0
0
Javier Milei đã giành chiến thắng vang dội tại Argentina cách đây một năm với cam kết giải quyết tình trạng siêu lạm phát kéo dài và cải tổ nền kinh tế đang gặp khó khăn. Trong một khía cạnh – cắt giảm quy mô nhà nước – ông đã thành công đến mức các cố vấn về hiệu quả chính phủ của Donald Trump muốn nhân rộng phương pháp này.
Chính phủ Argentina đã đạt được những tháng liên tiếp hiếm hoi có thặng dư ngân sách, và lạm phát đã giảm mạnh – “kết quả tốt hơn mong đợi,” theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Trong một cuộc gặp với Milei tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida vào tháng trước, Trump đã nhận xét rằng Milei đã làm “một công việc tuyệt vời” với tư cách tổng thống. Các nhà đầu tư cũng vui mừng với những thay đổi ở Argentina: chỉ số chứng khoán Merval của nước này, theo dõi khoảng hai chục công ty lớn nhất được niêm yết, đã tăng gần 140% trong năm nay.
Tuy nhiên, việc cắt giảm ngân sách đã gây ra hậu quả cho người dân thường. Tỷ lệ nghèo đói đã tăng lên trên 50% từ mức vốn đã cao trước đó, nền kinh tế lớn thứ ba của khu vực Mỹ Latinh rơi sâu hơn vào suy thoái, và tỷ lệ thất nghiệp đang gia tăng.
Natalia Burone, người cung cấp bữa ăn miễn phí cho 80 gia đình ở một thị trấn ngoại ô Buenos Aires, cho biết nhu cầu đã tăng đáng kể. “Người dân ngày càng tuyệt vọng vì không có gì để ăn, và tôi không thể nhận thêm ai nữa vì không còn khả năng.”
IMF dự đoán GDP của Argentina sẽ giảm 3,5% trong năm nay, sau mức giảm 1,6% vào năm ngoái. Mức tăng trưởng dự kiến 5% vào năm tới chỉ đủ để bù đắp lại những suy giảm đó.
“Nếu nhìn vào lạm phát và tình hình tài chính, đó là một thành công to lớn và đáng chú ý,” Hans-Dieter Holtzmann, giám đốc dự án tại Buenos Aires của Quỹ Friedrich Naumann cho Tự do, một tổ chức tư vấn tự do của Đức, nhận định. “Nhưng đất nước vẫn trong suy thoái, và thực tế là suy thoái còn sâu hơn do cắt giảm ngân sách,” ông nói.
Cắt giảm mạnh tay
Milei đã giảm số lượng bộ ngành từ 18 xuống còn 8, sa thải hơn 30.000 nhân viên chính phủ. Ông cũng xóa bỏ trợ cấp năng lượng và vận tải, dừng gần như tất cả các dự án cơ sở hạ tầng công, chấm dứt phần lớn trợ cấp cho chính quyền địa phương và đóng băng lương cũng như lương hưu khu vực công.
Ví dụ, vào tháng 11/2023, vé xe buýt ở Buenos Aires chỉ có giá khoảng 70 peso (7 cent) nhờ trợ cấp – một mức giá quá thấp để trang trải chi phí vận hành, chưa kể đến đầu tư hạ tầng giao thông. Giá vé giao thông công cộng đã tăng gấp mười lần kể từ đó, khiến việc đi xe buýt hàng ngày trở nên quá đắt đỏ với nhiều người Argentina.
Nhiều biện pháp cắt giảm này là cần thiết để kiềm chế một bộ máy nhà nước cồng kềnh và lãng phí. Nhưng sự điều chỉnh đã gây đau đớn cho một quốc gia mà cứ 10 người thì có 1 người làm việc trong khu vực công.
Tuy nhiên, bất chấp hậu quả khắc nghiệt từ chính sách của Milei, các cuộc khảo sát cho thấy công chúng vẫn tiếp tục ủng hộ ông.
Người dân vẫn tin tưởng
Milei từng cảnh báo rằng tình hình sẽ tệ hơn trước khi tốt hơn, và giờ đây người dân đã bắt đầu nhận thấy những cải thiện. Matteo Maffia, một chuyên viên tư vấn truyền thông 33 tuổi sống ở ngoại ô Buenos Aires, chia sẻ: “Ông ấy nói trước rằng mọi thứ sẽ khó khăn, và chỉ bây giờ chúng ta mới thấy tình hình đang tốt lên… nên người dân vẫn tin tưởng vào ông ấy.”
Việc giảm tốc độ tăng giá đã mang lại sự thay đổi đáng hoan nghênh cho người dân, những người đã chịu đựng siêu lạm phát suốt nhiều năm. Lạm phát hàng tháng giảm xuống còn 2,7% trong tháng 10, từ mức 25,5% khi Milei nhậm chức vào tháng 12 năm ngoái. So với cùng kỳ năm trước, giá cả tăng 193% vào tháng 10, thấp hơn đáng kể so với mức 211% ghi nhận vào cuối năm 2023.
