0
0
Đề xuất của Iran nhằm đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với nước này và chấm dứt chiến tranh, đồng thời đề nghị các cuộc thảo luận chương trình hạt nhân của Iran sẽ được tiến hành ở giai đoạn sau. Hai quan chức khu vực cho biết vào 27/4.
Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như khó chấp nhận đề xuất này. Đề xuất được Pakistan chuyển tới Mỹ và vẫn để ngỏ những bất đồng vốn đã dẫn đến việc Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào ngày 28/2.
Trong bối cảnh một lệnh ngừng bắn mong manh đang có hiệu lực, Mỹ và Iran vẫn đang giằng co quanh Eo biển Hormuz, tuyến đường mà trong thời bình có tới 1/5 lượng dầu và khí đốt giao dịch toàn cầu đi qua.
Lệnh phong tỏa của Mỹ nhằm ngăn Iran bán dầu, khiến nước này mất đi nguồn thu quan trọng, đồng thời có thể đẩy Tehran vào tình thế phải ngừng sản xuất do không còn nơi lưu trữ dầu.
Trong khi đó, việc đóng eo biển đã gây áp lực lên ông Trump khi giá dầu và xăng tăng vọt trước thềm các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng, đồng thời gây sức ép lên các đồng minh vùng Vịnh – những nước phụ thuộc vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu và khí đốt.
Việc đóng cửa eo biển cũng gây ra tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu, đẩy giá phân bón, lương thực và nhiều hàng hóa thiết yếu khác tăng cao.
Ông Trump cho biết một trong những lý do chính khiến ông phát động chiến tranh là nhằm ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.
Hai quan chức nắm được đề xuất này đã trao đổi với điều kiện giấu tên để nói về các cuộc đàm phán kín giữa quan chức Iran và Pakistan vào cuối tuần. Trang tin Axios là đơn vị đầu tiên đưa tin về đề xuất của Iran.
Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh Ngoại trưởng Iran thăm Nga, quốc gia từ lâu là một đồng minh quan trọng của Tehran. Hiện chưa rõ Moscow có thể hỗ trợ gì trong thời điểm này.
Khả năng kiểm soát dòng lưu thông qua Eo biển Hormuz, cửa ngõ hẹp của Vịnh Ba Tư, đã trở thành một trong những lợi thế chiến lược lớn nhất của Iran trong cuộc chiến, vốn nhiều khi chỉ còn là cuộc so sức chịu đựng giữa hai bên.
Giá dầu đã tăng đều kể từ khi chiến sự bắt đầu, và nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư do không thể đi qua eo biển một cách an toàn để đến các điểm phân phối toàn cầu.
Hiện giá dầu Brent giao ngay, tiêu chuẩn quốc tế, được giao dịch quanh mức 108 USD/thùng, cao hơn gần 50% so với thời điểm chiến tranh bắt đầu.
Tuần trước, ông Trump đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn mà Mỹ và Iran đạt được vào ngày 7/4, qua đó phần lớn đã chấm dứt giao tranh.
Tuy nhiên, một giải pháp lâu dài vẫn còn xa vời trong cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Hãng thông tấn nhà nước IRNA cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến St Petersburg để chuẩn bị cho cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Diễn biến này xảy ra khi Pakistan đang nỗ lực khôi phục các cuộc đàm phán bị đình trệ giữa Iran và Mỹ; các cuộc thương lượng được kỳ vọng diễn ra tại Islamabad vào cuối tuần. Tuy nhiên, ông Trump đã hủy chuyến đi của các đặc phái viên và cho rằng các cuộc đàm phán có thể được tiến hành qua điện thoại.
Cuối tuần qua, ông Araghchi đã dừng chân hai lần tại Pakistan và thăm Oman, quốc gia cùng chia sẻ eo biển với Iran. Ông cũng đã điện đàm với những người đồng cấp tại Qatar và Saudi Arabia vào Chủ nhật.
Theo một quan chức khu vực, Iran muốn thuyết phục Oman ủng hộ cơ chế thu phí đối với các tàu đi qua eo biển. Hiện phản ứng của Oman vẫn chưa rõ ràng.
Một quan chức tham gia các nỗ lực hòa giải, cho biết Iran yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa trước khi nối lại đàm phán, trong khi các bên trung gian do Pakistan dẫn dắt đang cố gắng thu hẹp những khác biệt lớn giữa hai nước.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng sau khi ông hủy chuyến đi của các đặc phái viên tới Pakistan, Iran đã gửi một đề xuất “tốt hơn nhiều”. Ông không nói rõ chi tiết, nhưng nhấn mạnh một trong những điều kiện của mình là Iran “sẽ không có vũ khí hạt nhân”.
Iran khẳng định chương trình của họ mang tính hòa bình, nhưng Mỹ muốn loại bỏ kho uranium làm giàu ở mức cao của Tehran, yếu tố có thể được sử dụng để chế tạo bom nếu Iran quyết định theo đuổi.
Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, ít nhất 3.375 người đã thiệt mạng tại Iran và ít nhất 2.509 người tại Lebanon, nơi giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn bùng phát trở lại chỉ hai ngày sau khi chiến sự Iran nổ ra. Ngoài ra, 23 người đã thiệt mạng tại Israel và hơn một chục người tại các quốc gia Arab vùng Vịnh. Có 15 binh sĩ Israel tử trận tại Lebanon, 13 quân nhân Mỹ trong khu vực và 6 lính gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc ở miền nam Lebanon thiệt mạng.
