0
0
Kể từ khi các mức thuế quan mang tên “Ngày Giải phóng” của Tổng thống Donald Trump đẩy thị trường trái phiếu Mỹ vào trạng thái nổi loạn hồi tháng 4, chính quyền Mỹ đã cẩn trọng điều chỉnh chính sách và thông điệp nhằm tránh một đợt căng thẳng mới.
Tuy nhiên, theo đánh giá của một số nhà đầu tư, thỏa thuận đình chiến này vẫn hết sức mong manh.
Lời nhắc nhở về sự mong manh ấy xuất hiện ngày 5/11, khi Bộ Tài chính Mỹ phát tín hiệu đang cân nhắc phát hành thêm nợ dài hạn. Cùng ngày, Tòa án Tối cao bắt đầu xem xét tính hợp pháp của gói thuế quan thương mại quy mô lớn của ông Trump. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm – vốn đã giảm mạnh trong năm nay – bật tăng hơn 6 điểm cơ bản, một trong những mức nhảy vọt lớn nhất trong nhiều tháng gần đây.
Với tâm lý thị trường vốn đã bất an về quy mô thâm hụt ngân sách liên bang, đề xuất của Bộ Tài chính làm gia tăng lo ngại về áp lực đẩy lợi suất trái phiếu dài hạn lên cao. Trong khi đó, vụ kiện tại Tòa án Tối cao làm dấy lên nghi ngờ về một nguồn thu quan trọng phục vụ khoản nợ chính phủ trị giá 30 nghìn tỷ USD.
Chuyên gia phân tích Edward Acton của Citigroup gọi đây là “một cú va thực tế” trong báo cáo ngày 6/11.
Reuters trao đổi với hơn chục lãnh đạo tại các ngân hàng và công ty quản lý tài sản giám sát lượng tài sản lên tới hàng nghìn tỷ USD. Họ cho biết đằng sau bức tranh tương đối ổn định của thị trường trái phiếu trong những tháng gần đây là một cuộc đấu trí giữa chính quyền và giới đầu tư lo ngại về thâm hụt và nợ công của Mỹ liên tục duy trì ở mức cao.
Phản ánh mối lo này, phần bù kỳ hạn – khoản chênh lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ nợ Mỹ trong 10 năm – đã tăng trở lại trong vài tuần gần đây.
“Khả năng khiến các chính phủ và chính trị gia phải run sợ của thị trường trái phiếu là điều không ai sánh bằng, và bạn đã thấy điều đó tại Mỹ năm nay,” Daniel McCormack, Giám đốc nghiên cứu tại Macquarie Asset Management, nhận xét, ám chỉ cú lao dốc của trái phiếu hồi tháng 4 buộc chính quyền phải điều chỉnh kế hoạch tăng thuế quan.
Về dài hạn, nếu không xử lý được sức ép tài khóa, vấn đề chính trị sẽ nảy sinh khi cử tri liên tục “thất vọng với năng lực điều hành của chính phủ”, ông McCormack nhận định.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent – cựu quản lý quỹ phòng hộ – nhiều lần nhấn mạnh ông tập trung giữ lợi suất ở mức thấp, đặc biệt là trái phiếu kỳ hạn 10 năm, vốn chi phối chi phí vay của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình.
“Với tư cách Bộ trưởng Tài chính, công việc của tôi là người bán trái phiếu hàng đầu của quốc gia. Và lợi suất Kho bạc chính là thước đo để đánh giá hiệu quả trong nhiệm vụ này,” ông nói hôm 12/11, lưu ý rằng chi phí vay đang giảm trên toàn đường cong lợi suất. Bộ Tài chính không phản hồi yêu cầu bình luận cho bài viết này.
Những thông điệp công khai và hoạt động hậu trường với giới đầu tư khiến nhiều người tin rằng chính quyền Trump nghiêm túc trong việc kiềm chế lợi suất. Dữ liệu cho thấy một số nhà đầu tư đã đóng cược vào khả năng giá trái phiếu sẽ giảm trong mùa hè, sau khi Bộ Tài chính đề xuất tăng mua lại nợ nhằm cải thiện thanh khoản thị trường.
Bộ Tài chính cũng âm thầm hỏi ý kiến nhà đầu tư về các quyết định lớn, một nguồn tin mô tả là cách tiếp cận “chủ động”.
