0
0
Mặc dù lạm phát đã giảm đáng kể sau khi đạt mức cao kỷ lục trong 40 năm vào năm 2022, người Mỹ vẫn đang phải trả khoảng 20% nhiều hơn cho hàng hóa và dịch vụ so với trước đại dịch, theo dữ liệu của Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI).
Lạm phát và việc làm
Trong nhiều cuộc thăm dò, người dân Mỹ đã bày tỏ rằng kinh tế là mối quan tâm hàng đầu khi họ chuẩn bị bỏ phiếu trong cuộc bầu cử sắp tới. Mặt khác, thị trường lao động, vốn là nguồn sức mạnh lớn nhất của nền kinh tế Mỹ sau đại dịch, đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo. Tỷ lệ thất nghiệp đang dao động gần mức cao nhất trong ba năm, và các nhà tuyển dụng đang cắt giảm việc thuê nhân sự, với số lượng vị trí tuyển dụng trong toàn bộ nền kinh tế gần đây giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 1 năm 2021, theo Bộ Lao động Mỹ.
Đáp lại những lo ngại của người dân về nền kinh tế, Phó Tổng thống Kamala Harris và cựu Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những đề xuất chính sách rất khác nhau, mà họ dự định sẽ làm nổi bật trong cuộc tranh luận tổng thống vào tối thứ Ba. Các cách tiếp cận đối lập này có thể gây ra những tác động sâu rộng đối với nền kinh tế – và đối với người dân.
Dưới đây là những gì có thể xảy ra với lạm phát, việc làm và thâm hụt ngân sách nếu Trump hoặc Harris thắng cử vào tháng 11 tới.
Chính sách thuế quan của Trump sẽ gây tranh cãi khi tăng thuế nhập khẩu lên hầu hết các mặt hàng từ nước ngoài. Điều này có thể giúp chính phủ tăng doanh thu – nhưng cũng có thể khiến người dân Mỹ phải trả giá cao hơn cho hàng hóa và dịch vụ.
Các nhà kinh tế của Goldman Sachs ước tính rằng mỗi khi mức thuế quan tăng thêm một điểm phần trăm, lạm phát cơ bản, được đo bằng Chỉ số Giá tiêu dùng Cá nhân, có thể tăng thêm một phần mười điểm phần trăm. Trump đang đề xuất mức thuế từ 10% đến 20% cho hầu hết các mặt hàng, ngoại trừ hàng hóa Trung Quốc, sẽ chịu mức thuế 60%.
Trong khi đó, Trump hứa sẽ khai thác thêm dầu, một yếu tố chi phí quan trọng cho nhiều doanh nghiệp, nhằm giảm giá cả – nhưng vẫn có câu hỏi liệu ông có thể thực hiện điều này hay không. Hoa Kỳ hiện đã sản xuất nhiều dầu hơn bất kỳ quốc gia nào trong lịch sử.
Ngoài ra, chiến dịch đàn áp nhập cư chưa từng có mà Trump cam kết thực hiện nếu trở lại Nhà Trắng có thể dẫn đến lạm phát cao hơn, mặc dù Trump gần đây khẳng định giá cả sẽ “giảm mạnh và giảm nhanh” do chính sách này.
Nếu xảy ra trục xuất hàng loạt, các doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc lấp đầy các vị trí trống, buộc họ phải tăng lương và chuyển những chi phí này sang người tiêu dùng.
Ngay cả khi trục xuất 1,3 triệu lao động, thấp hơn nhiều so với con số 10 đến 20 triệu mà Trump đã kêu gọi, nền kinh tế vẫn sẽ phải đối mặt với “cú sốc lạm phát” và tăng thêm 1,3 điểm phần trăm lạm phát sau ba năm, theo nghiên cứu được trình bày tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson bởi nhà kinh tế học Warwick McKibbin người Úc.
Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chỉ số đo lường rộng nhất về kinh tế Mỹ, sẽ giảm 2,1 điểm phần trăm – một sự sụt giảm đáng kể.
Nếu 7,5 triệu lao động bị trục xuất, lạm phát có thể tăng thêm 7,4 điểm phần trăm và GDP giảm 12 điểm phần trăm sau ba năm, theo nghiên cứu.
Harris đã cảnh báo rằng hệ thống nhập cư hiện nay “đang gặp trục trặc” và trong chiến dịch của mình bà cam kết sẽ đưa trở lại dự luật an ninh biên giới lưỡng đảng. Tuy nhiên, Harris không cam kết trục xuất hàng loạt hay đàn áp nghiêm khắc như những gì Trump đề xuất.
Đó là lý do tại sao Goldman Sachs gần đây đã nói với khách hàng rằng họ chỉ kỳ vọng có sự “giảm nhập cư ròng ở mức khiêm tốn” dưới thời Harris.
Số lượng lao động từ nguồn nhập cư sẽ giảm 10.000 người mỗi tháng nếu Trump thắng cử với một chính phủ chia rẽ, so với khi Harris trở thành tổng thống, theo ước tính của Goldman Sachs. Nếu Đảng Cộng hòa giành chiến thắng vào tháng 11, Goldman dự đoán nguồn cung lao động của Mỹ từ nhập cư sẽ giảm 30.000 so với kịch bản Harris đắc cử.
Tuy nhiên, các chính sách của Harris không phải hoàn toàn không ảnh hưởng đến lạm phát.
