0
0
Nhiều dự án nguồn và lưới điện quan trọng đang đứng trước nguy cơ không thể về đích đúng hạn trong giai đoạn 2028-2030, tạo ra thách thức lớn đối với bài toán bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Thực trạng này được Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài báo cáo chi tiết tại cuộc họp về tiến độ các công trình, dự án trọng điểm ngành năng lượng diễn ra ngày 28/8, dưới sự chủ trì của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc.
Tiến độ các dự án nguồn và lưới điện còn nhiều điểm nghẽn
Theo đánh giá từ Bộ Công Thương, thời gian qua bức tranh triển khai các công trình trọng điểm đã ghi nhận những chuyển biến tích cực nhất định so với thời điểm cuối năm ngoái. Điểm sáng đáng ghi nhận tập trung ở chuỗi khí – điện Lô B cùng một số công trình thủy điện đang duy trì được nhịp độ thi công.
Bên cạnh đó, một số dự án điện khí LNG cũng đã hoàn tất khâu lựa chọn nhà đầu tư và đang tích cực xúc tiến các thủ tục tiếp theo. Các bước từ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thu xếp nguồn vốn tài chính đến đàm phán các hợp đồng thương mại đang được các đơn vị liên quan tập trung hoàn thiện.
Dẫu vậy, bức tranh chung về tiến độ triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện truyền tải hiện nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra. Bộ Công Thương bày tỏ mối lo ngại sâu sắc rằng nếu không sớm có những giải pháp mang tính đột phá và quyết liệt, nhiều công trình trọng điểm sẽ có nguy cơ không kịp vận hành theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn 2028-2030.
Xét riêng ở nhóm nhiệt điện, danh mục các công trình trọng điểm hiện quy tụ 18 dự án điện khí LNG và 1 dự án điện than, chưa tính đến phương án phát triển điện hạt nhân. Trong số này, hiện có 16 dự án đã chính thức lựa chọn được chủ đầu tư thực hiện. Hai dự án còn lại gồm LNG Nghi Sơn và LNG Long Sơn vẫn đang trong quá trình thực hiện các bước lựa chọn nhà đầu tư.
Đối với các tổ hợp quy mô lớn, cả 3 chuỗi khí – điện trọng điểm gồm Lô B, Cá Voi Xanh và LNG Sơn Mỹ đến nay đều đã xác định được nhà đầu tư.
Tuy nhiên, theo nhận định của lãnh đạo Bộ Công Thương, phần lớn các dự án điện khí LNG trên thực tế mới dừng lại ở giai đoạn chuẩn bị, chưa thể chính thức bước vào giai đoạn khởi công. Việc chuẩn bị, lựa chọn nhà đầu tư và xây dựng các dự án loại hình năng lượng này mất nhiều thời gian, trong khi đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) còn gặp nhiều khó khăn.
Đối với lĩnh vực thủy điện, trong tổng số 9 dự án nằm trong danh mục trọng điểm quốc gia, hiện mới chỉ có 2 dự án đang thi công là Thủy điện Trị An mở rộng và Thủy điện tích năng Bác Ái. Toàn bộ các dự án còn lại đang chuẩn bị đầu tư, phần lớn do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) triển khai.
Tình hình tại các dự án lưới điện truyền tải cũng ghi nhận nhiều vướng mắc tương tự. Theo quy hoạch đến năm 2030, có khoảng 43 dự án lưới điện thuộc danh mục trọng điểm. Dẫu vậy, mới có 10 dự án đang thi công, số còn lại vẫn đang thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư ban đầu.
Tháo gỡ rào cản thủ tục và quyết tâm không để thiếu điện
Lý giải về nguyên nhân khiến hàng loạt dự án nguồn và lưới điện bị chậm tiến độ, cơ quan quản lý chỉ rõ sự đan xen giữa các yếu tố khách quan từ thị trường quốc tế lẫn những điểm nghẽn nội tại mang tính chủ quan.
Thị trường LNG thế giới liên tục biến động bởi yếu tố địa chính trị khiến phương án tài chính và thu xếp vốn của nhiều dự án bị ảnh hưởng. Song song đó, việc huy động nguồn vốn quốc tế ngày càng chặt chẽ hơn, đặc biệt đối với các dự án nhiệt điện.
Một dự án LNG cũng đòi hỏi tính đồng bộ rất cao giữa nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật. Quy trình này trải dài từ cảng chuyên dụng, kho chứa, hệ thống tái hóa khí, đường ống dẫn đến nhà máy điện. Do đó, chỉ cần một mắt xích chưa sẵn sàng cũng có thể kéo lùi tiến độ của toàn bộ dự án.
Ngoài ra, các rào cản về thủ tục đầu tư, đất đai, môi trường, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng và giải phóng mặt bằng vẫn còn kéo dài qua nhiều khâu. Không ít chủ đầu tư chậm hoàn thiện nghiên cứu khả thi và thủ tục đầu tư, hoặc năng lực thực hiện còn nhiều hạn chế.
Chỉ đạo kết luận tại cuộc họp, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi là không để thiếu điện trong mọi tình huống, đảm bảo đủ điện cho phát triển kinh tế – xã hội, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.
Phó thủ tướng yêu cầu chính quyền các địa phương chủ động giải quyết các khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền của mình. Đồng thời, các địa phương phải phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan để xử lý dứt điểm các vấn đề vượt thẩm quyền.
Sau cuộc họp, Văn phòng Chính phủ và Bộ Công Thương sẽ tiến hành giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, địa phương, EVN và các đơn vị liên quan nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.
Theo thống kê, đến cuối năm 2025, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống đạt khoảng 87.600 MW, tăng 6.400 MW so với năm 2024. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống dự kiến đạt khoảng 183.000-236.000 MW đến năm 2030.
Về hạ tầng truyền tải, Việt Nam dự kiến phát triển hàng chục nghìn km đường dây truyền tải 500 kV và 220 kV cùng nhiều trạm biến áp quy mô lớn, nhằm tăng khả năng truyền tải giữa các vùng và bảo đảm vận hành hệ thống điện quốc gia an toàn, liên tục.
