0
0
Các sàn thương mại điện tử đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hoạt động phân phối hàng hóa.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của thị trường, những tranh luận liên quan đến chính sách thu phí từ các nền tảng cũng ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh sức mua suy giảm và cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc liên tục điều chỉnh các loại phí đang tạo thêm áp lực cho cộng đồng nhà bán hàng.
Trước những phản ánh từ thị trường, cơ quan quản lý đã bắt đầu tăng cường giám sát hoạt động xây dựng và áp dụng chính sách phí trên các sàn thương mại điện tử nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và quyền lợi của các bên tham gia.
Cơ quan quản lý tăng cường giám sát
Cuối tháng 5 vừa qua, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia thuộc Bộ Công Thương đã làm việc với một số nhà bán hàng trên Shopee và TikTok Shop để ghi nhận những khó khăn, bất cập liên quan đến việc điều chỉnh các loại phí trên các sàn thương mại điện tử.
Cơ quan quản lý đồng thời yêu cầu các nền tảng làm rõ cơ sở xây dựng, phương thức áp dụng và tác động của các chính sách phí đối với người bán hàng cũng như môi trường cạnh tranh trên thị trường.
Một trong những nội dung được quan tâm là chương trình “duy trì hiển thị” mà Shopee dự kiến triển khai từ ngày 29/. Theo kế hoạch ban đầu, nền tảng này sẽ tự động trích một phần doanh thu từ các đơn hàng thành công của người bán để nạp vào tài khoản quảng bá sản phẩm nhằm duy trì khả năng hiển thị trên sàn.
Mức duy trì hiển thị tiêu chuẩn được đề xuất là 1% doanh thu đơn hàng thành công, chưa bao gồm thuế GTGT. Người bán có thể điều chỉnh tỉ lệ này từ 1% đến 50% tùy nhu cầu. Khoản phí sẽ được khấu trừ trực tiếp trước khi doanh thu được chuyển về tài khoản người bán.
Sau quá trình rà soát và làm việc với cơ quan quản lý, ngày 27/5, Shopee đã gửi báo cáo tới Ủy ban Cạnh tranh quốc gia và chủ động đề xuất hoãn triển khai chính sách mới. Doanh nghiệp cho biết sẽ thông báo chính thức tới cộng đồng người bán về quyết định này.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia cho biết sẽ tiếp tục tăng cường giám sát việc xây dựng, điều chỉnh và thực thi các khoản phí hiện hành như phí cố định, phí xử lý giao dịch, phí hạ tầng và các loại phí khác đang được áp dụng trên các nền tảng.
Cơ quan này cũng đề nghị các nhà bán hàng, tổ chức và cá nhân liên quan chủ động cung cấp thông tin, tài liệu và phản ánh khách quan những vấn đề phát sinh trong quá trình kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử.
Theo khuyến nghị của cơ quan quản lý, các sàn thương mại điện tử khi điều chỉnh chính sách phí cần bảo đảm tính minh bạch, hợp lý, tránh tạo gánh nặng bất hợp lý cho nhà bán hàng, không làm méo mó cạnh tranh và không gây tác động tiêu cực đến người tiêu dùng.
Nhà bán hàng đối mặt bài toán chi phí
Theo ghi nhận từ thị trường, nhiều nhà bán hàng cho biết từ đầu năm đến nay các sàn đã có hơn 3 lần điều chỉnh phí, trong khi sức mua suy giảm và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Nhiều chủ cửa hàng phản ánh tổng chi phí phải trả cho sàn hiện đã tăng từ mức 15%-20% doanh thu mỗi đơn hàng lên khoảng 25%-30%. Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết và vận hành, tổng chi phí có thể chiếm tới 40%-45% doanh thu.
Theo phản ánh từ các nhà bán hàng, mỗi đơn hàng hiện phải gánh nhiều loại phí khác nhau, gồm phí giao dịch 6%, hoa hồng 16,5%, voucher 5,5%, thuế 1,5%, chưa kể chi phí vận chuyển và xử lý đơn hàng. Tổng cộng, các khoản phí này chiếm gần 30% giá trị đơn hàng.
Với một chiếc quần jeans giá 500.000 đồng, người bán phải chi khoảng 153.000 đồng cho các khoản phí. Trong khi đó, lợi nhuận thực tế chỉ còn khoảng 7%, chưa tính rủi ro hàng tồn kho, hoàn trả hoặc lỗi sản phẩm.
Nhiều ý kiến cho rằng nếu áp dụng thêm khoản phí hiển thị 1%, mỗi đơn hàng sẽ phát sinh thêm khoảng 5.000 đồng chi phí. Khi cộng cả chi phí quảng cáo và tiếp thị, tổng chi phí có thể lên tới gần 50% doanh thu.
Trong bối cảnh đó, một số nhà bán hàng cho biết có thể phải tăng giá bán thêm từ 150.000 đồng đến 200.000 đồng mỗi sản phẩm để duy trì lợi nhuận. Điều này đồng nghĩa áp lực chi phí cuối cùng có thể được chuyển sang người tiêu dùng.
Số liệu từ báo cáo của YouNet ECI cho thấy trong quý IV/2025, sức mua trên các sàn giảm 8% so với cùng kỳ. Trong khi đó, giá bán trung bình tăng 33% sau hàng loạt đợt điều chỉnh phí trong năm 2025.
Các chuyên gia trong lĩnh vực thương mại điện tử nhận định việc xuất hiện thêm các khoản phí mới đang làm gia tăng gánh nặng đối với nhà bán hàng. Khi chi phí vận hành liên tục tăng, doanh nghiệp buộc phải cân nhắc điều chỉnh giá bán để bảo đảm doanh thu và lợi nhuận.
Việc Shopee tạm hoãn áp dụng khoản phí hiển thị 1% giúp giảm áp lực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, nhiều ý kiến cho rằng cần có cơ chế giám sát và chính sách phí hợp lý hơn nhằm cân bằng lợi ích giữa nền tảng, nhà bán hàng và người tiêu dùng, qua đó hỗ trợ thị trường thương mại điện tử phát triển bền vững.
