0
0
Ứng viên mà Tổng thống Donald Trump đề cử vào hội đồng quyền lực của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nhiều khả năng sắp được phê chuẩn – và có thể sẽ ngồi chung bàn với chính vị thống đốc mà ông Trump vừa tìm cách sa thải cách đây vài tuần.
Đây được coi là một bước ngoặt đáng chú ý trong nỗ lực kéo dài của ông nhằm gây ảnh hưởng lên Fed, vốn được xem là cơ quan độc lập nhất trong hệ thống kinh tế Mỹ.
Tối thứ Ba, một thẩm phán liên bang đã ra phán quyết chặn quyết định sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook của Trump — động thái bị đánh giá là chưa từng có tiền lệ. Chính quyền Trump hôm sau lập tức tuyên bố sẽ kháng cáo.
Song song với đó, việc đề cử ông Stephen Miran vào ghế thống đốc Fed đã vượt qua vòng bỏ phiếu thủ tục tại Ủy ban Ngân hàng Thượng viện. Tới đây, toàn bộ 50 thượng nghị sĩ sẽ bỏ phiếu phê chuẩn. Giới quan sát nhận định Miran nhiều khả năng sẽ vượt qua cửa ải này để kịp tham dự cuộc họp chính sách lãi suất của Fed vào tuần tới.
Ảnh hưởng của Trump đối với Fed — và rộng hơn là với nền kinh tế Mỹ — dự kiến sẽ ngày càng rõ nét chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng tới. Ngay từ đầu nhiệm kỳ hai, ông đã phá vỡ “luật chơi” truyền thống bằng loạt thuế quan ở mức kỷ lục và chiến dịch gây sức ép dữ dội lên Fed.
Hệ quả là tâm lý người tiêu dùng trở nên bất an, lo lắng về rủi ro lạm phát và thất nghiệp. Doanh nghiệp Mỹ cũng bị kéo vào vòng xoáy bất định, khiến tăng trưởng việc làm trong mùa hè chững lại, đặt ra câu hỏi về sức khỏe thực sự của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Dẫu vậy, nhiều chính sách then chốt của Trump vẫn bị đưa ra tòa thách thức, bao gồm cả thuế quan. Kết quả cho đến nay khá “nửa nạc nửa mỡ”: ông giành được một số thắng lợi, nhưng cũng chịu không ít thất bại. Trong khi đó, Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát lại thường xuyên đem về chiến thắng cho Trump, đặc biệt với việc thông qua dự luật thuế và chi tiêu quan trọng.
Quyền lực tại Fed
Ở thời điểm này, bà Cook vẫn giữ quyền bỏ phiếu trong các cuộc họp chính sách tiền tệ, trong đó có phiên họp ngày 16-17/9 sắp tới.
Thẩm phán Jia Cobb, người được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm, đã ký lệnh tạm thời chặn quyết định sa thải Cook của Trump. Trong phán quyết, bà cho rằng Tổng thống “không đưa ra được bằng chứng nào liên quan đến hành vi hay hiệu quả công việc của Cook cho thấy bà đang gây hại cho Hội đồng hay lợi ích công chúng.”
Trong khi vụ kiện còn tiếp diễn, Cook sẽ tiếp tục tại vị. Trước đó, Trump tuyên bố đã sa thải bà với cáo buộc dính líu đến gian lận thế chấp — một cáo buộc chưa được chứng minh, hiện đang do Bộ Tư pháp điều tra.
Cùng ngày, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã đồng ý đưa đề cử Miran tiến lên bỏ phiếu toàn thể. Ông sẽ thay vào ghế mà cựu Thống đốc Fed Adriana Kugler để lại sau khi bà bất ngờ từ chức tháng trước. Dù bị phe Dân chủ phản đối gay gắt, Miran vẫn có cơ hội lớn được phê chuẩn nhờ sự hậu thuẫn của phe Cộng hòa đang chiếm đa số.
“Bằng việc tìm cách đưa người trung thành chính trị vào Fed, ông Trump đang tạo ra nhiều bất ổn hơn cho người tiêu dùng,” Thượng nghị sĩ Mark Warner (bang Virginia) phát biểu. “Tôi kiên quyết phản đối việc đề cử Stephen Miran và kêu gọi các đồng nghiệp bác bỏ nỗ lực chính trị hóa Fed này.”
Trong bản trả lời gửi Ủy ban Ngân hàng, Miran cho biết nếu được phê chuẩn, ông sẽ không cam kết từ chức khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 1 nếu chưa có người kế nhiệm chính thức. Trước đó, Trump khẳng định đây chỉ là bổ nhiệm tạm thời để hoàn tất phần nhiệm kỳ còn lại của Kugler. Bản thân Miran, hiện là Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế, cũng lặp lại điều này trong phiên điều trần gần đây.
Ông còn cho biết sẽ tạm nghỉ công việc hiện tại nếu vai trò ở Fed chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (bang Massachusetts) đã mỉa mai đây là “một trò đùa tệ hại.”
“Ông ấy sẽ làm việc ngay gần Nhà Trắng, và lại từ chối tiết lộ mọi liên lạc với Tổng thống hay Nhà Trắng trong thời gian giữ ghế ở Fed,” bà Warren chỉ trích.
Hướng đi của kinh tế Mỹ
Không chỉ Fed, nhiều mũi nhọn trong chương trình kinh tế của Trump cũng đang bị tòa án “cầm cân nảy mực.”
Hôm thứ Ba, Tòa án Tối cao chấp thuận xem xét vụ kiện về tính hợp pháp của các gói thuế quan diện rộng do Trump áp đặt. Trước đó, ngày 29/8, một tòa cấp dưới đã phán rằng phần lớn thuế quan dựa trên quyền khẩn cấp của Tổng thống là trái luật. Trump hiện trông cậy vào Tòa án Tối cao — nơi phe bảo thủ chiếm đa số — để lật lại phán quyết này.
Thông thường, phán quyết sẽ được đưa ra vào cuối tháng 6, nhưng lần này, tòa cho biết sẽ đẩy nhanh tiến trình.
Theo dữ liệu mới công bố, thuế quan của Trump — dù nhiều mức vẫn “treo” chưa rõ ràng — chưa gây ra làn sóng lạm phát mạnh. Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 8 cho thấy lạm phát tại Mỹ thậm chí đã hạ nhiệt ở cấp độ bán buôn.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp, đặc biệt trong những ngành nhạy cảm với thuế, vẫn chịu sức ép lớn. Ngành xây dựng và sản xuất đã mất lần lượt 10.000 và 31.000 việc làm so với ba tháng trước, theo Bộ Lao động. Khảo sát của Viện Quản lý Cung ứng (ISM) cho thấy các nhà sản xuất và dịch vụ vẫn bất bình với “cuộc chiến thương mại lúc lên lúc xuống” của Trump, khiến họ gặp khó trong việc lập kế hoạch dài hạn.
“Thuế quan tiếp tục phá vỡ mọi kế hoạch và lịch trình sản xuất,” một nhà sản xuất điện tử trả lời khảo sát tháng 8 của ISM. “Chi phí phát triển sản phẩm mới ngày càng leo thang khi các mức thuế bất ngờ được công bố – chẳng hạn thuế nhập khẩu 50% từ Ấn Độ, và tăng thêm cho tất cả các nước từ mức gốc 10%.”
Theo: CNN
