60
0
Sau thương vụ IPO thành công của CTCK TCBS với quy mô 500 triệu USD, hàng loạt doanh nghiệp được củng cố thêm động lực ra biển lớn.
IPO – “cửa ngõ” bước vào sân chơi lớn
Với các doanh nghiệp, IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) và niêm yết trên sàn chứng khoán không chỉ là một hoạt động huy động vốn đơn thuần, mà còn là bước ngoặt chiến lược giúp nâng tầm thương hiệu, cải thiện quản trị và hội nhập sâu hơn vào dòng chảy toàn cầu.
Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng doanh nghiệp Việt Nam niêm yết vẫn còn khiêm tốn so với quy mô nền kinh tế. Không ít doanh nghiệp vẫn ngần ngại trước quyết định IPO vì lo ngại áp lực minh bạch, chi phí quản trị và biến động thị trường. Điều đó cho thấy, việc “nghĩ đúng” và “chuẩn bị đúng” cho IPO chính là chìa khóa để doanh nghiệp tận dụng được lợi ích, đồng thời giảm thiểu rủi ro.
Khi nền kinh tế đang trên hành trình hội nhập sâu rộng, IPO và niêm yết không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là bước đi để doanh nghiệp khẳng định đẳng cấp trên sân chơi toàn cầu với nhiều lợi thế.
Thứ nhất, huy động vốn quy mô lớn. Khác với nguồn vốn tín dụng ngân hàng thường gắn với áp lực trả nợ, IPO giúp doanh nghiệp huy động vốn dài hạn từ nhà đầu tư mà không phát sinh nghĩa vụ lãi vay. Đây là nguồn lực cần thiết cho các kế hoạch mở rộng sản xuất, nghiên cứu phát triển (R&D) hay thâm nhập thị trường mới.
Thứ hai, gia tăng uy tín và thương hiệu. Một công ty niêm yết chịu sự giám sát chặt chẽ từ thị trường, cơ quan quản lý và nhà đầu tư. Chính sự minh bạch này lại trở thành “giấy thông hành” giúp doanh nghiệp khẳng định vị thế trong mắt khách hàng, đối tác và cả quốc tế.
Thứ ba, tạo cơ chế quản trị hiện đại. Quá trình chuẩn bị IPO buộc doanh nghiệp phải nâng cấp hệ thống quản trị, xây dựng chiến lược minh bạch, báo cáo tài chính chuẩn mực. Đây là nền tảng dài hạn giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả và bền vững hơn.
Thứ tư, tăng tính thanh khoản cho cổ đông. IPO mở ra cơ hội hiện thực hóa giá trị cho nhà sáng lập, cổ đông hiện hữu, đồng thời thu hút thêm nhân tài thông qua các chương trình ESOP (cổ phiếu cho nhân viên).
Để IPO thành công, doanh nghiệp cần một lộ trình chuẩn bị kỹ lưỡng. Các chuyên gia thường khuyến nghị ít nhất 2–3 năm trước IPO, doanh nghiệp phải bắt tay vào việc cải tổ toàn diện. Một số yếu tố then chốt có thể kể đến như chuẩn hóa tài chính, hoàn thiện quản trị doanh nghiệp, Xây dựng chiến lược tăng trưởng dài hạn, Văn hóa minh bạch, Lựa chọn tư vấn chuyên nghiệp
Một trong những sai lầm phổ biến là coi IPO là “đích đến” cuối cùng. Thực tế, IPO chỉ là bước khởi đầu cho hành trình mới của doanh nghiệp. Sau khi niêm yết, áp lực từ cổ đông, nhà đầu tư và thị trường còn lớn hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì tăng trưởng, quản trị tốt và liên tục đổi mới.
Tín hiệu tích cực từ thị trường
Thị trường chứng khoán Việt Nam những năm gần đây đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế. Nhiều thương vụ IPO lớn đã diễn ra thành công, tạo hiệu ứng tích cực và khẳng định tiềm năng của thị trường vốn trong nước.
Hơn nữa, Chính phủ đang nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Đây là bối cảnh thuận lợi để các doanh nghiệp Việt Nam cân nhắc IPO, bởi không chỉ huy động được vốn trong nước, mà còn có thể tiếp cận các nhà đầu tư toàn cầu.
Số liệu cho thấy, sau khi cổ phần hóa và niêm yết, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Việt cải thiện rõ rệt: doanh thu bình quân tăng khoảng 3,5%/năm, lợi nhuận tăng 8,6%/năm. Các tập đoàn như Vinamilk, Vietcombank, Hòa Phát, Vingroup hay SSI đều trưởng thành vượt bậc nhờ huy động vốn trên sàn và thu hút cổ đông chiến lược quốc tế.
Thị trường chứng khoán cũng hỗ trợ tái cấu trúc hệ thống ngân hàng: vốn điều lệ toàn ngành tăng từ 20,6 nghìn tỷ đồng năm 2005 lên 272,6 nghìn tỷ đồng hiện nay, phần lớn nhờ phát hành cổ phiếu. Điều đó chứng minh IPO không chỉ giúp doanh nghiệp, mà còn góp phần củng cố nền tài chính quốc gia.
Dù vậy, vốn hóa thị trường cổ phiếu Việt Nam (~368 tỷ USD) vẫn còn khiêm tốn, mới bằng hơn một nửa Thái Lan và 1/5 Hàn Quốc. Số lượng doanh nghiệp niêm yết cũng chưa nhiều so với quy mô nền kinh tế.
Một nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy, tới 95% công ty gia đình đi xuống sau thế hệ thứ ba. Chỉ 5% còn lại trụ vững nhờ xây dựng được hệ thống quản trị bài bản. Ở Việt Nam, nhiều công ty gia đình vẫn chưa có kế hoạch kế nghiệp rõ ràng, dẫn đến khủng hoảng khi người sáng lập rút lui.
IPO, nếu chuẩn bị đúng, chính là cơ hội để doanh nghiệp “lớn hóa”, tách bạch giữa gia đình và công ty, xây dựng bộ máy minh bạch và chuyên nghiệp. Đây cũng là nền tảng để duy trì sự trường tồn qua nhiều thế hệ.
Nhìn rộng hơn, “Lớn hóa doanh nghiệp – không chỉ để làm giàu, mà để phụng sự dân tộc.” Bài học từ các tập đoàn như Samsung (Hàn Quốc), Honda (Nhật Bản) hay Ayala (Philippines) cho thấy, khi doanh nghiệp gia đình vươn mình thành tập đoàn lớn, họ tạo ra hàng chục nghìn việc làm, đóng góp ngân sách khổng lồ và dẫn dắt các ngành mũi nhọn cho đất nước.
