0
0
Diễn biến chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang tạo áp lực rõ rệt lên lãi suất trên thị trường tiền tệ. Trong bối cảnh đó, việc điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đứng trước yêu cầu cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, khi cả lãi suất vay ngân hàng và lãi suất huy động đều có xu hướng nhích lên.
Áp lực thanh khoản đẩy lãi suất huy động tăng
Số liệu cập nhật trong hai tháng đầu năm 2026 cho thấy tín dụng toàn nền kinh tế tăng 1,4%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 0,36%. Khoảng cách này phản ánh tình trạng mất cân đối tạm thời giữa cung và cầu vốn, khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu áp lực và kéo theo sự điều chỉnh của lãi suất.
Thực tế trên thị trường cho thấy xu hướng tăng của lãi suất huy động vẫn chiếm ưu thế, dù mức độ điều chỉnh đã thu hẹp so với giai đoạn trước. Một số ngân hàng thương mại đã nâng lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, với mức tăng có nơi lên đến 0,9 điểm %. Ở chiều ngược lại, chỉ ghi nhận số ít trường hợp điều chỉnh giảm nhẹ.
Mặt bằng lãi suất huy động trong năm 2025 đã tăng khoảng 1-1,5 điểm %, song áp lực vẫn chưa hạ nhiệt. Nguyên nhân đến từ nhu cầu vốn trung và dài hạn gia tăng, đặc biệt phục vụ các dự án đầu tư công, hạ tầng và sản xuất. Khi các ngân hàng phải cạnh tranh nguồn vốn đầu vào để đáp ứng nhu cầu tín dụng, việc duy trì mức lãi suất huy động cao hơn trở thành lựa chọn mang tính bắt buộc.
Tại nhóm ngân hàng thương mại có vốn nhà nước, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng đã tăng khoảng 0,7 điểm % từ đầu năm 2026. Diễn biến này góp phần kéo mặt bằng lãi suất chung đi lên, tạo nền cho sự điều chỉnh của lãi suất cho vay trong thời gian tiếp theo.
Ngoài yếu tố nội tại, bối cảnh quốc tế cũng gây thêm sức ép. Giá dầu duy trì ở mức cao làm gia tăng rủi ro lạm phát nhập khẩu, trong khi biến động địa chính trị khiến dòng vốn toàn cầu trở nên khó lường. Đồng thời, việc đồng USD duy trì sức mạnh khiến áp lực tỉ giá gia tăng, buộc cơ quan điều hành phải cân nhắc duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để ổn định dòng vốn. Trong bối cảnh đó, lãi suất huy động không chỉ phản ánh cung – cầu vốn trong nước mà còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài, khiến dư địa giảm lãi suất trở nên hạn chế trong ngắn hạn.
Lãi suất vay ngân hàng chịu tác động và định hướng điều hành tín dụng
Việc lãi suất huy động tăng đã nhanh chóng truyền dẫn sang mặt bằng lãi suất vay ngân hàng. Hiện nay, lãi suất cho vay đối với một số lĩnh vực, đặc biệt là bất động sản, phổ biến trong khoảng 10%-14%/năm. Với doanh nghiệp, mức lãi suất vay dao động khoảng 9%-13%/năm, cao hơn từ 2-3 điểm % so với giai đoạn trước.
Chi phí vốn gia tăng đang tạo áp lực trực tiếp lên hoạt động sản xuất – kinh doanh. Trong lĩnh vực bất động sản, nhiều doanh nghiệp cho biết lãi suất vay hiện phổ biến ở mức 11%-13%/năm, so với mức 8%-9,5%/năm trước đây. Sự thay đổi này ảnh hưởng đáng kể đến dòng tiền và tiến độ triển khai dự án, buộc doanh nghiệp phải cơ cấu lại danh mục đầu tư, ưu tiên các dự án có khả năng thu hồi vốn nhanh.
Không chỉ bất động sản, các doanh nghiệp sản xuất cũng chịu tác động khi chi phí tài chính tăng lên trong bối cảnh giá nguyên vật liệu và chi phí vận tải chưa hạ nhiệt. Điều này làm giảm biên lợi nhuận và khiến nhu cầu vay vốn trở nên thận trọng hơn, dù nhu cầu vốn cho phục hồi sản xuất vẫn hiện hữu.
Trước bối cảnh đó, định hướng điều hành của cơ quan quản lý tập trung vào việc kiểm soát chất lượng tín dụng và phân bổ dòng vốn hợp lý. Tín dụng được ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro tiếp tục bị kiểm soát chặt.
Một số ngân hàng thương mại đã triển khai các chương trình cho vay ưu đãi với lãi suất thấp hơn từ 0,5 đến 3,5 điểm % so với mặt bằng chung. Tính đến hết tháng 2-2026, hơn 20.500 khách hàng cá nhân và tổ chức đã tiếp cận các gói tín dụng này, với tổng dư nợ vượt 47.000 tỉ đồng. Động thái này cho thấy nỗ lực duy trì dòng vốn cho nền kinh tế trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng.
Song song đó, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 được đặt ở mức 15%, thấp hơn so với mức 19% của năm trước. Việc điều chỉnh này phản ánh định hướng kiểm soát rủi ro hệ thống và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, trong bối cảnh các kênh dẫn vốn khác như trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán chưa phục hồi hoàn toàn, áp lực lên hệ thống ngân hàng vẫn còn lớn.