Chính sách tín dụng thuế cho người mua nhà lần đầu và việc tăng gấp ba lần tín dụng thuế cho trẻ sơ sinh mà bà đề xuất có thể khiến người tiêu dùng có nhiều tiền hơn để chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ. Kết quả là giá cả có thể tăng lên.
Harris cũng đã đề xuất một kế hoạch mà nhóm của bà cho biết sẽ tạo ra 3 triệu đơn vị nhà ở. Tuy nhiên, vấn đề là thời điểm: nếu tín dụng cho người mua nhà lần đầu có hiệu lực trước khi có nhiều căn nhà mới được cung cấp, giá nhà có thể tăng đột biến.
Giáo sư Justin Wolfers, chuyên gia về chính sách công và kinh tế tại Đại học Michigan, nói với CNN: “Vấn đề hiện nay là có quá nhiều người theo đuổi quá ít nhà ở. Giải pháp không phải là cho mọi người nhiều tiền hơn để mua nhà. Nếu không sửa chữa nguồn cung, thì những người được giúp đỡ sẽ làm hại người khác.”
Một yếu tố tiềm ẩn khác đối với lạm phát là các cách tiếp cận khác nhau của hai ứng cử viên đối với Cục Dự trữ Liên bang (Fed), ngân hàng trung ương độc lập có nhiệm vụ kiểm soát lạm phát. Harris đã hứa sẽ không can thiệp, trong khi Trump từng gợi ý rằng tổng thống nên có ảnh hưởng trong việc ra quyết định – nhưng sau đó ông đã rút lại quan điểm này.
Thâm hụt ngân sách
Bất kể ai thắng cử vào tháng 11, thâm hụt ngân sách liên bang có thể sẽ tăng đáng kể.
Thâm hụt ngân sách xảy ra khi chính phủ chi tiêu nhiều hơn số tiền thu được. Hiện tại, chính phủ Mỹ đang vận hành với mức thâm hụt ngân sách 1,5 nghìn tỷ USD, theo dữ liệu của Bộ Tài chính. Mô hình Ngân sách Penn-Wharton phi đảng phái dự đoán rằng thâm hụt sẽ tăng lên 2,1 nghìn tỷ USD vào năm 2034 nếu không có sự thay đổi.
Quy mô của thâm hụt có ảnh hưởng lớn đối với người dân Mỹ. Khi thâm hụt tăng, nguy cơ nắm giữ nợ của Mỹ càng trở nên rủi ro hơn, và chính phủ có thể phải trả lãi suất cao hơn để vay tiền. Điều này có thể làm giảm khoản đầu tư vào các chương trình khác mà chính phủ có thể thực hiện.
Lãi suất cao hơn đối với nợ chính phủ, thường được bán dưới dạng trái phiếu và tín phiếu Kho bạc, cũng có thể khiến chi phí vay của người dân Mỹ tăng lên, vì lãi suất này có liên quan đến lãi suất trả cho việc đầu tư vào nợ chính phủ.
Nhiều chính sách thuế mà Trump đề xuất sẽ hạn chế đáng kể số tiền chính phủ thu được. Các chính sách này bao gồm việc gia hạn vĩnh viễn các điều khoản thuế cá nhân và doanh nghiệp từ Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm (Tax Cuts and Jobs Act), dự kiến sẽ hết hạn vào năm tới. Điều này, cùng với các yếu tố khác, sẽ giữ mức thuế suất cá nhân cao nhất ở mức 37% so với 39,6% trước khi luật có hiệu lực.
Trump cũng đề xuất giảm thuế doanh nghiệp xuống còn 15% so với mức hiện tại là 21% cho các công ty sản xuất sản phẩm trong nước, và chấm dứt thuế đối với phúc lợi an sinh xã hội cho người cao tuổi cũng như tiền boa cho nhân viên dịch vụ.
Trump cho biết ông dự định trang trải chi phí cho các sáng kiến này bằng thuế quan. Nhưng số tiền thu được từ thuế quan sẽ không đủ để bù đắp hoàn toàn cho việc giảm thu thuế. Mô hình Ngân sách Penn-Wharton, không bao gồm các đề xuất mới của Trump như việc xóa bỏ thuế đối với tiền boa, ước tính rằng các đề xuất của ông có thể khiến thâm hụt tăng thêm 5,8 nghìn tỷ USD trong 10 năm tới.
Trong khi đó, các đề xuất thuế của Harris chủ yếu liên quan đến việc tăng thuế, điều này sẽ có tác động tích cực đối với thâm hụt. Ví dụ, bà đã ủng hộ việc tăng thuế suất thu nhập cá nhân cao nhất lên 44,6% và thuế suất lãi vốn dài hạn cao nhất lên 28% so với mức hiện tại là 20%. Trên mặt trận doanh nghiệp, bà ủng hộ việc tăng thuế doanh nghiệp lên 28%.
Nhưng doanh thu thuế tăng lên có thể bị bù đắp bởi các khoản tín dụng thuế lớn mà bà đã đề xuất, bao gồm việc mở rộng tín dụng thuế cho trẻ em và cung cấp khoản tín dụng 25.000 USD cho người mua nhà lần đầu.
Như Trump, bà cũng hứa sẽ chấm dứt thuế đối với tiền boa.
Theo: CNN
