0
0
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa quyết định điều chỉnh tăng lãi suất tham chiếu sau hơn 3 năm duy trì và hạ nhiệt, đồng thời mở đường cho khả năng thực hiện thêm đợt thắt chặt mới ngay trong năm nay nhằm ứng phó với áp lực lạm phát.
Động thái điều chỉnh chi phí vay vốn và những căn nguyên cốt lõi
Tại phiên họp chính sách kết thúc vào ngày 16/9, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã đạt được sự đồng thuận tuyệt đối với tỷ lệ bỏ phiếu 12-0 cho quyết định nâng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản. Động thái này đưa biên độ lãi suất điều hành lên mức 3,75-4%. Trong tuyên bố phát đi sau cuộc họp, cơ quan quản lý tiền tệ Mỹ khẳng định lạm phát vẫn ở mức cao và quyết định thắt chặt mới sẽ hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% nhanh hơn, đồng thời cam kết mang lại sự ổn định giá cả.
Đây là lần đầu tiên Fed thực hiện tăng lãi suất kể từ tháng 7/2023, đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý trong lộ trình điều hành chính sách tiền tệ. Trước đó, cơ quan này đã giữ nguyên mặt bằng lãi suất trong suốt các phiên họp từ đầu năm, sau khi đã có 3 đợt giảm liên tiếp vào giai đoạn cuối năm 2025. Quyết định lần này hoàn toàn nằm trong dự báo của giới phân tích khi thị trường trước đó đã đặt cược xác suất xảy ra vượt mức 90%.
Nguyên nhân dẫn đến bước đi có phần quyết liệt này xuất phát từ việc các dữ liệu kinh tế cho thấy lạm phát vẫn duy trì khoảng cách khá xa so với mục tiêu đặt ra. Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại hội nghị Jackson Hole hồi cuối tháng 8 cũng đã đưa ra những nhận định cứng rắn khi cho rằng xu hướng lạm phát cơ bản chưa ghi nhận sự cải thiện đáng kể và các biện pháp điều hành hiện thời chưa tạo ra đủ lực ép cần thiết lên nền kinh tế.
Song song đó, bức tranh kinh tế cũng ghi nhận sự tác động rõ nét từ cuộc xung đột kéo dài tại Iran khiến giá dầu leo thang và duy trì ở mức cao hơn so với tính toán ban đầu. Giới chức quản lý lo ngại giá năng lượng ở mức cao kéo dài sẽ làm thay đổi kỳ vọng của người dân lẫn doanh nghiệp, từ đó lan rộng sang giá hàng hóa, dịch vụ và mặt bằng tiền lương. Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư bùng nổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) cũng tạo nên áp lực giá lớn do sự gia tăng nhanh chóng về nhu cầu điện, trung tâm dữ liệu, chip và thiết bị công nghệ.
Thực tế thị trường lao động Mỹ vẫn đang duy trì trạng thái tương đối ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan quản lý tập trung toàn lực vào mục tiêu hạ nhiệt giá cả. Fed hiện dự báo tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1%, giảm 0,2 điểm phần trăm so với mức dự báo công bố hồi tháng 6. Ngoài ra, tâm lý thận trọng của các nhà hoạch định chính sách cũng xuất phát từ bài học kinh nghiệm trong quá khứ, khi từng đánh giá sai lầm lạm phát chỉ mang tính tạm thời ở giai đoạn sau đại dịch Covid-19, dẫn đến việc lạm phát leo dốc lên đỉnh 40 năm trước khi phải can thiệp mạnh tay. Sự thay đổi quan điểm đã bắt đầu bộc lộ rõ từ tháng 7 khi 3 thành viên FOMC từng bỏ phiếu phản đối việc giữ nguyên lãi suất để yêu cầu tăng ngay 25 điểm cơ bản, trước khi đạt được sự nhất trí hoàn toàn của 12 thành viên có quyền biểu quyết ở kỳ họp tháng 9 này.
Dự báo quỹ đạo điều hành và tác động thực tế tới nền kinh tế
Điểm thu hút sự chú ý lớn từ thị trường tài chính không chỉ dừng lại ở quyết định điều hành ngày 16/9 mà nằm ở kịch bản chính sách trong thời gian tới. Báo cáo dự báo mới công bố cho thấy có tới 16 trong tổng số 18 quan chức tham gia nhận định Fed nhiều khả năng sẽ tiến hành thêm 1 đợt tăng lãi suất nữa trong các tháng còn lại của năm. Trong đó, 4 quan chức thậm chí không loại trừ kịch bản xuất hiện thêm 2 đợt tăng, trong khi chỉ có 2 ý kiến cho rằng đợt điều chỉnh vừa qua trong tháng 9 là đủ.
Mặc dù Chủ tịch Kevin Warsh không đưa ra dự báo lãi suất cá nhân trong biểu đồ dot plot kể từ khi nhậm chức, các số liệu tổng hợp cho thấy Fed hiện chưa có kế hoạch tiếp tục nâng lãi suất trong những năm tiếp theo. Lộ trình xa hơn đang phát đi tín hiệu về một đợt giảm lãi suất có thể diễn ra vào năm 2028 và thêm ít nhất 1 đợt hạ lãi suất nữa vào năm 2029.
Về triển vọng lạm phát, cơ quan quản lý đã điều chỉnh nâng dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần năm nay lên mức 3,7% và PCE lõi (không bao gồm biến động thực phẩm và năng lượng) đạt 3,4%. Cả hai chỉ số này đều tăng 0,1 điểm phần trăm so với kỳ dự báo tháng 6. Thời điểm lạm phát quay trở lại mốc mục tiêu 2% hiện được lùi về năm 2029, dù áp lực tăng giá được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể trong năm 2027 với PCE toàn phần hạ về 2,3% và PCE lõi còn 2,5%.
Tác động từ quyết định thắt chặt tiền tệ của Fed đã nhanh chóng lan tỏa sang thị trường tài chính và đời sống dân sinh. Chi phí vay vốn của các hộ gia đình lập tức bị đẩy lên mặt bằng mới. Dữ liệu từ Mortgage News Daily ghi nhận lãi suất vay mua nhà cố định kỳ hạn 30 năm đã chạm mốc 7,19%, tăng khoảng 0,38 điểm phần trăm so với thời điểm diễn ra hội nghị Jackson Hole và cao hơn 1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.
