0
0
Dòng dầu từ Trung Đông đã phục hồi gần mức trước xung đột, nhưng giá dầu toàn cầu vẫn trên 100 USD do rủi ro địa chính trị, tồn kho thấp và chi phí vận chuyển tăng cao.
Lượng dầu chảy ra từ Trung Đông đã phục hồi về gần mức trước khi Mỹ tấn công Iran, giai đoạn từng gây ra một trong những cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử. Tuy nhiên, giá dầu toàn cầu vẫn trên 100 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với thời điểm trước xung đột.
Ngay cả quyết định xả tới 100 triệu thùng dầu và dầu diesel dự trữ khẩn cấp của nhóm G7 và các đối tác cũng chưa đủ kéo giá dầu xuống đáng kể. Thị trường hiện chịu tác động đồng thời từ rủi ro địa chính trị, chi phí vận chuyển, lượng tồn kho suy giảm và tình trạng thiếu nhiên liệu thành phẩm.
Ông Haris Khurshid, Giám đốc đầu tư tại Karobaar Capital LP (Chicago), cho rằng thị trường đã mất nguồn cung, rút cạn tồn kho và làm gián đoạn khả năng chuyển dầu thô thành các sản phẩm như diesel. Vì vậy, việc dầu thô chảy trở lại không đồng nghĩa những vấn đề này lập tức được giải quyết.
Rủi ro địa chính trị và tồn kho tiếp tục giữ giá dầu ở mức cao
Nỗi lo về khả năng giao tranh tại Trung Đông tái diễn vẫn là yếu tố quan trọng đối với giá dầu. Mỹ và Iran còn cách xa nhau trong các yêu cầu để chấm dứt chiến tranh, trong khi hai bên dù chưa trở lại tình trạng đối đầu toàn diện như mùa xuân vừa qua vẫn thỉnh thoảng trao đổi đòn đánh.
Tháng trước, một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út đã khiến tuyến dẫn dầu huyết mạch này tê liệt. Sự cố cho thấy nguy cơ gián đoạn hạ tầng dầu khí vẫn hiện hữu.
Eo biển Hormuz tiếp tục là một điểm nóng khác. Trước chiến tranh, tuyến đường này từng vận chuyển 20% lượng dầu thế giới. Cả Iran và Mỹ đang tìm cách kiểm soát luồng giao thông qua eo biển, trong khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tuyên bố phong tỏa tàu vận tải của Ả Rập Xê Út qua eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ.
Việc Mỹ triển khai thêm tàu sân bay cùng binh lính tới vùng Vịnh Ba Tư càng khiến thị trường duy trì phần bù rủi ro. Iran cũng đã tấn công một số tàu trong nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz.
Rủi ro địa chính trị kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh. Việc đưa dầu thô ra khỏi Hormuz hiện phụ thuộc nhiều hơn vào các chuyến tàu con thoi qua eo biển, hoạt động chuyển tải giữa tàu với tàu và những tuyến đường không theo thông lệ.
Cước tàu chở dầu đã lập kỷ lục, hơn 1,2 triệu USD mỗi ngày để chở dầu từ vùng Vịnh Ba Tư tới Trung Quốc. Chi phí này làm tăng giá thành đưa dầu ra thị trường, bất kể lượng dầu thô được vận chuyển có phục hồi hay không.
Ông Xuyi Zhao, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Guotai Junan Futures, nhận định sự phục hồi về khối lượng nguồn cung không đồng nghĩa hệ thống cung ứng đã được bình thường hóa hoàn toàn. Thị trường còn quan tâm liệu những thùng dầu đó có thể được giao hàng an toàn, đáng tin cậy và với chi phí thấp hay không.
Trong khi đó, tồn kho toàn cầu đã giảm sâu sau nhiều tháng chiến tranh. Theo Energy Aspects, tồn kho toàn cầu hiện ở khoảng 4,3 tỷ thùng, giảm hơn 400 triệu thùng kể từ tháng 3, tháng đầu tiên trọn vẹn của cuộc chiến.
Thiếu nhiên liệu thành phẩm và dòng vốn tài chính tạo thêm áp lực
Một điểm nghẽn khác nằm ở thị trường nhiên liệu thành phẩm. Việc dầu thô quay trở lại không giải quyết ngay tình trạng thiếu hụt các sản phẩm như dầu diesel, trong khi xuất khẩu từ hai trung tâm lọc dầu lớn là Trung Đông và Nga vẫn bị hạn chế.
Các nhà máy lọc dầu bên ngoài hai khu vực này phải tăng công suất để bù đắp phần thiếu hụt. Điều này làm gia tăng rủi ro gián đoạn ngoài kế hoạch nếu thiết bị phải hoạt động ở mức cao trong thời gian dài.
Các nhà máy lọc dầu cũng sẵn sàng trả mức giá cao để bảo đảm nguồn dầu thô ổn định. Vì vậy, giá diesel đã tăng nhanh hơn giá dầu thô, cho thấy vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở nguồn cung dầu mà còn ở năng lực tinh luyện toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, việc G7 và các đối tác xả tới 100 triệu thùng dầu và dầu diesel dự trữ khẩn cấp chưa đủ để giải quyết toàn bộ áp lực trên thị trường. Nguồn cung bổ sung có thể hỗ trợ trong ngắn hạn, nhưng không lập tức khôi phục tồn kho hay năng lực lọc dầu.
Giá dầu còn chịu ảnh hưởng từ dòng vốn tài chính. Khi giá nhiên liệu tăng và gây thêm áp lực lên lạm phát, giới hoạch định chính sách tiền tệ trên toàn thế giới đã nhiều lần đề cập tới khả năng lãi suất cao hơn.