“Trước Milei, ngay khi nhận lương, bạn sẽ cố gắng mua càng nhiều càng tốt, vì đồng peso mất giá gần như từng giờ,” Maffia kể. “Giờ đây, đôi khi tôi đi mua sắm và ngạc nhiên khi giá cả vẫn giữ nguyên… Điều này hoàn toàn mới mẻ.”
Sự ổn định này cũng mang lại lợi ích cho công việc của anh ấy, với khách hàng sẵn sàng ký hợp đồng dài hạn hơn. “Người ta đang lên kế hoạch, cân nhắc đầu tư, thay vì chỉ làm việc theo kiểu ngày qua ngày.”
Các biện pháp tiếp theo
Ngoài việc cải thiện tài chính công, Milei, người ủng hộ tối thiểu hóa vai trò nhà nước – đã tích cực cắt giảm các quy định pháp luật. Trong một podcast gần đây, ông cho biết bộ phận cải cách của mình loại bỏ từ một đến năm quy định mỗi ngày.
Elon Musk, người đồng chủ trì cơ quan mới của Trump về hiệu quả chính phủ, đã bày tỏ sự ngưỡng mộ với “phong cách cưa máy” của Milei và muốn áp dụng mô hình này ở Mỹ. Đồng thời, Vivek Ramaswamy, một đồng chủ tịch khác, nhận xét: “Công thức hợp lý để sửa chữa chính phủ Mỹ: cắt giảm kiểu Milei, nâng cấp lên một tầm cao mới.”
Chính quyền Milei cũng đang làm việc để thu hút thêm đầu tư kinh doanh, điều rất cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo ước tính của chính phủ Argentina, có thể sẽ có tới 50 tỷ USD đầu tư nước ngoài đổ vào nhờ một luật mới cung cấp các ưu đãi, bao gồm giảm thuế đáng kể.
Tuy nhiên, các biện pháp kiểm soát vốn – giới hạn dòng chảy ngoại tệ ra vào đất nước – vẫn khiến các nhà đầu tư ngần ngại. Chính phủ hiện tiếp tục duy trì tỷ giá hối đoái, sau khi tạm gác lời hứa tranh cử của Milei về việc đô la hóa nền kinh tế. Dù đã phá giá đồng peso 54% vào tháng 12 năm ngoái và tiếp tục điều chỉnh 2% mỗi tháng, đồng tiền này vẫn bị đánh giá là quá cao, khiến xuất khẩu của Argentina kém hấp dẫn hơn.
Thách thức phía trước
Dù đã đạt được nhiều kết quả, Milei vẫn đối mặt với những thách thức lớn, đặc biệt là trong việc thúc đẩy các cải cách thông qua Quốc hội, nơi đảng của ông không chiếm đa số ở cả hai viện.
Ngoài ra, tính khí thất thường của Milei đôi khi làm suy yếu uy tín ngoại giao của ông. Milei thường xuyên công kích các chính trị gia mà ông cho là theo đuổi “chủ nghĩa xã hội.” Gần đây, ông gọi phu nhân Thủ tướng Tây Ban Nha là “tham nhũng” và gọi Tổng thống Brazil Lula da Silva là “một người cộng sản tức giận,” làm tổn hại đến mối quan hệ với đối tác thương mại lớn nhất khu vực.
Tuy nhiên, một thỏa thuận thương mại tự do đình đám với Liên minh châu Âu – được ký kết vào thứ Sáu tuần trước – có thể cải thiện quan hệ của Argentina với các nước láng giềng và châu Âu, góp phần hỗ trợ nền kinh tế.
Trong một bài phát biểu kỷ niệm một năm tại vị vào thứ Ba, Milei cũng tuyên bố chính phủ sẽ theo đuổi một thỏa thuận thương mại tự do với Mỹ trong năm tới, mặc dù triển vọng thành công còn mơ hồ.
Bất chấp những khó khăn, hầu hết người dân Argentina dường như vẫn sẵn sàng cho Milei thêm cơ hội. Flor Maffia, một giáo viên đã nghỉ hưu, nói: “Thật khó để bỏ phiếu cho ông ấy lúc đầu… nhưng tôi thấy ngày càng nhiều người Argentina nhận ra rằng kế hoạch của ông ấy đang có hiệu quả.”
Tương tự, Diego Fenoglio, một doanh nhân và nhà sáng lập chuỗi cửa hàng kem Rapanui, nhận xét: “Vẫn còn rất nhiều việc phải làm, nhưng nếu chính phủ tiếp tục làm việc như hiện tại, đất nước này sẽ hoàn toàn khác biệt trong vòng 5 đến 8 năm tới.”
