0
0
Dù nắm giữ nguồn lực tài khóa rất lớn, tiến độ giải ngân vốn tại các dự án giao thông trọng điểm đến hết tháng 9/2026 mới đạt 38%, buộc Chính phủ phải kích hoạt cơ chế điều chuyển vốn và làm rõ trách nhiệm.
Tính đến cuối tháng 9/2026, khối lượng giải ngân vốn tại các công trình giao thông trọng điểm quốc gia mới đạt hơn 95.000 tỷ đồng trên tổng số hơn 255.000 tỷ đồng được phân bổ. Tỷ lệ tương đương khoảng 38% này thấp hơn đáng kể so với mức bình quân chung gần 50% của cả nước. Khoảng cách này tạo sức ép giải ngân vốn rất lớn lên quý cuối năm, giai đoạn cần dồn toàn lực thanh toán khối lượng xây lắp để hoàn thành kế hoạch năm 2026.
Sự chậm trễ thể hiện rõ rệt tại các trục giao thông kết nối liên vùng có quy mô đầu tư lớn nhưng tỷ lệ hấp thụ vốn chưa chạm mốc 30%. Nhóm này bao gồm dự án Vành đai 3 TP.HCM, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, tuyến Cần Thơ – Hậu Giang, Hậu Giang – Cà Mau và tuyến Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột. Dù được bố trí lượng vốn đáng kể, tiến độ giải ngân vốn tại các dự án huyết mạch này vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.
Nhiều trục kết nối trọng điểm ghi nhận tỷ lệ giải ngân dưới 5%
Theo thống kê từ Kho bạc Nhà nước, đáng lo ngại hơn là tình trạng đọng vốn tại hàng loạt dự án giao thông có tỷ lệ giải ngân vốn dưới 5%. Các dự án vành đai đô thị lớn như Vành đai 4 – Vùng Thủ đô cùng dự án Vành đai 3 TP.HCM đang là những điểm nghẽn tiêu biểu. Sự đình trệ tại các trục này khiến dòng tiền ngân sách chưa thể phát huy vai trò dẫn dắt, ảnh hưởng đến tiến độ khơi thông không gian kinh tế liên vùng.
Bên cạnh giao thông đô thị, nhiều tuyến cao tốc huyết mạch cũng rơi vào tình trạng đóng băng tiến độ thi công và giải ngân. Điển hình là các tuyến Tân Phú – Bảo Lộc, Bảo Lộc – Liên Khương, Hòa Lạc – Hòa Bình cùng tuyến Bắc Kạn – Cao Bằng. Điểm nghẽn kéo dài trên công trường khiến tỷ lệ giải ngân vốn tại nhóm cao tốc liên tỉnh này bị ghìm ở mức rất thấp trong suốt 9 tháng qua.
Lĩnh vực đường sắt và đường sắt đô thị cũng ghi nhận tốc độ hấp thụ dòng vốn ngân sách ở mức báo động dưới 5%. Các dự án quy mô chiến lược như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cùng hai tuyến đường sắt đô thị Hà Nội số 2.2 và 2.3 đều chưa đạt tiến độ. Việc chậm đưa nguồn lực vào thi công thực tế tại các dự án khung đang kéo lùi kết quả chung của toàn ngành giao thông.
Để gỡ khó, chiều 29/9, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng sẽ đồng chủ trì cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến với các địa phương. Cuộc họp nhằm rà soát toàn bộ dự án giao thông trọng điểm chậm tiến độ, triệu tập cơ quan chủ quản có tỷ lệ giải ngân vốn dưới 10% cùng đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, EVN và VEC. Đây là bước chuẩn bị số liệu phục vụ báo cáo Chính phủ tại phiên họp thường kỳ ngày 3/10 theo Thông báo 497/TB-VPCP ngày 24/9.
Kiên quyết điều chuyển vốn và không trì hoãn tiến độ bàn giao
Trước thực trạng nhiều dự án chậm tiến độ, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải làm rõ nguyên nhân, xây dựng giải pháp xử lý khả thi. Tinh thần chỉ đạo là vướng mắc ở cấp nào thì cấp đó phải chủ động tháo gỡ dứt điểm, tuyệt đối không né tránh hay đùn đẩy trách nhiệm. Chính phủ giữ nguyên yêu cầu hoàn thành 100% kế hoạch vốn được giao, không lùi tiến độ nếu không có lý do khách quan chính đáng.
Cơ chế điều hành vốn sẽ được thực hiện quyết liệt theo hướng điều chuyển ngay nguồn lực từ các dự án giải ngân vốn chậm sang dự án có khả năng hấp thụ tốt hơn. Trường hợp dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan phải làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân. Cơ chế này nhằm ngăn chặn tình trạng giữ vốn nhưng không giải ngân được, tối ưu hóa hiệu quả đồng vốn ngân sách trong những tháng cuối năm.
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng sẽ phối hợp rà soát khả năng giải ngân để đề xuất điều chỉnh phần vốn chưa thể sử dụng. Các địa phương có tuyến đường sắt đi qua được giao nhiệm vụ đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và tái định cư. Tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cũng được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư và đàm phán hiệp định liên quan.
Tại đại công trường sân bay Long Thành giai đoạn 1, Bộ Tài chính chỉ đạo ACV và các đơn vị tập trung nguồn lực, chốt rõ hạng mục bắt buộc hoàn thành trong năm 2026. Đi kèm với đó là yêu cầu hoàn thành bàn giao mặt bằng ngay trong tháng 10, giải quyết dứt điểm vướng mắc vật liệu xây dựng và điều phối nguồn cung liên địa phương nhằm đảm bảo tiến độ giải ngân vốn trên toàn công trường.
