả mạo ngân hàng vẫn là công cụ chính được sử dụng. Chỉ cần một cú nhấp chuột hoặc quét QR, người dùng có thể bị đánh cắp toàn bộ thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã OTP và số thẻ, dẫn tới mất sạch tiền trong tài khoản.
Cảnh giác của người dân là then chốt
Trước diễn biến phức tạp này, Ngân hàng Nhà nước khuyến nghị người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu, OTP, số thẻ, CVV hay dữ liệu sinh trắc học cho bất kỳ ai, dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, người dùng cần tránh truy cập, quét QR hay tải các ứng dụng từ nguồn không chính thống, và luôn xác minh thông tin qua kênh chính thức của ngân hàng như website, ứng dụng di động hoặc tổng đài.
Bên cạnh yếu tố phòng ngừa chủ động, người dân được khuyên thường xuyên đổi mật khẩu, bật cảnh báo biến động số dư, giới hạn hạn mức chuyển tiền để giảm thiểu rủi ro. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, phải lập tức liên hệ tổng đài ngân hàng hoặc trình báo cơ quan công an để xử lý kịp thời.
Một trong những thủ đoạn phổ biến hiện nay là chiêu mời gọi đầu tư “siêu lợi nhuận” hoặc việc làm hấp dẫn tại nước ngoài. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh người dân không nên tin vào những lời mời này, vì nhiều vụ lừa đảo xuyên biên giới đã được ghi nhận, với hậu quả là người bị hại mất toàn bộ số tiền tích cóp.
Trong thông báo mới nhất, cơ quan này khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các tổ chức tín dụng để triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, pháp lý và truyền thông. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự cảnh giác của mỗi cá nhân, bởi “bảo mật ngân hàng bắt đầu từ chính người dùng”.
Thực tế thời gian qua cho thấy, mặc dù các ngân hàng và cơ quan chức năng liên tục phát đi cảnh báo, số vụ lừa đảo vẫn chưa có dấu hiệu giảm. Điều này phản ánh khoảng trống trong nhận thức và kỹ năng an toàn tài chính số của một bộ phận người dân. Không ít trường hợp chỉ vì một cuộc gọi giả danh công an hoặc một tin nhắn khẩn cấp từ “ngân hàng”, người dùng đã mất hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.
Ngân hàng số và công nghệ tài chính đang mang lại nhiều tiện ích cho nền kinh tế và người dân, nhưng cũng đồng thời trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho tội phạm công nghệ cao. Bài toán đặt ra không chỉ là tăng cường hệ thống phòng thủ kỹ thuật của ngân hàng, mà còn là phổ biến kiến thức bảo mật tới từng người dùng, để họ có thể tự bảo vệ mình.
Trong bối cảnh AI và deepfake ngày càng hoàn thiện, ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt, thì sự tỉnh táo và thói quen kiểm chứng thông tin qua kênh chính thức là “lá chắn” hiệu quả nhất. Một cú điện thoại từ “người thân” hay “cán bộ công an” chưa chắc đã thật; một đường link “trúng thưởng” chưa chắc đã mang lại lợi ích; và một lời hứa “lãi suất 30%/tháng” chắc chắn là lừa đảo.
Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh, cuộc chiến chống lừa đảo công nghệ cao không thể chỉ dựa vào cơ quan quản lý hay hệ thống ngân hàng. Đây phải là trách nhiệm chung, với sự tham gia chủ động của từng cá nhân, để mỗi người dân vừa là người sử dụng dịch vụ tài chính số, vừa là “người gác cổng” cho chính tài khoản của mình.
