0
0
Hai tháng đầu năm 2026, tổng vốn giải ngân đầu tư công đạt hơn 55.000 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch được giao. Dù mức giải ngân đầu năm thường thấp do yếu tố mùa vụ, lượng vốn chưa phân bổ lớn cùng những vướng mắc về thủ tục và nhân sự đang tạo áp lực đáng kể lên tiến độ thực hiện các dự án.
Áp lực giải ngân lớn khi bước vào giai đoạn đầu tư công mới
Theo thông tin từ Bộ Tài chính, tổng vốn đầu tư công đã giải ngân trong hai tháng đầu năm 2026 đạt hơn 55.000 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch vốn do Chính phủ Việt Nam giao. Đây là giai đoạn đầu của chu kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030, trong đó quy mô vốn được bố trí cho năm đầu tiên được đánh giá ở mức cao nhất từ trước đến nay.
Việc triển khai lượng vốn lớn ngay từ đầu giai đoạn khiến áp lực đối với hệ thống quản lý đầu tư công gia tăng đáng kể. Trong bối cảnh nhiều dự án mới được phê duyệt hoặc đang hoàn thiện hồ sơ pháp lý, tiến độ giải ngân trong các tháng đầu năm thường chưa thể đạt mức cao.
Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân là việc vẫn còn một lượng vốn chưa được phân bổ chi tiết. Theo báo cáo của cơ quan quản lý tài chính, khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục để phân bổ cho các chương trình và dự án cụ thể. Khi nguồn vốn chưa được phân khai đầy đủ, các chủ đầu tư chưa thể triển khai các bước tiếp theo như đấu thầu, ký hợp đồng xây dựng hoặc thực hiện thanh toán khối lượng hoàn thành.
Ngoài yếu tố thủ tục, đặc điểm chu kỳ thi công cũng khiến tiến độ giải ngân giai đoạn đầu năm thường thấp. Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án trong hai tháng đầu năm chủ yếu tập trung hoàn thiện hồ sơ, phân bổ kế hoạch vốn chi tiết và tổ chức lại tiến độ thi công đối với các dự án chuyển tiếp từ năm trước.
Năm 2026 cũng ghi nhận yếu tố mùa vụ tác động tới tiến độ triển khai. Thời gian nghỉ Tết Nguyên Đán rơi vào cuối tháng 1 và kéo dài sang đầu tháng 2, muộn hơn so với năm 2025. Khoảng thời gian nghỉ lễ dài khiến nhiều công trình tạm dừng thi công hoặc hoạt động với công suất thấp, dẫn đến khối lượng xây lắp hoàn thành chưa nhiều để có thể thực hiện thanh toán vốn.
Bên cạnh đó, quá trình tổ chức lại bộ máy hành chính tại một số địa phương cũng phần nào ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án. Một số xã, phường mới hình thành sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp đang thiếu nhân sự chuyên trách trong lĩnh vực đầu tư công. Việc sắp xếp lại nhân sự và phân công nhiệm vụ khiến quá trình xử lý hồ sơ, phê duyệt thủ tục đầu tư diễn ra chậm hơn so với kế hoạch.
Vướng mắc thủ tục và nhân sự ảnh hưởng tiến độ thực hiện dự án
Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy ngoài các yếu tố khách quan, tiến độ giải ngân còn chịu tác động từ năng lực tổ chức thực hiện tại một số chủ đầu tư và ban quản lý dự án. Trong một số trường hợp, công tác điều hành thi công chưa thật sự quyết liệt, dẫn đến khối lượng thực hiện tại công trường chưa đạt kế hoạch đề ra.
Ở cấp địa phương, tình trạng thiếu hụt cán bộ chuyên môn trong lĩnh vực đầu tư công đang trở thành một vấn đề đáng chú ý. Việc thực hiện chủ trương tinh giản biên chế và điều chuyển công tác khiến nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều vị trí khác nhau. Khối lượng hồ sơ liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản vì vậy được xử lý chậm hơn, đặc biệt tại các đơn vị mới tổ chức lại bộ máy hành chính.
Đối với các dự án sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức, hay còn gọi là ODA, quy trình thủ tục tiếp tục là một rào cản đáng kể. Các dự án loại này thường phải trải qua nhiều bước như điều chỉnh hiệp định vay, gia hạn thời gian thực hiện hoặc cập nhật các điều kiện tài chính theo thỏa thuận với nhà tài trợ quốc tế. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cơ quan trong nước và đối tác nước ngoài nên thường kéo dài hơn so với các dự án sử dụng vốn ngân sách thông thường.
Một số dự án dù đã được bố trí vốn nhưng chưa hoàn tất các thủ tục điều chỉnh nên chưa thể thực hiện giải ngân ngay. Điều này khiến lượng vốn đã được phê duyệt vẫn nằm trong trạng thái chờ, làm giảm tốc độ luân chuyển vốn đầu tư công trong giai đoạn đầu năm.
Trước thực tế này, cơ quan quản lý tài chính đã triển khai các đợt kiểm tra và gửi văn bản đánh giá chi tiết tới từng bộ, ngành và địa phương về tình hình phân bổ vốn. Nội dung rà soát tập trung vào việc phát hiện các trường hợp bố trí vốn chưa đúng quy định, như dự án chưa được phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư hoặc kế hoạch vốn vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.
Các đơn vị được yêu cầu khẩn trương điều chỉnh lại kế hoạch phân bổ, đồng thời hoàn thiện các thủ tục pháp lý còn thiếu để đủ điều kiện triển khai dự án. Việc minh bạch hóa các sai sót trong quá trình phân bổ vốn được xem là một bước nhằm đảm bảo nguồn lực ngân sách được sử dụng đúng mục đích và đúng quy định pháp luật.
Trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm của các bộ, ngành và địa phương là hoàn tất việc phân bổ toàn bộ phần vốn còn lại, với quy mô khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng. Song song với đó, các chủ đầu tư cần đẩy nhanh tiến độ thi công tại công trường nhằm tạo ra khối lượng xây dựng có thể nghiệm thu và thanh toán.
Khi các dự án bước vào giai đoạn thi công thực địa với khối lượng lớn hơn, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công được kỳ vọng sẽ cải thiện trong các quý tiếp theo của năm 2026, đặc biệt khi các thủ tục pháp lý và kế hoạch vốn đã được hoàn thiện đầy đủ.
