0
0
Lợi nhuận nhóm doanh nghiệp gạo Việt Nam niêm yết tăng vọt trong quý 3/2025 nhờ cắt giảm chi phí và cải thiện biên lãi gộp, dù doanh thu sụt giảm mạnh. Tuy nhiên, chiến lược “ôm hàng” giữa bối cảnh xuất khẩu sang các thị trường lớn chững lại đang làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của đà phục hồi.
Biên lợi nhuận cải thiện, chi phí được kiểm soát
Ngành gạo Việt Nam trải qua quý 3/2025 đầy mâu thuẫn: doanh thu sụt giảm nhưng lợi nhuận bật tăng mạnh. Theo dữ liệu từ VietstockFinance, tổng doanh thu của 9 doanh nghiệp gạo niêm yết giảm 23% so với cùng kỳ, còn hơn 8.300 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận ròng toàn nhóm tăng tới 93%, đạt hơn 66 tỷ đồng. Điểm sáng đến từ việc biên lãi gộp trung bình của ngành cải thiện gần 2 điểm %, lên mức 9,6%, phản ánh khả năng quản lý chi phí tốt hơn.
Tất cả 9 doanh nghiệp khảo sát đều có lãi trong quý 3, không còn đơn vị nào báo lỗ như cùng kỳ năm trước. Tuy vậy, hiệu suất hoạt động vẫn phân hóa: 4 doanh nghiệp tăng lãi, 3 doanh nghiệp giảm và 2 doanh nghiệp chuyển từ lỗ sang lãi.
Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood II – VSF) nổi bật nhất khi lợi nhuận ròng tăng hơn 5.500%, đạt hơn 13 tỷ đồng – mức cao nhất từ đầu năm 2024 – dù doanh thu giảm 28%. Kết quả này có được nhờ giá vốn giảm mạnh, giúp biên lãi gộp vượt 10%, mức cao nhất trong 7 năm. Bên cạnh đó, VSF tiết giảm chi phí tài chính 41% và chi phí quản lý 21%, đánh dấu nỗ lực cải thiện hiệu quả vận hành sau nhiều năm thua lỗ.
Nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng ghi nhận chuyển biến tích cực. Xuất nhập khẩu Kiên Giang (Kigimex – KGM) và Thương mại Kiên Giang (KTC) có mức tăng lợi nhuận lần lượt 184% và 105%. Dù quy mô lợi nhuận tuyệt đối còn nhỏ, các kết quả này phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp địa phương trước biến động giá và chi phí.
Trái lại, một số doanh nghiệp đầu ngành như Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed – NSC) ghi nhận kết quả yếu. Lợi nhuận ròng của NSC giảm 27% xuống còn 26,6 tỷ đồng, biên lãi gộp chỉ còn 19% – thấp hơn cả giai đoạn đáy 2020. Công ty lý giải nguyên nhân do yếu tố năm nhuận làm dịch chuyển thời vụ, khiến doanh thu trì trệ. Tuy nhiên, xét theo giá trị tuyệt đối, Vinaseed vẫn là doanh nghiệp có lợi nhuận lớn nhất trong nhóm.
Rủi ro từ chiến lược “ôm hàng” và thị trường xuất khẩu
Một xu hướng nổi bật trong quý 3 là việc các doanh nghiệp gạo Việt Nam tăng mạnh lượng hàng tồn kho. Tính đến cuối tháng 9/2025, tổng hàng tồn kho của 9 doanh nghiệp đạt gần 4.800 tỷ đồng, tăng 22% so với đầu năm.
Vinaseed có mức tăng tồn kho cao nhất – tới 87%, lên hơn 1.035 tỷ đồng – trong đó hàng thành phẩm chiếm tới 95%. Điều này làm dấy lên lo ngại về rủi ro tắc nghẽn đầu ra và áp lực dòng tiền. Trong khi đó, Vinafood II tiếp tục nắm giữ lượng hàng tồn kho lớn nhất về giá trị tuyệt đối với hơn 1.918 tỷ đồng, tăng 19%. Ngược lại, Kigimex là điểm sáng hiếm hoi khi giảm tồn kho 33% xuống còn 350 tỷ đồng, cho thấy khả năng luân chuyển hàng hóa tốt hơn.
Chiến lược “ôm hàng” có thể mang lại lợi thế khi giá gạo tăng, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro trong bối cảnh xuất khẩu đang chững lại. Theo Cục Hải quan, trong 9 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,8 triệu tấn gạo, giảm 2% về lượng và 20% về kim ngạch so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân giảm 18,3%, chỉ còn 511 USD/tấn.
Đáng chú ý, Philippines – thị trường chiếm hơn 43% sản lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam – đã tạm ngừng nhập khẩu từ đầu tháng 9, khiến lượng xuất khẩu sang nước này sụt tới hơn 92%. Việc thị trường trọng điểm đóng cửa tạm thời khiến nhiều doanh nghiệp lâm vào thế “gạo chất đầy kho, đầu ra bế tắc”, nhất là khi Indonesia cũng đang tạm giãn tiến độ nhập khẩu.
