0
0
Việc triển khai cơ chế sàn nộp thuế thay và ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn được xem là giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát dòng tiền, chống thất thu ngân sách trong lĩnh vực này.
Trong bối cảnh nền kinh tế số tại Việt Nam phát triển với tốc độ nhanh chóng, công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử đã trở thành một trong những trọng tâm hàng đầu của ngành tài chính. Theo số liệu tổng kết từ Tổng cục Thuế, tổng thu ngân sách nhà nước từ các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số và thương mại điện tử trong năm 2025 ước đạt 208.800 tỷ đồng.
Ghi nhận mức tăng trưởng 66,5% so với năm 2024. Tính chung giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2025, tổng số thuế thu được từ lĩnh vực này đạt xấp xỉ 500.000 tỷ đồng, phản ánh sự mở rộng của quy mô thị trường cũng như hiệu quả của các chính sách quản lý mới.
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam hiện đang duy trì đà tăng trưởng khoảng 28% mỗi năm. Thống kê cho thấy hệ thống quản lý thuế đã ghi nhận sự tham gia của 95.000 tổ chức, hơn 1,27 triệu hộ và cá nhân kinh doanh, cùng với 202 nhà cung cấp nước ngoài thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế trực tiếp tại Việt Nam.
Sự gia tăng về số lượng người nộp thuế đòi hỏi các cơ quan chức năng phải thiết lập những cơ chế kiểm soát chặt chẽ và tự động hóa cao hơn nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Một trong những thay đổi mang tính cốt lõi trong chính sách thuế là việc triển khai quy định các sàn thương mại điện tử và các nền tảng số thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay cho người bán.
Kể từ ngày 1/7, quy định này bắt buộc các sàn phải thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân đối với các hộ, cá nhân kinh doanh ngay tại thời điểm đơn hàng được xác nhận thành công và người mua thanh toán. Phương thức này thay thế cho cơ chế tự kê khai trước đây, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về sai sót hoặc chậm trễ trong việc thực hiện nghĩa vụ ngân sách.
Kiểm soát rủi ro và ứng dụng công nghệ trong quản lý thương mại điện tử
Tính đến nay, đã có 68 sàn thương mại điện tử chính thức triển khai việc kê khai và nộp thuế thay với tổng số tiền thu được đạt khoảng 2.700 tỷ đồng. Việc chuyển dịch trách nhiệm từ cá nhân sang các đơn vị quản lý nền tảng giúp giảm thiểu các thủ tục hành chính phức tạp cho người kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời hạn chế tình trạng thất thu thuế do không nắm rõ quy định.
Thực tế triển khai cho thấy, cơ chế này giúp người bán tập trung vào hoạt động kinh doanh mà không còn áp lực về sai sót trong hồ sơ quyết toán thuế hàng kỳ. Tuy nhiên, để vận hành hệ thống này một cách đồng bộ, cơ quan thuế vẫn cần đối mặt với những thách thức về hạ tầng kỹ thuật và sự chính xác trong việc đối soát dữ liệu giữa các bên liên quan.
Mặc dù doanh thu thuế tăng trưởng mạnh, cơ quan quản lý vẫn nhận diện được nhiều thách thức trong việc bao quát toàn bộ các giao dịch trực tuyến. Hiện nay, một bộ phận không nhỏ hộ và cá nhân kinh doanh vẫn chưa thực hiện đăng ký mã số thuế hoặc sử dụng thông tin không chính danh, tài khoản ngân hàng không chính chủ để thực hiện giao dịch. Bên cạnh đó, các hành vi như livestream bán hàng, kinh doanh xuyên biên giới và các dịch vụ logistics hiện đại đang tạo ra những dòng tiền phức tạp, khó kiểm soát nếu chỉ dựa trên các phương pháp quản lý truyền thống.
Để khắc phục tình trạng này, ngành thuế đẩy mạnh chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích rủi ro. Các công cụ công nghệ sẽ tập trung vào việc giám sát hóa đơn điện tử, phân tích biến động dòng tiền và đối chiếu dữ liệu vận đơn từ các đơn vị vận chuyển.
Việc kết nối thông tin giữa cơ quan thuế với ngân hàng thương mại, nhà mạng và các doanh nghiệp logistics được xác định là điều kiện tiên quyết để xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Điều này giúp nhận diện sớm các dấu hiệu kê khai thiếu hoặc có hành vi gian lận thuế có tổ chức.
Mục tiêu đến năm 2026, quy mô thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam dự kiến đạt 37 tỷ USD. Để đạt được các chỉ tiêu này gắn liền với sự bền vững của ngân sách, các đơn vị chức năng sẽ tiếp tục thắt chặt công tác kiểm tra vào các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao. Các chính sách sắp tới dự kiến sẽ bổ sung chế tài xử phạt rõ ràng hơn đối với các nền tảng cung cấp dữ liệu sai lệch, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về trách nhiệm của các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
