0
0
Trong những ngày cuối năm 2024, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam và Thái Lan – hai cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu – đã bất ngờ lao dốc, gây chấn động thị trường thế giới. Điều gì đã khiến giá gạo sụt giảm mạnh và viễn cảnh nào đang chờ đón trong năm 2025?
Nguyên nhân giá gạo sụt giảm đột ngột
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo 5% tấm của Việt Nam hiện đang giao dịch ở mức 485 USD/tấn, thấp hơn 16 USD so với gạo cùng loại của Thái Lan. Đây là mức giá thấp nhất trong gần hai năm qua.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ sự thay đổi trong nhu cầu nhập khẩu từ các thị trường chính. Philippines – nước nhập khẩu gạo hàng đầu thế giới – đã tạm ngưng nhập khẩu để chờ thu hoạch vụ đông xuân, khiến nhu cầu giảm mạnh. Thêm vào đó, El Nino được dự báo sẽ làm tăng sản lượng gạo tại nhiều quốc gia, trong đó có Philippines và Indonesia, khiến họ giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Cú sốc lớn khác đến từ Ấn Độ khi quốc gia này dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng và loại bỏ thuế xuất gạo đồ. Với vụ mùa bội thu và chính sách xuất khẩu cởi mở hơn, nguồn cung gạo từ Ấn Độ đã tràn ngập thị trường, đẩy giá gạo của các nước xuất khẩu khác, bao gồm Việt Nam và Thái Lan, đi xuống.
Triển vọng thị trường gạo toàn cầu năm 2025
Năm 2024 được ghi nhận là một năm đầy thành công của Việt Nam khi đạt kỷ lục xuất 9 triệu tấn gạo, với kim ngạch 5,7 tỷ USD. Giá bình quân xuất khẩu đạt trên 600 USD/tấn, tăng trưởng ấn tượng hơn 28% trong ba năm qua. Tuy nhiên, bước sang năm 2025, thị trường gạo được dự báo sẽ đối mặt với áp lực cạnh tranh mạnh mẽ.
Nguồn cung gạo xuất khẩu của Việt Nam được dự đoán sẽ hạn chế cho đến tháng 4/2025 khi vụ đông xuân thu hoạch. Trong khi đó, Thái Lan – đối thủ trực tiếp của Việt Nam – cũng sẽ đưa vụ mùa mới ra thị trường vào khoảng tháng 3-4/2025, gây sức ép lớn lên giá cả.
Ấn Độ tiếp tục là “người chơi” chi phối thị trường toàn cầu. Với sản lượng lớn và giá cạnh tranh, quốc gia này có thể làm giảm thêm giá gạo trong quý I/2025.
Mặc dù vậy, nhu cầu gạo thơm vẫn được duy trì ổn định, đặc biệt từ các thị trường như châu Phi và Philippines. Điều này mở ra cơ hội để Việt Nam giữ lợi thế trong phân khúc gạo chất lượng cao.
Hướng đi mới cho gạo Việt
Để duy trì vị thế trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, Việt Nam cần tiếp tục phát triển các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, OM 18 và ST – những sản phẩm đang được thị trường quốc tế ưa chuộng. Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất và chế biến, cũng như nâng cao năng suất và chất lượng, sẽ giúp gạo Việt Nam khẳng định giá trị.
Đồng thời, Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tránh phụ thuộc quá nhiều vào các quốc gia như Philippines. Các khu vực tiềm năng như châu Phi, Trung Đông và châu Âu có thể là đích đến tiếp theo cho gạo Việt trong những năm tới.
Mặc dù giá gạo đang lao dốc, nhưng đây cũng là thời điểm để Việt Nam và Thái Lan điều chỉnh chiến lược, tập trung vào chất lượng và mở rộng thị trường. Sự cạnh tranh ngày càng tăng sẽ không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu gạo thế giới.