Gần đây, Bộ Tài chính tham khảo ý kiến nhà đầu tư trái phiếu về 5 ứng viên cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), hỏi liệu thị trường phản ứng ra sao với từng người. Phản hồi gửi về cho thấy thị trường sẽ phản ứng tiêu cực với Kevin Hassett – Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia – do ông bị nhìn nhận là không đủ độc lập với ông Trump.
Nhiều nhà đầu tư tin rằng chính quyền Trump chỉ đang mua thêm thời gian. Với việc Mỹ vẫn phải tài trợ thâm hụt tương đương khoảng 6% GDP mỗi năm, nguy cơ chấn động thị trường trái phiếu vẫn tồn tại.
Theo đánh giá của các chuyên gia, chính quyền đang giữ chân “cảnh sát trái phiếu” – những nhà đầu tư trừng phạt chính phủ chi tiêu quá mức bằng cách đẩy lợi suất lên cao – nhưng trạng thái ổn định này rất mong manh.
Áp lực giá từ thuế quan, bong bóng do AI dẫn dắt có nguy cơ vỡ, cùng với khả năng Fed nới lỏng thái quá khiến lạm phát quay lại, đều có thể phá vỡ thế cân bằng.
“Cảnh sát trái phiếu không bao giờ biến mất. Họ luôn hiện diện, chỉ là đang hoạt động hay chưa,” Sinead Colton Grant, Giám đốc đầu tư tại BNY Wealth Management nói.
“Cảnh sát” trái phiếu đang theo dõi
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai nói với Reuters rằng chính quyền cam kết đảm bảo thị trường tài chính vận hành ổn định và lành mạnh.
“Cắt giảm lãng phí, gian lận và lạm dụng trong chi tiêu chính phủ cùng việc hạ nhiệt lạm phát là những hành động giúp củng cố niềm tin vào tài chính quốc gia và giúp lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm giảm gần 40 điểm cơ bản trong năm qua,” ông nói.
Thị trường trái phiếu từng nhiều lần trừng phạt các chính phủ thiếu kỷ luật tài khóa, thậm chí khiến một số lãnh đạo mất chức. Gần đây nhất là tại Nhật Bản, nơi Thủ tướng Sanae Takaichi phải đối mặt với áp lực giữ nhà đầu tư trái phiếu hài lòng trong khi vẫn theo đuổi chương trình nghị sự của mình.
Khi ông Trump bước vào nhiệm kỳ hai, nhiều chỉ báo mà giới giao dịch theo dõi đều báo động đỏ: tổng nợ chính phủ Mỹ vượt 120% GDP. Những lo ngại ấy bùng lên sau ngày 2/4, khi ông Trump áp thuế lớn lên hàng chục quốc gia.
Lợi suất trái phiếu — vốn đi ngược chiều giá — chứng kiến tuần tăng mạnh nhất từ năm 2001, khi trái phiếu bị bán tháo cùng đồng USD và cổ phiếu Mỹ. Ông Trump sau đó lùi bước, trì hoãn và giảm mức thuế so với ban đầu. Khi lợi suất hạ nhiệt khỏi mức mà ông mô tả là “buồn nôn”, ông ca ngợi thị trường trái phiếu là “tuyệt đẹp”.
Từ đó đến nay, lợi suất trái phiếu 10 năm đã giảm hơn 30 điểm cơ bản và chỉ báo biến động trái phiếu rơi xuống mức thấp nhất bốn năm. Bề ngoài, có vẻ như cảnh sát trái phiếu đã im lặng.
Tín hiệu tới thị trường trái phiếu
Theo giới đầu tư, một phần lý do là nhờ sức chống chịu của nền kinh tế Mỹ, với chi tiêu bùng nổ theo làn sóng AI bù đắp tác động giảm tăng trưởng từ thuế quan, cùng với Fed đang nới lỏng do thị trường việc làm chậm lại. Phần khác là các bước đi của chính quyền Mỹ cho thấy họ không muốn lợi suất vượt tầm kiểm soát.
Ngày 30/7, Bộ Tài chính thông báo mở rộng chương trình mua lại nợ, tập trung vào các kỳ hạn 10, 20 và 30 năm. Dù mục tiêu là cải thiện thanh khoản, một số nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu đây có phải cách can thiệp nhằm kìm lợi suất.
