Vướng mắc trong gia hạn giấy phép và hệ lụy pháp lý
Gần đây, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Phan Văn Mãi, đã đưa ra một ví dụ về những khó khăn trong việc gia hạn thời gian hoạt động của dự án nhà máy lắp ráp ô tô Mercedes-Benz, nhằm minh họa cho những trở ngại về cơ chế và chính sách đang cản trở sự phát triển. Nhà máy này, thuộc công ty TNHH Mercedes-Benz Việt Nam (MBV), là doanh nghiệp duy nhất lắp ráp ô tô hạng sang tại Việt Nam, và hoạt động theo mô hình liên doanh giữa Mercedes-Benz Group AG (MBG AG) và Tổng công ty Cơ khí giao thông vận tải Sài Gòn (Samco).
Theo kế hoạch, liên doanh này sẽ hết hạn vào năm 2025, sau 30 năm hoạt động. Tuy nhiên, MBG AG đã đề nghị gia hạn thêm 5 năm, nhưng sau hơn hai năm, TP.HCM vẫn chưa thể giải quyết do những vướng mắc trong các văn bản pháp luật hiện hành. Các quy định hiện tại yêu cầu thu hồi và sắp xếp lại đất khi hết hạn liên doanh, điều này đã tạo ra rào cản pháp lý đối với việc gia hạn giấy phép của MBV.
Điều đáng nói là, dù gặp khó khăn trong việc gia hạn giấy phép, MBV và các dự án sản xuất, lắp ráp ô tô tại Việt Nam, như tổ hợp của THACO tại Chu Lai, Quảng Nam hay Liên doanh Hyundai Thành Công tại Ninh Bình, đều đóng góp ngân sách rất lớn. Tuy nhiên, nếu không được giải quyết, những vấn đề pháp lý này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của MBV trong tương lai.
Hoạt động kinh doanh và khả năng báo lỗ năm 2023
Nhà máy lắp ráp ô tô của MBV, tọa lạc trên đường Quang Trung (phường 8, quận Gò Vấp, TP.HCM), được thành lập vào năm 1996 và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1997 với công suất ban đầu là 60 xe/tháng. Đến năm 2005, công suất này đã được nâng lên 12.000 xe/năm. Hiện tại, nhà máy đang lắp ráp các dòng xe C-Class, E-Class, GLC và mẫu xe hiệu năng cao Mercedes-AMG C 43 4MATIC, với tổng vốn đầu tư 1.127 tỷ đồng và 600 nhân viên.
Về mặt tài chính, MBV có vốn điều lệ 402,5 tỷ đồng, trong đó Mercedes-Benz Group AG nắm giữ 70% và Samco nắm giữ 30%, chủ yếu là giá trị quyền sử dụng đất. Từ năm 2014 đến 2022, MBV luôn duy trì được sự tăng trưởng ổn định với doanh thu quanh mức 10.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 1.000 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, năm 2023 có thể là một năm khác biệt.

Dấu hiệu cho thấy MBV có thể gặp khó khăn tài chính trong năm 2023 xuất hiện qua báo cáo tài chính kiểm toán của Samco. Theo đó, Samco đã ghi nhận khoản lỗ hơn 28 tỷ đồng từ các công ty liên doanh, liên kết, trong đó có MBV. Điều này đáng chú ý, bởi trước đây lợi nhuận của Samco chủ yếu đến từ các liên doanh như Isuzu và MBV.
Ngoài ra, Samco cũng đã ghi nhận giá trị khoản đầu tư vào MBV giảm từ 1.028 tỷ đồng hồi đầu năm xuống còn 958 tỷ đồng vào cuối năm 2023, tương đương giảm gần 70 tỷ đồng, mặc dù không chia cổ tức cho Samco. Điều này cho thấy MBV có thể đã gặp phải những khó khăn đáng kể trong hoạt động kinh doanh, có khả năng dẫn đến báo lỗ trong năm 2023.
Mặc dù đã đạt được những thành công đáng kể trong quá khứ, tương lai của Mercedes-Benz Việt Nam đang trở nên bất định khi gặp phải những rào cản pháp lý trong việc gia hạn giấy phép hoạt động. Bên cạnh đó, những biến động tài chính trong năm 2023 có thể tạo ra thách thức lớn cho doanh nghiệp này. Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc giải quyết các vướng mắc pháp lý và duy trì sự ổn định tài chính sẽ là yếu tố then chốt quyết định tương lai của MBV trong những năm tới.