0
0
Chính phủ đặt mục tiêu đưa quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP vào năm 2028 nhằm tái cấu trúc hệ thống tài chính, giảm bớt sự phụ thuộc rủi ro vào kênh tín dụng ngân hàng và tạo ra động lực tăng trưởng bền vững qua nguồn vốn trung, dài hạn.
Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế – xã hội diễn ra ngày 21/4, câu chuyện về cấu trúc vốn của nền kinh tế Việt Nam đã trở thành tâm điểm với những con số phản ánh thực trạng “lệch pha” giữa kênh tín dụng và thị trường vốn. Trong bối cảnh quy mô tín dụng đang ở mức rất cao, việc dịch chuyển trọng tâm sang chứng khoán được xem là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.
Giảm tải áp lực cho hệ thống ngân hàng từ đòn bẩy thị trường vốn
Thực tế hiện nay, nền kinh tế đang vận hành dựa trên một “đôi chân” không đồng đều khi hệ thống ngân hàng phải gánh vác phần lớn nhu cầu vốn. Theo số liệu được đưa ra tại nghị trường, quy mô tín dụng ngân hàng đang duy trì ở mức khoảng 145% GDP. Đây là một tỷ trọng rất lớn khi so sánh với các quốc gia trong khu vực, dấy lên những lo ngại về rủi ro nợ xấu và khả năng duy trì hệ số an toàn vốn (CAR) của các tổ chức tín dụng.
Về bản chất, dòng tiền từ ngân hàng chủ yếu tập trung vào việc cung ứng vốn ngắn hạn để đảm bảo thanh toán và lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, khi các doanh nghiệp thiếu hụt các kênh huy động vốn dài hạn, họ buộc phải tìm đến ngân hàng cho các dự án đầu tư lâu dài, tạo ra rủi ro kỳ hạn nghiêm trọng cho hệ thống tài chính.
Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định định hướng của Chính phủ là đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, trong đó trọng tâm là cổ phiếu và trái phiếu, để trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực. Mục tiêu vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP vào năm 2028 được xác lập dựa trên nhu cầu thực tế về một cơ cấu tài chính cân bằng.
Khi quy mô thị trường đạt tới ngưỡng này, các doanh nghiệp sẽ có điều kiện tiếp cận nguồn lực tài chính trực tiếp từ công chúng và các định chế đầu tư chuyên nghiệp thông qua việc phát hành cổ phiếu, từ đó giảm áp lực vay nợ và chi phí lãi vay từ ngân hàng. Điều này không chỉ giúp hệ thống ngân hàng trở nên lành mạnh hơn mà còn thúc đẩy tính minh bạch trong hoạt động quản trị của các doanh nghiệp khi tham gia niêm yết trên thị trường.
Mức vốn hóa 120% GDP vào năm 2028 được giới chuyên gia đánh giá là tương đương với các thị trường phát triển trong khu vực và trên thế giới. Đây là một bước tiến đáng kể nếu nhìn lại dữ liệu từ cuối năm 2025, khi vốn hóa thị trường cổ phiếu của Việt Nam đạt gần 10 triệu tỷ đồng, tương ứng với khoảng 77,9% GDP. Khoảng cách gần 42% GDP cần được khỏa lấp trong vòng chưa đầy ba năm tới đòi hỏi những thay đổi mạnh mẽ về cả chiều rộng lẫn chiều sâu, từ số lượng doanh nghiệp niêm yết mới đến chất lượng hàng hóa trên sàn giao dịch. Song song đó, kênh trái phiếu Chính phủ cũng đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét sau giai đoạn trầm lắng, với mục tiêu huy động trong năm nay đạt khoảng 900.000 tỷ đồng, tăng thêm 100.000 tỷ đồng so với năm 2025, góp phần củng cố nền tảng cho thị trường vốn nói chung.
Động lực từ nâng hạng thị trường và điều chỉnh chính sách tài khóa
Một trong những xung lực mạnh mẽ nhất để hiện thực hóa mục tiêu vốn hóa 120% GDP chính là lộ trình nâng hạng thị trường. Theo thông tin từ Bộ Tài chính, việc FTSE Russell xác nhận nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9 được coi là cột mốc lịch sử. Sự thay đổi về vị thế này sẽ mở cánh cửa đón dòng vốn từ các quỹ đầu tư chỉ số lớn trên thế giới, vốn chỉ được phép giải ngân vào các thị trường đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về thanh khoản và tính minh bạch.
Khi dòng vốn ngoại đổ vào, nhu cầu đối với các mã cổ phiếu lớn sẽ tăng cao, kéo theo sự gia tăng về giá trị vốn hóa và thanh khoản toàn thị trường. Đây là điều kiện cần để thị trường chứng khoán không chỉ tăng về quy mô mà còn cải thiện về chất lượng nhà đầu tư, giảm bớt tính đầu cơ cá nhân và tăng cường sự hiện diện của các tổ chức chuyên nghiệp.
Đi kèm với sự phát triển của thị trường vốn là những điều chỉnh quan trọng trong chính sách tài khóa của Chính phủ. Phó Thủ tướng cho biết nhà điều hành đang áp dụng chính sách tài khóa mở rộng một cách hợp lý và có trọng điểm. Trong kế hoạch tài chính quốc gia đang trình Quốc hội, tỷ lệ bội chi bình quân dự kiến tăng từ mức 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% GDP trong giai đoạn 5 năm tới.
Đáng chú ý, cơ cấu chi ngân sách cũng có sự chuyển dịch mạnh mẽ khi dành tới 40% cho đầu tư phát triển, mức chi này cao gấp 2,4 lần so với thời kỳ trước đó. Việc tăng cường đầu tư công, đặc biệt là vào các hạ tầng trọng điểm, sẽ tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, kích thích các doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh, từ đó tạo ra nhiều “hàng hóa” chất lượng cho thị trường niêm yết.
Bên cạnh các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng, Chính phủ cũng đang nỗ lực bảo vệ nội lực kinh tế thông qua các chính sách miễn, giảm thuế và phí cho người dân và doanh nghiệp.