Ủy ban Tư vấn Đi vay của Bộ Tài chính cho biết có “tranh luận” trong nội bộ về việc liệu động thái này có thể bị hiểu nhầm là rút ngắn kỳ hạn nợ Mỹ hay không. Một nguồn tin cho biết một số nhà đầu tư lo Bộ Tài chính sẽ dùng các biện pháp phi truyền thống như mua lại mạnh tay hoặc giảm nguồn cung trái phiếu dài hạn để kìm lợi suất.
Trong thời gian thảo luận, dữ liệu cho thấy vị thế bán khống trái phiếu dài hạn giảm mạnh vào tháng 8, nhưng đã tăng trở lại vài tuần qua.
“Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên ‘kìm hãm tài chính’, nơi chính phủ dùng nhiều công cụ khác nhau để đè lợi suất trái phiếu xuống,” Jimmy Chang – Giám đốc đầu tư Rockefeller Global Family Office – nhận định, gọi đây là “thế cân bằng bất an”.
Bộ Tài chính cũng tăng vay ngắn hạn qua tín phiếu thay vì phát hành trái phiếu dài hạn, đồng thời thúc giục cơ quan quản lý ngân hàng nới điều kiện để ngân hàng mua trái phiếu dễ hơn.
Dự báo của JPMorgan cho thấy lượng trái phiếu kỳ hạn trên 1 năm phát hành cho khu vực tư nhân sẽ giảm trong năm tới so với 2025, dù thâm hụt ngân sách gần như không đổi.
Nhu cầu tín phiếu dự kiến tăng thêm khi Fed chấm dứt thu hẹp bảng cân đối, trở lại mua trái phiếu — chủ yếu là kỳ hạn ngắn. Ngoài ra, việc chính quyền Trump ủng hộ tiền số tạo ra nhóm người mua mới — các tổ chức phát hành stablecoin.
Bessent nói trong tháng 11 rằng thị trường stablecoin trị giá khoảng 300 tỷ USD có thể tăng gấp mười lần vào cuối thập kỷ này, từ đó tăng nhu cầu đối với tín phiếu.
“Tôi cảm thấy sự bất định trên thị trường trái phiếu ít hơn; cung – cầu được cân bằng hơn,” Ayako Yoshioka, Giám đốc tư vấn danh mục tại Wealth Enhancement Group, nhận xét. “Hơi kỳ lạ, nhưng đến giờ vẫn vận hành ổn.”
Tuy nhiên, câu hỏi lớn với thị trường là trạng thái này sẽ kéo dài bao lâu. Meghan Swiber, chiến lược gia trái phiếu Mỹ tại BofA, nói sự ổn định hiện nay dựa trên “cán cân mong manh” giữa kỳ vọng lạm phát thấp và việc Bộ Tài chính tập trung phát hành nợ ngắn hạn.
Nếu lạm phát tăng và Fed chuyển sang thắt chặt, trái phiếu có thể mất vai trò phòng hộ, làm dấy lên lo ngại về nhu cầu.
Việc phụ thuộc vào tín phiếu để tài trợ thâm hụt cũng có rủi ro, và các nguồn cầu như stablecoin còn biến động.
Stephen Miran, lãnh đạo Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Nhà Trắng và hiện là Thống đốc Fed, từng chỉ trích chính quyền Biden năm ngoái khi dùng cách làm tương tự như Bessent đang triển khai: dựa vào tín phiếu để tài trợ thâm hụt. Ông lập luận rằng điều này khiến chính phủ chất thêm nợ ngắn hạn có thể phải tái cấp vốn với lãi suất cao đột biến nếu thị trường đảo chiều.
Khi Reuters liên hệ, Miran — người hiện đang bỏ phiếu tại Fed theo hướng cắt giảm lãi suất mạnh tay — từ chối bình luận thêm, chỉ dẫn lại bài phát biểu hồi tháng 9 dự báo vay nợ quốc gia sẽ giảm.
Stephen Douglass, Kinh tế trưởng tại NISA Investment Advisors, cho rằng việc đồng USD giảm giá và lợi suất vọt lên sau thông báo thuế quan hồi tháng 4 của ông Trump là điều thường thấy ở thị trường mới nổi, và điều đó đã khiến chính quyền hoảng sợ.
“Đó là một ràng buộc thực sự,” Douglass nói.
Theo: Reuters
