0
0
Kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng biển của Iran được chính thức dỡ bỏ, quốc gia Trung Đông Iran đã ghi nhận những bước tiến ngoạn mục trong lĩnh vực xuất khẩu năng lượng.
Theo ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội kiêm Trưởng đoàn đàm phán Iran, Tehran đã đưa ra thị trường quốc tế hơn 40 triệu thùng dầu thô. Điểm đáng chú ý nhất là mức giá giao dịch hiện nay đang cao hơn khoảng 20% so với thời điểm trước khi cuộc chiến nổ ra.
Sự bứt phá này là hệ quả trực tiếp từ bản ghi nhớ lịch sử được Mỹ và Iran ký kết vào ngày 17/6. Thỏa thuận không chỉ đánh dấu việc chấm dứt gần bốn tháng xung đột vũ trang căng thẳng mà còn tạo tiền đề mở cửa trở lại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy huyết mạch của ngành dầu mỏ toàn cầu. Hai bên cũng đã thống nhất một lộ trình 60 ngày đàm phán nhằm hướng tới một hiệp ước hòa bình mang tính bền vững. Trong khoảng hai tháng bị phong tỏa gắt gao trước đó, hoạt động xuất khẩu dầu của Iran gần như rơi vào trạng thái tê liệt.
Tuy nhiên, dữ liệu độc lập từ nền tảng theo dõi tàu biển TankerTrackers.com lại đưa ra một bức tranh thậm chí còn tích cực hơn. Thông qua việc phân tích hệ thống vệ tinh và nhận dạng tự động, cơ quan này ước tính khối lượng xuất khẩu thực tế của Iran có thể đã chạm mốc 50 triệu thùng chỉ trong vòng hai tuần kể từ khi rào cản hải quân được tháo gỡ.
Việc khôi phục tuyến giao thông qua eo biển Hormuz đã ngay lập tức giúp hạ nhiệt thị trường toàn cầu. Giá dầu Brent giao dịch quanh mức 73 USD/thùng vào hôm thứ Tư, sụt giảm mạnh gần 40% so với mốc đỉnh điểm 118 USD/thùng hồi tháng 4. Theo chuyên gia phân tích cấp cao Gregory Brew từ Eurasia Group, dầu thô Iran trước đây thường phải chịu mức chiết khấu từ 10 đến 15 USD/thùng so với dầu Brent để bù đắp rủi ro trừng phạt cho các đối tác mua hàng.
Khẳng định chủ quyền hàng hải và tranh cãi tài sản
Mặc dù đã chấp thuận cho các phương tiện hàng hải lưu thông tự do qua eo biển Hormuz trong thời hạn 60 ngày theo bản ghi nhớ, giới chức Tehran vẫn thể hiện lập trường vô cùng cứng rắn về quyền kiểm soát tuyến đường chiến lược này. Ông Ghalibaf nhấn mạnh một cách kiên quyết rằng chủ quyền của eo biển Hormuz hoàn toàn thuộc về Iran và Oman.
Theo đó, mọi hoạt động giao thông tại đây phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định do Tehran định đoạt. “Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Iran cũng sẽ không bao giờ từ bỏ các quyền hợp pháp của mình tại khu vực lãnh hải này”, Trưởng đoàn đàm phán tuyên bố.
Tương lai quản lý của tuyến đường thủy này sau khi kết thúc thời hạn 60 ngày hiện vẫn là một dấu hỏi lớn. Ở thời điểm hiện tại, các tàu thuyền thương mại đang phải di chuyển qua eo biển thông qua hành lang phía nam dọc theo bờ biển Oman, hoặc sử dụng các tuyến hàng hải do lực lượng Iran trực tiếp kiểm soát ở khu vực phía bắc.
Bên cạnh vấn đề an ninh hàng hải, những tranh cãi xoay quanh các gói tài chính khổng lồ cũng đang làm nóng nghị trường. Ông Ghalibaf đã công khai bác bỏ những phát ngôn từ Tổng thống Donald Trump liên quan đến điều kiện giải ngân tài sản. Cụ thể, Tehran kiên quyết phủ nhận việc phải sử dụng tiền được giải phóng để mua các sản phẩm nông nghiệp từ Mỹ.
Chủ tịch Quốc hội Iran làm rõ rằng, 12 tỷ USD trong tổng số xấp xỉ 24 tỷ USD tài sản từng bị đóng băng ở nước ngoài sẽ được chuyển thẳng về ngân hàng trung ương nước này. Khoản ngân sách này sẽ được toàn quyền sử dụng để mua sắm bất kỳ loại hàng hóa nào trên thị trường quốc tế, không bị ràng buộc về mức giá và có thể thanh toán bằng bất kỳ loại tiền tệ nào đang lưu hành.
