Tổng thống Donald Trump chỉ đạo mở các cuộc điều tra thương mại mới đối với gần 20 nước, trong đó có Việt Nam, nhằm tìm cách thay thế các mức thuế đối ứng vừa bị Toà bác bỏ.
Theo Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, các cuộc điều tra này sẽ được tiến hành theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép Mỹ áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ những quốc gia bị xác định có hành vi thương mại không công bằng.

Các mức thuế theo Điều 301 có thể thay thế ít nhất một phần các mức thuế đối ứng mà ông Trump áp lên phần lớn các quốc gia trên thế giới vào năm ngoái.
Các cuộc điều tra theo Điều 301 sẽ tập trung vào “những hành động, chính sách và thực tiễn của một số nền kinh tế liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản lượng trong các ngành sản xuất”.
“Chúng tôi kỳ vọng cuộc điều tra sẽ phát hiện nhiều hành vi thương mại không công bằng liên quan đến năng lực sản xuất dư thừa”, ông nói. “Quan điểm của chúng tôi là một số đối tác thương mại lớn vẫn duy trì năng lực sản xuất không phù hợp với tín hiệu thị trường từ nhu cầu trong nước và toàn cầu”, ông Greer nói.
Theo ông Greer, tình trạng này đã dẫn đến các thặng dư thương mại lớn và kéo dài.
Ngoài Mexico, Trung Quốc và EU, các nền kinh tế khác nằm trong diện điều tra gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh và Thái Lan.
Theo quy trình của Điều 301, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ tiếp nhận ý kiến bằng văn bản về cuộc điều tra và tổ chức các phiên điều trần. Đồng thời tham vấn với các đối tác thương mại nằm trong diện điều tra.
“Sau đó, USTR sẽ đưa ra kết luận và phân tích của mình, và nếu cần thiết sẽ đề xuất các biện pháp đáp trả”, ông cho biết. Các biện pháp này có thể bao gồm áp thuế, áp phí đối với dịch vụ hoặc các biện pháp khác.
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ với tỷ lệ phán quyết 6-3 đã cho rằng ông Trump không có thẩm quyền áp các mức thuế theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) như ông đã viện dẫn.
Chỉ vài giờ sau phán quyết này, ông Trump đã ký sắc lệnh áp mức “thuế toàn cầu” mới 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại. Tuy nhiên, các mức thuế theo Điều 122 chỉ có hiệu lực tối đa 150 ngày.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuần trước cho biết ông tin rằng đến tháng 8, mức thuế của Mỹ sẽ quay trở lại mức như trước khi Tòa án Tối cao đưa ra phán quyết.
Ông Bessent cho biết trong vài tháng tới, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ và Bộ Thương mại sẽ hoàn tất các nghiên cứu liên quan đến thương mại để tạo cơ sở pháp lý cho việc áp thêm thuế quan.
“Tôi tin chắc rằng các mức thuế sẽ trở lại mức cũ trong vòng 5 tháng, và đây là những công cụ có thẩm quyền rất đầy đủ”, ông nói.