0
0
Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang đẩy giá các nguyên liệu có nguồn gốc dầu mỏ tăng mạnh, kéo theo chi phí đầu vào của ngành dệt may, thời trang may toàn cầu đi lên. Từ Ấn Độ đến Trung Quốc và Bangladesh, các nhà sản xuất buộc phải cắt giảm sản lượng hoặc tính toán lại đơn hàng khi giá polyester và các dẫn xuất liên quan tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Áp lực chi phí lan rộng từ nguyên liệu đầu vào
Sợi polyester – vật liệu chiếm khoảng 59% tổng sản lượng sợi dệt toàn cầu – đang trở thành tâm điểm của đợt tăng giá mới khi nguồn cung nguyên liệu hóa dầu bị ảnh hưởng. Đây là loại sợi tổng hợp được sản xuất từ các dẫn xuất dầu mỏ như axit terephthalic tinh khiết (PTA) và monoethylene glycol (MEG), vốn phụ thuộc trực tiếp vào nguồn cung năng lượng.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua Eo biển Hormuz, giá các nguyên liệu hóa dầu đã tăng nhanh. Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp trong ngành, chi phí PTA và MEG tại Ấn Độ đã tăng gần 30% chỉ trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi sản xuất sợi và vải.
Diễn biến này lập tức phản ánh vào giá sợi polyester thành phẩm. Dữ liệu thị trường cho thấy giá sợi polyester staple (PSF) tại Ấn Độ đã tăng từ khoảng 100 rupee/kg vào cuối tháng 2 lên 126,5 rupee/kg chỉ sau một tháng. Sau khi chính phủ nước này điều chỉnh thuế nhập khẩu nguyên liệu hóa dầu, giá có hạ nhiệt nhưng vẫn duy trì quanh mức 120 rupee/kg tính đến ngày 9/4.
Việc giá nguyên liệu tăng nhanh trong khi đầu ra chưa thể điều chỉnh tương ứng khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế khó. Tại Surat một trong những trung tâm dệt may lớn của Ấn Độ nhiều nhà máy đã phải giảm công suất hoạt động. Có doanh nghiệp cho biết sản lượng hàng ngày giảm từ 10.000 mét vải xuống chỉ còn khoảng 3.500 đến 4.000 mét kể từ khi xung đột bùng phát.
Không ít đơn vị buộc phải ngừng mua sợi polyester mới do lo ngại chi phí tăng sẽ khiến giá bán phải điều chỉnh khoảng 15%, mức mà khách hàng khó chấp nhận trong bối cảnh nhu cầu chưa thực sự phục hồi mạnh. Trong khi đó, các cơ sở dệt nhuộm tại địa phương đã phải tăng số ngày nghỉ sản xuất lên hai ngày mỗi tuần, thay vì một ngày như trước đây, nhằm giảm áp lực chi phí vận hành.
Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thô cũng bắt đầu được cảnh báo nếu diễn biến kéo dài. Khi nguồn cung hóa dầu bị gián đoạn, chuỗi sản xuất sợi và vải sẽ không thể duy trì nhịp độ ổn định như trước, kéo theo nguy cơ gián đoạn đơn hàng ở quy mô lớn hơn.
Doanh nghiệp điều chỉnh sản xuất, thị trường tiêu thụ thận trọng
Không chỉ Ấn Độ, làn sóng tăng giá nguyên liệu đang lan sang các trung tâm sản xuất dệt may lớn khác. Tại Trung Quốc, quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất polyester giá sợi cũng ghi nhận xu hướng đi lên trong cùng giai đoạn, phản ánh tác động chung của thị trường năng lượng toàn cầu.
Ở Bangladesh, dù phần lớn sản phẩm may mặc sử dụng vải cotton, các yếu tố phụ trợ như chỉ may polyester và chi phí logistics lại tăng đáng kể. Một doanh nghiệp sản xuất chỉ đã thông báo điều chỉnh giá bán tăng 15,5% kể từ ngày 15/4, cho thấy tác động lan tỏa của giá nguyên liệu không dừng lại ở khâu sợi.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang, các nhà mua hàng quốc tế bắt đầu thận trọng hơn khi đặt đơn. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu ghi nhận xu hướng khách hàng trì hoãn hoặc cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước khi ký hợp đồng mới, nhằm hạn chế rủi ro biến động giá.
Điều này có thể dẫn đến hệ quả kép đối với ngành dệt may, thời trang may: chi phí sản xuất tăng trong khi sản lượng đơn hàng có nguy cơ giảm. Nếu tình hình kéo dài thêm một tháng, một số hiệp hội ngành đã cảnh báo sản lượng quần áo có thể suy giảm do nhu cầu bị ảnh hưởng bởi giá cao.
Ở chiều ngược lại, các thương hiệu bán lẻ thời trang quốc tế hiện vẫn duy trì được mức giá ổn định nhờ lượng hàng tồn kho tích lũy từ trước. Một số nhà bán lẻ cho biết các bộ sưu tập theo mùa đã được sản xuất và nhập kho trước khi chi phí nguyên liệu tăng, giúp trì hoãn tác động đến giá bán lẻ.
Tuy nhiên, chiến lược này chỉ mang tính tạm thời. Khi các lô hàng mới được sản xuất với chi phí cao hơn bắt đầu xuất hiện, áp lực điều chỉnh giá sẽ trở nên rõ rệt hơn. Một số thương hiệu lớn như H&M được cho là đang cân nhắc hấp thụ một phần chi phí tăng từ các nhà cung cấp thay vì ngay lập tức tăng giá bán, nhằm tránh ảnh hưởng đến sức mua.
Trong khi đó, Inditex tập đoàn sở hữu Zara chưa đưa ra bình luận cụ thể về nguồn cung polyester, phản ánh sự thận trọng của các doanh nghiệp trước biến động khó lường của thị trường.
Việc giữ giá bán trong ngắn hạn đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của các doanh nghiệp có thể bị thu hẹp. Nếu chi phí tiếp tục duy trì ở mức cao, khả năng chuyển phần chi phí này sang người tiêu dùng là kịch bản khó tránh khỏi, đặc biệt trong phân khúc thời trang nhanh vốn phụ thuộc nhiều vào lợi thế giá rẻ.
Ở góc độ thị trường hàng hóa, diễn biến lần này cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của ngành dệt may, thời trang may vào nguyên liệu hóa dầu. Khi nguồn cung năng lượng biến động, toàn bộ chuỗi giá trị từ sợi, vải đến sản phẩm cuối cùng đều chịu tác động trực tiếp, không chỉ ở chi phí mà còn ở khả năng duy trì sản xuất ổn định.
